Chớ xem nhẹ bệnh nghề nghiệp

Nhiều năm quen với tiếng máy dập, máy cắt kim loại trong xưởng cơ khí, chị N.T.H (38 tuổi, công nhân ở TP HCM) bắt đầu xuất hiện tình trạng ù tai, nghe kém nhưng nghĩ chỉ là mệt mỏi thông thường. Đến khi thường xuyên không nghe rõ đồng nghiệp trò chuyện, phải tăng âm lượng điện thoại và tivi ở mức lớn, chị mới đi bệnh viện.

Nhiều thương tổn âm thầm bào mòn

Kết quả thăm khám tại Bệnh viện Điều trị Bệnh nghề nghiệp - Phục hồi chức năng TP HCM cho thấy chị H. bị điếc nghề nghiệp do tiếp xúc kéo dài với tiếng ồn vượt ngưỡng cho phép. Các bác sĩ cho biết đây là bệnh lý tiến triển âm thầm, tổn thương thính giác thường không thể hồi phục hoàn toàn. Trường hợp chị H. là lời cảnh báo về nguy cơ mất thính lực ở người lao động làm việc trong môi trường tiếng ồn lớn nhưng chưa được bảo hộ đúng mức.

Anh P.V.T (42 tuổi, ở Đồng Nai) cũng là nạn nhân bị bệnh nghề nghiệp do môi trường làm việc. Sau gần 10 năm làm tại cơ sở tái chế ắc-quy, thường xuyên cảm thấy đau đầu, mệt mỏi, mất ngủ, đau nhức tay chân, ban đầu, anh nghĩ do làm việc nặng nhọc. Tuy nhiên, tình trạng ngày càng nghiêm trọng khi xuất hiện run tay, giảm trí nhớ và đau bụng kéo dài. Kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ chì trong máu của anh cao gấp nhiều lần mức cho phép, được chẩn đoán nhiễm độc chì nghề nghiệp. Nguyên nhân được xác định do thường xuyên tiếp xúc với khói bụi chì trong môi trường làm việc. Theo bác sĩ, nhiễm độc chì có thể gây tổn thương thần kinh, thiếu máu, suy giảm chức năng gan thận và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe nếu không được phát hiện sớm.

Theo TS-BS Nguyễn Đức Lộc, quyền Giám đốc điều hành Bệnh viện Gia An 115 TP HCM, do điều kiện môi trường làm việc, áp lực cường độ công việc và hạn chế trong việc chăm sóc sức khỏe nên công nhân - lao động dễ mắc các bệnh nghề nghiệp. Trong số hơn 260 công nhân được bệnh viện khám sức khỏe mới đây cho thấy tỉ lệ phát hiện bệnh lý chiếm khoảng 30%, nhất là các bệnh rối loạn chuyển hóa lipid, gan nhiễm mỡ, tật khúc xạ, tăng huyết áp. Đặc biệt, một số trường hợp phát hiện tổn thương phổi, sỏi túi mật, thiếu máu, bướu giáp… có trường hợp nghi ngờ bị ung thư. "Việc tầm soát cho công nhân - lao động là rất quan trọng, giúp họ phát hiện sớm bệnh tật để có hướng điều trị hiệu quả, đồng thời nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe bản thân" - BS Lộc nhấn mạnh.

Chủ động phòng ngừa

PGS-TS-BSCKII Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Điều trị Bệnh nghề nghiệp - Phục hồi chức năng TP HCM, cho biết bệnh nghề nghiệp đang là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm đối với người lao động làm việc trong môi trường công nghiệp. Tuy nhiên, công tác quản lý, tầm soát và phòng ngừa hiện vẫn chưa được thực hiện đồng bộ tại nhiều doanh nghiệp. Nguyên nhân đầu tiên là nhiều người lao động chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về các bệnh lý nghề nghiệp có thể gặp phải trong môi trường làm việc. Trong khi đó, một số doanh nghiệp vẫn chưa chú trọng đúng mức đến công tác dự phòng, bảo hộ lao động và bảo hiểm bệnh nghề nghiệp cho người lao động.

Ngành y tế khuyến cáo mỗi môi trường lao động đều tiềm ẩn những nguy cơ bệnh lý đặc thù khác nhau. Chẳng hạn, tại các xưởng dệt may, người lao động có nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, viêm phổi do thường xuyên tiếp xúc với bụi sợi… Nhiều trường hợp chưa được trang bị đầy đủ khẩu trang, kính hoặc các phương tiện bảo hộ phù hợp để hạn chế tác động lâu dài đến sức khỏe. Còn làm ở lĩnh vực sản xuất ắc-quy, hóa chất hoặc kim loại nặng có nguy cơ nhiễm độc chì, nhiễm độc lưu huỳnh và nhiều loại độc chất khác.

"Điều đáng lo ngại là quá trình nhiễm độc thường diễn ra âm thầm trong thời gian dài, đến khi bệnh bùng phát thì sức khỏe đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Nhiều loại độc chất có thể tích tụ trong cơ thể suốt hàng chục năm và gây tổn thương đa cơ quan, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về máu, suy giảm miễn dịch hoặc thậm chí ung thư" - BS Hoàng cảnh báo.

Theo các bác sĩ, hiện nay nhiều doanh nghiệp mới chỉ dừng ở khám sức khỏe tổng quát mà chưa chú trọng tầm soát chuyên sâu các bệnh nghề nghiệp đặc thù. Để giảm nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp, cần đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm giúp người lao động hiểu rõ những nguy cơ bệnh lý đặc thù trong môi trường làm việc của mình. Khi có kiến thức, người lao động sẽ chủ động hơn trong việc tự bảo vệ sức khỏe và yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn lao động. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tổ chức khám sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh nghề nghiệp cho người lao động theo đúng quy định.

Ngành y tế cũng nhấn mạnh vai trò của công tác dự phòng bởi việc phòng bệnh tốt sẽ giúp giảm nguy cơ nhập viện và hạn chế các biến chứng nặng do bệnh nghề nghiệp gây ra. Tùy từng môi trường lao động, các cơ sở y tế sẽ áp dụng các xét nghiệm chuyên sâu để phát hiện sớm nguy cơ bệnh lý. Ví dụ, với người lao động làm việc trong môi trường tiếp xúc chì, cần xét nghiệm máu để phát hiện độc chất ngay từ giai đoạn sớm trước khi gây biến chứng nghiêm trọng.