Cơ hội đàm phán Mỹ - Iran vẫn còn

Chỉ vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran kết thúc hôm 22-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định gia hạn thỏa thuận này để tạo điều kiện cho Tehran có thêm thời gian đưa ra một "đề xuất thống nhất" trước khi bước vào vòng đàm phán mới.

Động thái trên của nhà lãnh đạo Mỹ trái ngược với lời đe dọa trước đó về việc nối lại tấn công Iran, làm gia tăng kỳ vọng tiến trình đàm phán chưa đổ vỡ hoàn toàn. Một quan chức Mỹ nói với đài CNN rằng vẫn còn khả năng các nhà đàm phán nước này và Iran sớm gặp nhau bất chấp hai bên còn một số bất đồng lớn. Trước đó, Mỹ đã gửi cho Iran một danh sách các điểm thỏa thuận chung mà họ muốn phía Iran đồng ý trước khi bước vào vòng đàm phán mới. Nhưng nhiều ngày trôi qua mà Mỹ không nhận được phản hồi. Cùng với một số diễn biến gây căng thẳng khác, kế hoạch tổ chức vòng đàm phán mới đã đổ vỡ và không phái đoàn nào đến thủ đô Islamabad - Pakistan như dự định.

Các phụ tá hàng đầu của ông Donald Trump tin rằng lý do chính khiến họ không nhận được phản hồi từ Tehran là do sự rạn nứt trong nội bộ giới lãnh đạo Iran hiện tại. Cụ thể hơn, Mỹ cho rằng Iran không đạt được sự đồng thuận nội bộ về một lập trường chung - hoặc mức độ trao quyền cho các nhà đàm phán - trong vấn đề làm giàu uranium và xử lý lượng uranium đã được làm giàu. Đây là một điểm nghẽn lớn trong các cuộc đàm phán giữa hai nước.

Ở chiều ngược lại, Iran công khai đòi hỏi Tổng thống Donald Trump phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các tàu ra vào các cảng của nước này tại eo biển Hormuz thì Tehran mới tham gia vòng đàm phán mới. Tuy nhiên, ông Donald Trump khẳng định chỉ làm thế chừng nào đạt được thỏa thuận cuối cùng. Do cả Mỹ và Iran đều có nguy cơ chịu thiệt hại về kinh tế chừng nào eo biển Hormuz chưa được khai thông, một số quan chức trong khu vực hy vọng rằng cả hai bên đều có động lực để đạt được giải pháp càng sớm càng tốt.

Giới chức Mỹ cho biết một chuyến đi đến Islamabad có thể được Washington sắp xếp nhanh chóng nếu họ nhận được tín hiệu cho thấy Iran sẵn sàng nối lại đàm phán. Trong khi đó, ông Saeed Iravani, đại diện thường trực của Iran tại Liên hợp quốc, hôm 21-4 khẳng định Tehran xem việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa trên biển là điều kiện tiên quyết để tham gia vòng đàm phán thứ hai.

Ông Syed Mohammad Ali, một nhà phân tích độc lập tại Pakistan, nhận định với AP rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đã đi đến kết luận rằng việc phong tỏa các cảng của Tehran là cách gây sức ép hiệu quả hơn đối với nền kinh tế Iran so với việc tiếp tục sử dụng vũ lực.

Ông Ali cũng cho rằng hy vọng về vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran vẫn chưa tắt khi Pakistan - với sự hỗ trợ của các quốc gia trong khu vực - tiếp tục nỗ lực ngăn kịch bản này xảy ra để duy trì hòa bình khu vực. Ông cũng nhận định rằng việc thuyết phục được ông Donald Trump gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn là một thành công của Pakistan. Tuy nhiên, một số chuyên gia khác chỉ ra rằng ngay cả khi lệnh ngừng bắn được duy trì, cuộc xung đột vẫn tiếp tục đè nặng lên nền kinh tế toàn cầu khi eo biển Hormuz còn căng thẳng.