Chuyện cầu thủ nhập tịch ở Việt Nam: Những bước rẽ dang dở

Khác với làn sóng cầu thủ Việt kiều nhận được sự ủng hộ rộng rãi, những cầu thủ nhập tịch không mang dòng máu Việt Nam nhưng sinh sống, thi đấu lâu năm trong nước vẫn khiến dư luận người hâm mộ chia rẽ.

Những mối lương duyên chóng vánh

Trong lịch sử bóng đá Việt Nam, đặc biệt ở V-League, có nhiều cầu thủ nhập tịch rất đáng chú ý. Những cái tên như Trần Trung Hiếu (Geoffrey Kizito) hay Hoàng Vũ Samson (Samson Kayode Olaleye) vẫn đang thi đấu, cho thấy sự gắn bó lâu dài với môi trường bóng đá Việt Nam.

Trước đó, Huỳnh Kesley Alves (Kesley Alves) - một trong những chân sút xuất sắc nhất lịch sử V-League - thậm chí vẫn ra sân thi đấu khi đã ngoài 40 tuổi trong màu áo đội Trẻ TP HCM. Các trường hợp khác như Nguyễn Trung Đại Dương (Suleiman Oladoja) hay Nguyễn Van Bakel (Danny Van Bakel) cũng từng để lại dấu ấn ở Thanh Hóa, Cần Thơ… Đặc biệt, Van Bakel sau khi giải nghệ còn góp phần kết nối, hỗ trợ thương vụ Đoàn Văn Hậu sang Hà Lan thi đấu năm 2019.

Điểm chung của những cầu thủ này là có sự nghiệp, thậm chí là cuộc sống gắn bó mật thiết với Việt Nam. Ở cấp CLB, việc nhập tịch mang lại lợi ích rõ ràng khi các đội bóng có thể tận dụng suất cầu thủ "Việt Nam gốc nước ngoài", qua đó tối ưu hóa số lượng ngoại binh theo quy định từng mùa giải.

Tuy nhiên, câu chuyện trở nên phức tạp hơn khi mở rộng ra cấp độ đội tuyển quốc gia.

Trường hợp tiêu biểu nhất là Phan Văn Santos (Fabio Santos), thủ môn góp công lớn giúp Gạch Đồng Tâm Long An vô địch V-League 2005 và 2006. Anh cũng là cầu thủ nhập tịch đầu tiên khoác áo đội tuyển Việt Nam. Dưới thời HLV Henrique Calisto, Santos được triệu tập chuẩn bị cho AFF Cup 2008 và có trận ra mắt đáng nhớ trong cuộc giao hữu với Olympic Brazil ngày 1-8-2008. Sau đó, anh tiếp tục bắt chính ở một số trận giao hữu.

Thế nhưng, sai lầm của anh trong trận thua Turkmenistan 2-3 tại Cúp Bóng đá quốc tế TP HCM 2008 đã trở thành bước ngoặt. Santos xin rút lui vì lý do gia đình và từ chối trở lại đội tuyển, ngay cả khi được HLV Calisto thuyết phục trước thềm AFF Cup 2008 - giải đấu mà tuyển Việt Nam lên ngôi vô địch.

Sau Santos, một số cầu thủ nhập tịch khác như Đinh Hoàng La (Mykola Lytovka, thủ môn), Đinh Hoàng Max (Maxwell Eyerakpo) hay Huỳnh Kesley Alves cũng từng được trao cơ hội. Tuy nhiên, tất cả chỉ dừng lại ở vài lần ra sân tại các trận giao hữu và không để lại dấu ấn đáng kể trước khi "mất tích" trên tuyển.

Suốt một thời gian dài, bóng đá Việt Nam không ghi nhận thêm bất cứ trường hợp cầu thủ nhập tịch không mang dòng máu Việt khoác áo tuyển quốc gia.

Rào cản không đến từ chuyên môn

Câu chuyện của Trần Trung Hiếu (Geoffrey Kizito) là ví dụ điển hình cho những rào cản mang tính quy định. Tiền vệ này từng có tới 41 lần khoác áo đội tuyển Uganda, ghi 3 bàn thắng. Sau khi nhập quốc tịch Việt Nam năm 2017, anh nhiều lần bày tỏ khát khao được cống hiến cho đội tuyển.

Cả HLV Park Hang-seo lẫn HLV Kim Sang-sik đều từng chú ý đến cầu thủ này. Thậm chí, HLV Kim Sang-sik còn bất ngờ khi "phát hiện" Trung Hiếu không… bị tính là ngoại binh trong một trận đấu ở V-League và tỏ ra ấn tượng với nền tảng thể lực cùng lối chơi hiệu quả của anh. Dẫu vậy, theo quy định của FIFA, việc đã thi đấu nhiều trận cho đội tuyển Uganda trước đó khiến Trung Hiếu không đủ điều kiện chuyển đổi để khoác áo đội tuyển Việt Nam.

Trong khi đó, Hoàng Vũ Samson lại là trường hợp ngược lại. Anh hoàn toàn đủ điều kiện nhưng vẫn chưa từng được trao cơ hội. Là chân sút cự phách trong lịch sử V-League với hơn 200 bàn thắng, Samson nhập tịch từ năm 2013 và thiết tha cống hiến cho tuyển Việt Nam. Cầu thủ này từng thi đấu cho nhiều CLB lớn trong và ngoài nước như Hà Nội FC, Quảng Nam, Thanh Hóa, thậm chí có thời gian thử sức ở châu Âu và Thái Lan.

Dù vậy, vì nhiều lý do khác nhau - từ chiến lược nhân sự, quan điểm chuyên môn đến yếu tố bản sắc - Samson vẫn bị "ngó lơ" ở đội tuyển quốc gia. Ngay cả khi đã bước sang tuổi 35, phong độ của tiền đạo này vẫn rất đáng nể. Mùa giải V-League 2023-2024, Samson ra sân trọn vẹn 26 trận cho Quảng Nam và ghi 13 bàn, lọt vào tốp 5 chân sút hàng đầu giải đấu. Những con số ấy khiến nhiều người thời điểm bấy giờ phải đặt lại câu hỏi: Liệu anh thực sự hết cơ hội?

Hơn một thập kỷ trôi qua, câu chuyện cầu thủ nhập tịch ở đội tuyển Việt Nam thực sự là vấn đề hết sức khó khăn. Giữa bài toán thành tích và bản sắc, giữa nhu cầu bổ sung chất lượng và cơ hội phát triển cầu thủ nội, bóng đá Việt Nam có vẻ ngập ngừng và đã phải dùng đến cụm từ "thận trọng".

Những trường hợp như Phan Văn Santos, Trần Trung Hiếu hay Hoàng Vũ Samson vì thế nghiễm nhiên trở thành những lát cắt tiêu biểu cho câu chuyện nhập tịch cầu thủ một thời làm xôn xao bóng đá Việt Nam. Suốt nhiều năm, đó gần như chỉ là đề tài gợi nhắc trong những cuộc "trà dư tửu hậu", về các tài năng từng được kỳ vọng nhưng dang dở với đội tuyển quốc gia. Cho đến khi Rafaelson (Nguyễn Xuân Son) xuất hiện tại ASEAN Cup 2024. Đó là một cột mốc đặc biệt: Lần đầu tiên sau 15 năm, một cầu thủ nhập tịch khoác áo tuyển Việt Nam ở một giải đấu chính thức, đồng thời để lại dấu ấn đậm nét trong hành trình thành công của cả chiến dịch.