CHUYỆN HÀ THÀNH: Hài hòa lợi ích khi cho thuê vỉa hè

 Đây là chủ trương nhận được nhiều sự quan tâm bởi liên quan trực tiếp đến trật tự đô thị, sinh kế người dân và diện mạo thủ đô.

Vỉa hè ở Hà Nội từ lâu không chỉ dành cho người đi bộ mà còn là nơi mưu sinh của hàng vạn hộ kinh doanh nhỏ. Từ quán nước, hàng ăn đến các cửa hàng tận dụng mặt tiền, hoạt động buôn bán trên vỉa hè đã trở thành một phần quen thuộc của đời sống đô thị, nhất là tại khu phố cổ hay tuyến phố du lịch, ẩm thực.

Tuy nhiên, tình trạng lấn chiếm vỉa hè kéo dài cũng gây ra nhiều hệ lụy. Không ít nơi, người đi bộ phải xuống lòng đường vì vỉa hè bị chiếm dụng để bán hàng hoặc đỗ xe. Việc này không chỉ làm mất mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Vì vậy, việc cho phép sử dụng có điều kiện một phần vỉa hè được xem là giải pháp phù hợp hơn, thay vì cấm tuyệt đối nhưng khó kiểm soát triệt để. Nếu được quản lý bài bản, chủ trương này vừa giúp hoạt động kinh doanh đi vào nền nếp vừa tăng nguồn thu cho ngân sách và thúc đẩy kinh tế đêm.

Đáng chú ý, TP Hà Nội đã đưa ra nhiều tiêu chí khá chặt chẽ. Tuyến phố nào có vỉa hè rộng từ 3 m trở lên sau khi chừa tối thiểu 1,5 m cho người đi bộ mới được xem xét thí điểm. Đây là nguyên tắc quan trọng bởi dù trong bất kỳ trường hợp nào, vỉa hè trước hết vẫn phải phục vụ người đi bộ. Không thể coi vỉa hè trước cửa nhà là "quyền kinh doanh riêng" của cá nhân, vì đây là tài sản công.

Việc triển khai theo từng giai đoạn và có thời hạn thí điểm cũng cho thấy sự thận trọng của chính quyền thành phố. Điều này là cần thiết để đánh giá hiệu quả thực tế, tránh tình trạng buông lỏng quản lý dẫn tới tái diễn cảnh lộn xộn, nhếch nhác như trước đây.

Để chủ trương đạt hiệu quả, điều quan trọng nhất vẫn là công tác quản lý và giám sát. Nếu thiếu minh bạch, việc cho thuê vỉa hè có thể phát sinh tiêu cực hoặc cạnh tranh không công bằng. Thành phố cần công khai rõ tiêu chí lựa chọn, mức phí, diện tích sử dụng cũng như trách nhiệm của các hộ kinh doanh. Bên cạnh đó, cần tăng cường ứng dụng công nghệ, camera giám sát và xử phạt nguội nhằm bảo đảm việc sử dụng vỉa hè đúng quy định.

Quan trọng hơn, cần nhìn nhận câu chuyện vỉa hè không chỉ dưới góc độ quản lý đô thị mà còn liên quan trực tiếp đến sinh kế người dân. Với nhiều lao động tự do và hộ kinh doanh nhỏ, vài mét vuông vỉa hè mang đến nguồn thu nhập quan trọng. Vì vậy, chính sách cần bảo đảm hài hòa lợi ích, vừa giữ gìn trật tự đô thị vừa tạo điều kiện cho người dân kinh doanh hợp pháp.

Ở nhiều nước, việc sử dụng vỉa hè kinh doanh không phải là điều cấm kỵ nhưng luôn đi kèm quy định nghiêm ngặt về diện tích, thời gian và lối đi cho người đi bộ. TP Hà Nội hoàn toàn có thể tham khảo kinh nghiệm đó để xây dựng mô hình phù hợp.

Việc cho thuê vỉa hè không chỉ là câu chuyện vài mét vuông mặt bằng mà còn là bài toán quản trị đô thị. Nếu làm tốt, TP Hà Nội có thể vừa phát triển kinh tế đêm vừa xây dựng hình ảnh đô thị văn minh, hiện đại và đáng sống hơn.