Chặn heo bệnh tuồn ra thị trường

Mới đây, Công an TP Hà Nội triệt phá đường dây thu gom heo nhiễm dịch tả heo châu Phi tại các địa phương về Hà Nội tiêu thụ. Theo số liệu điều tra, chỉ tính từ đầu năm 2026 đến nay, các đối tượng đã tuồn ra thị trường gần 300 tấn thịt heo bệnh. Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát - một đơn vị chuyên cung cấp thực phẩm cho trường học tại Hà Nội. Hiện, giám đốc công ty Cường Phát cùng vợ và nhóm cán bộ thú y đã bị khởi tố.

Loại bỏ cán bộ thú y tha hóa đạo đức

Ngày 30-3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 26 yêu cầu chấn chỉnh công tác kiểm soát giết mổ; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ. Thủ tướng chỉ đạo xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm; xử lý trách nhiệm người đứng đầu; kiên quyết thay thế cán bộ vi phạm, suy thoái đạo đức công vụ; chuyển cơ quan điều tra có dấu hiệu vi phạm.

Theo bà Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, quy định đã nêu rõ heo bệnh là phải bị tiêu hủy, song vì lòng tham của một số người chăn nuôi, thương nhân, cùng với những kẽ hở trong công tác kiểm soát an toàn thực phẩm từ khâu kiểm dịch, giết mổ đến cung ứng, thực phẩm bẩn vẫn lọt vào bếp ăn công nghiệp và cả bữa ăn gia đình.

"Vì tiền, một số cán bộ thú y đã tha hóa đạo đức để heo bệnh vào bếp ăn tập thể, gia đình. Tôi cho rằng đã đến lúc cần củng cố lại hệ thống kiểm soát, tăng cường đào tạo, đồng thời loại bỏ khỏi hệ thống những người không đủ phẩm chất đạo đức" - bà Dung bức xúc.

Bà Dung cũng cho rằng hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm hiện nay đang bộc lộ nhiều lỗ hổng, từ khâu kiểm dịch đến giám sát bữa ăn. Nhiều đơn vị, đặc biệt là trường học, chưa đủ năng lực chuyên môn để tự kiểm soát nguồn thực phẩm, chủ yếu dựa vào dấu kiểm dịch và tin tưởng vào cán bộ địa phương. Trong khi đó, thực phẩm như thịt heo, rau củ thường được đưa vào trường qua các đơn vị trung gian, nên chính các đơn vị trung gian này phải chịu trách nhiệm.

Về trách nhiệm quản lý, theo bà Dung, việc xây dựng quy định pháp luật không khó, nhưng vấn đề nằm ở khâu thực thi. "Đây là vấn đề tồn tại nhiều năm, không thể giải quyết trong ngày một, ngày hai, do đó cần xây dựng khung pháp lý đồng bộ, triển khai từng bước như thí điểm kiểm soát chặt ở các bếp ăn công nghiệp, không chỉ hoàn thiện luật mà còn chú trọng đào tạo con người" - bà Dung nhấn mạnh.

Tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động giết mổ

Theo TS, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp, đường dây khép kín từ thu mua, giết mổ, hợp pháp hóa sản phẩm đến tiêu thụ trên thị trường, với sự tiếp tay của một số cán bộ thú y, cho thấy hành vi của các đối tượng không chỉ vi phạm đạo đức xã hội và đạo đức kinh doanh, mà còn thể hiện sự coi thường pháp luật, bất chấp sức khỏe, tính mạng người tiêu dùng. Một số bị can cho rằng do thu nhập thấp nên phải "làm bậy", tiếp tay cho thực phẩm bẩn để tăng thêm thu nhập, đây là lời bao biện không thể chấp nhận" - luật sư Cường nhận xét.

Theo luật sư Cường, hoạt động kiểm dịch là "chốt chặn" cuối cùng trong quy trình quản lý nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, vì lợi ích cá nhân, các bị can đã cố tình buông lỏng, thậm chí tiếp tay để một lượng lớn thực phẩm bẩn tuồn ra thị trường.

"Vụ việc cho thấy công tác quản lý an toàn thực phẩm nếu chỉ dựa vào các quy định pháp luật cơ bản và niềm tin vào đạo đức cán bộ là chưa đủ. Vì vậy, cần tăng cường cơ chế giám sát để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm, buông lỏng quản lý, thậm chí tiếp tay cho sai phạm trong lĩnh vực này" - luật sư Cường nhận định.

Bên cạnh đó, luật sư Cường cho rằng cần nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong việc phát hiện sớm dịch bệnh trong chăn nuôi; xử lý nghiêm các cơ sở không khai báo kịp thời hoặc cố tình đưa vật nuôi mắc bệnh ra thị trường; đồng thời siết chặt kiểm soát các cơ sở giết mổ, tăng cường giám sát hoạt động kiểm dịch của cơ quan chức năng nhằm ngăn ngừa các vụ việc tương tự tái diễn.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thừa nhận đây là vụ việc đặc biệt nghiêm trọng không chỉ làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh mà còn cho thấy kỷ luật, kỷ cương của lực lượng cán bộ thú y hiện nay chưa được thực thi theo đúng quy định. Cục Chăn nuôi và Thú y sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra chuyên đề hoạt động giết mổ và kiểm soát giết mổ tại một số địa phương; đồng thời rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng quản lý theo chuỗi, truy xuất nguồn gốc.

Ông Dương Tất Thắng, Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, cho biết hiện nay hoạt kiểm soát giết mổ được phân cấp. Do đó, vai trò của địa phương trong việc kiểm tra, giám sát rất quan trọng. "Tới đây, cục sẽ tham mưu để điều chỉnh những quy định pháp luật chưa sát với thực tiễn, ngăn chặn kịp thời hành vi vi phạm" - ông Thắng khẳng định.