Căng thẳng nhiệt gia tăng trên toàn cầu

Nhiều nước trên thế giới hiện phải đối mặt tình trạng căng thẳng nhiệt kéo dài thêm từ 1 đến 2 tháng so với vài thập niên trước. Ngay cả những nơi trước đây hầu như không chịu ảnh hưởng của căng thẳng nhiệt cũng đang bắt đầu cảm nhận rõ tác động. Đó là kết luận của cuộc nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học Nature Climate Change hôm 22-6.

Căng thẳng nhiệt là hiện tượng cơ thể tích tụ quá nhiều nhiệt đến mức nguy hiểm do nắng nóng, độ ẩm cao và các yếu tố môi trường khác. Theo WHO, căng thẳng nhiệt là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết. Tình trạng này cũng có thể làm trầm trọng thêm các bệnh nền sẵn có, bao gồm bệnh tim mạch, tiểu đường, các rối loạn sức khỏe tâm thần và bệnh hen suyễn.

Để đánh giá tác động của nắng nóng đối với con người, nhóm nghiên cứu đã đo lường mức độ căng thẳng nhiệt mà mỗi người phải chịu, dựa trên các yếu tố như nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió… Nhóm sử dụng Chỉ số khí hậu nhiệt toàn cầu (UTCI) để phân tích các yếu tố trên và mô phỏng cách phản ứng của cơ thể người đối với môi trường xung quanh. Cuộc nghiên cứu chia căng thẳng nhiệt thành 3 mức dựa trên nhiệt độ cảm nhận thực tế: mạnh (từ 32 độ C trở lên), rất mạnh (từ 38 độ C trở lên) và cực đoan (từ 46 độ C trở lên).

Kết quả cho thấy so với thập niên 1970, nhiều khu vực hiện có thêm khoảng 50 ngày mỗi năm chịu mức căng thẳng nhiệt ít nhất ở cấp độ mạnh. Bị ảnh hưởng rõ nhất là một số khu vực ở Nam và Đông châu Phi, Mexico và Trung Mỹ. Còn tại Tây Ban Nha, Ý, Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ, một số địa phương ghi nhận thêm tới 40 ngày căng thẳng nhiệt mạnh mỗi năm so với những năm 1970. Phần lớn Nam Âu hiện phải trải qua gần một tháng nắng nóng khắc nghiệt nhiều hơn so với vài thập niên trước. Riêng tại Mỹ, nhiều bang ghi nhận thêm ít nhất 15 ngày căng thẳng nhiệt mạnh mỗi năm. Riêng các bang miền Nam như Texas và Florida có thêm ít nhất 25 ngày ở mức căng thẳng nhiệt rất mạnh.

Cũng theo nghiên cứu, tình trạng căng thẳng nhiệt từ mức mạnh đến cực đoan đang xuất hiện thường xuyên hơn tại mọi châu lục. Vào thập niên 1970, khoảng 16% dân số thế giới phải trải qua ít nhất một ngày có mức căng thẳng nhiệt cực đoan mỗi năm. Sau 50 năm, tỉ lệ này tăng lên 22%, tức có thêm khoảng 1 tỉ người lâm vào tình cảnh như thế.

Nhà khoa học Rebecca Emerton, tác giả chính của nghiên cứu và hiện làm việc tại Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu, nhấn mạnh điều đáng chú ý là tình trạng căng thẳng nhiệt không chỉ nghiêm trọng hơn tại những nơi vốn đã nóng hoặc thường xuyên xảy ra nắng nóng cực đoan, mà còn đang mở rộng sang các khu vực trước đây rất hiếm hoặc gần như chưa từng ghi nhận hiện tượng này. Theo bà Emerton, kết quả nghiên cứu cho thấy thế giới cần khẩn trương hành động để hạn chế tình trạng trái đất tiếp tục nóng lên, đồng thời chuẩn bị các biện pháp ứng phó như kế hoạch bảo vệ sức khỏe trong các đợt nắng nóng, hệ thống cảnh báo sớm và đánh giá rủi ro khí hậu.

Trong khi đó, theo nhà khoa học khí hậu Jennifer Francis thuộc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu Woodwell (Mỹ), giới khoa học từ lâu đã biết rằng việc đốt nhiên liệu hóa thạch và phá rừng làm gia tăng lượng khí giữ nhiệt trong khí quyển, khiến trái đất ấm lên. "Nghiên cứu mới đã cung cấp thêm bằng chứng rõ ràng về những rủi ro ngày càng lớn đối với hàng tỉ người" - bà Francis nhận định với AP.

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra đang đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức cao kỷ lục. Một nghiên cứu cho thấy người dân trên thế giới đã phải chịu trung bình thêm 41 ngày nắng nóng nguy hiểm trong năm 2024. Một số dự báo khác cho rằng đến cuối thế kỷ này, thế giới có thể phải hứng chịu thêm gần 2 tháng nắng nóng cực đoan mỗi năm.