Cần chính sách đột phá phát triển văn hóa

Theo dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, đề xuất chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước

Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch (VH-TT-DL) đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam. Bộ này cho biết việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam để thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng theo Nghị quyết số 80-NQ/TW là rất cần thiết.

Thu hút nguồn lực đầu tư cho văn hóa

Dự thảo nêu rõ, dự án đầu tư công, dự án công - tư (PPP), dự án đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư lĩnh vực văn hóa, thể thao cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ nhưng chưa có trong quy hoạch thì được phép triển khai thực hiện và được cập nhật vào Quy hoạch tổng thể của tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương và các quy hoạch khác khi điều chỉnh.

HĐND tỉnh quyết định bổ sung các dự án đầu tư trung hạn trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và bổ sung kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt mà không phải chờ đến kỳ điều chỉnh tiếp theo. Trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất đối với các dự án này được thực hiện theo thủ tục rút gọn. UBND tỉnh có trách nhiệm bảo đảm bố trí đủ quỹ đất cho thiết chế văn hóa, thể thao, cho phát triển các cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa.

Về ưu đãi đầu tư, tài trợ, hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, dự thảo nêu rõ Nhà nước hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, cơ chế tài chính cho các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng, phát triển hoặc hoạt động tại các cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa. Các tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng số và phát triển các giải pháp công nghệ cao cho văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí được hỗ trợ thuế, phí, lệ phí. Bên cạnh đó, miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 5 năm tiếp theo đối với thu nhập của doanh nghiệp từ thực hiện dự án đầu tư các ngành công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí, cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa. Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của các chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt làm việc tại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí.

Đề xuất chi 2% ngân sách

Bộ VH-TT-DL cũng đề xuất thực hiện hợp tác công - tư trong lĩnh vực văn hóa, triển khai mô hình lãnh đạo công - quản trị tư, đầu tư công - quản lý tư; đầu tư tư - sử dụng công đối với một số thiết chế văn hóa, thể thao: công trình thể thao, sân vận động; nhà hát, rạp chiếu phim; trung tâm văn hóa, thể thao cấp tỉnh, cấp xã.

Về cơ chế, chính sách bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa, theo dự thảo tờ trình, Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước và tăng dần theo yêu cầu phát triển; ưu tiên đầu tư xây dựng và khai thác hiệu quả hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia, nền tảng số dùng chung, nội dung số, hạ tầng văn hóa số Việt Nam. Thực hiện cơ chế đặt hàng sáng tạo các công trình, tác phẩm văn hóa, nghệ thuật, có giá trị cao về tư tưởng, nội dung và nghệ thuật; cho phép áp dụng hình thức khoán chi đến sản phẩm cuối cùng khi tổ chức, cá nhân nhận đặt hàng có cam kết về công trình, tác phẩm với yêu cầu chủ yếu cần đạt được.

Về chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng văn hóa, thể thao, Bộ VH-TT-DL đề xuất Nhà nước đầu tư, phát triển hệ thống cơ sở đào tạo văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao theo hướng đồng bộ, hiện đại, gắn với phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa; có chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thao. Cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt trong việc thu hút chuyên gia, nghệ sĩ, huấn luyện viên trong nước, người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia hoạt động đào tạo, bồi dưỡng và truyền nghề. Được áp dụng cơ chế thỏa thuận về tiền lương, thu nhập và điều kiện làm việc phù hợp với tính chất đặc thù của hoạt động đào tạo trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể thao…

Khơi thông nguồn vốn xã hội khổng lồ

PGS-TS Bùi Thị An, đại biểu Quốc hội khóa XIII, đánh giá dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam do Bộ VH-TT-DL soạn thảo là bước thể chế hóa kịp thời Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy "Nhà nước bao cấp" sang mô hình huy động tổng lực xã hội cho văn hóa.

Việc mở rộng hình thức hợp tác công - tư cho thiết chế văn hóa, thể thao sẽ khơi thông nguồn vốn xã hội khổng lồ. Nhà nước không còn phải gánh toàn bộ chi phí xây dựng bảo tàng, nhà hát, khu sáng tạo mà chỉ đóng vai trò dẫn dắt, tạo điều kiện pháp lý và ưu đãi đất đai, thuế. Điều này dự kiến huy động được hàng nghìn tỉ đồng từ doanh nghiệp và cá nhân, biến văn hóa thành lĩnh vực đầu tư sinh lời bền vững. "Tôi kỳ vọng những chính sách này sẽ tạo ra tác động lan tỏa rõ rệt trong 5-10 năm tới. Nguồn lực xã hội được huy động sẽ giúp tháo gỡ triệt để điểm nghẽn về vốn và cơ chế, biến văn hóa thành ngành công nghiệp sáng tạo có đóng góp GDP đáng kể" - PGS-TS Bùi Thị An bày tỏ.

Ông Trương Minh Tiến, Chủ tịch Hiệp hội UNESCO TP Hà Nội, cho rằng Nghị quyết 80-NQ/TW thể hiện một tầm nhìn chiến lược rất rõ ràng khi lần đầu tiên xác định mục tiêu định lượng về sức mạnh mềm văn hóa. Việc Chính phủ ban hành chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 80, chương trình hành động của Bộ VH-TT-DL đã cụ thể hóa thành hệ thống giải pháp đồng bộ: từ hoàn thiện thể chế, phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng thương hiệu quốc gia đến chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Nhận định về vấn đề đào tạo của dự án, Đại tá, TS-NSND Nguyễn Xuân Bắc, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, đánh giá cao việc tạo điều kiện để học sinh phổ thông được tiếp cận với văn hóa, nghệ thuật từ sớm, coi đây là một nền tảng quan trọng song hành cùng giáo dục và đào tạo nhằm phát triển nhân cách, phát triển con người. Khi các em được tiếp xúc sớm, chúng ta có cơ sở phát hiện, nuôi dưỡng tài năng thực thụ, từ đó tuyển chọn và đào tạo chuyên nghiệp, bài bản, lâu dài. Đây là cơ hội để hình thành nguồn tuyển sinh nghệ thuật dồi dào, chất lượng cho các cơ sở đào tạo. Khi được xây dựng môi trường học tập thuận lợi, các em có thêm nhiều cơ hội trở thành tài năng thực sự, được đào tạo chính quy, chuyên nghiệp, đóng góp cho sự phát triển văn hóa, nghệ thuật của đất nước.