Thế nhưng, trong phiên họp với nhân sự chủ chốt của công ty vào ngày 17-9, ông Chang Men Der nói ông đã thực hiện “đúng theo pháp luật lao động” và phê phán chủ tịch Công đoàn (CĐ) Hoàng Thị Kim Thoa là “vạch áo cho người xem lưng”.

Ký hợp đồng ngắn hạn để dễ sa thải

Chính thức hoạt động từ năm 1993, Golf VN là liên doanh giữa đối tác Đài Loan và ba bên của VN (Liksin, Công ty Du lịch, Công ty Lâm viên Thủ Đức), hoạt động chính là kinh doanh sân golf, biệt thự, khu trượt nước và vui chơi thiếu nhi... Những năm đầu hoạt động, Golf VN là một trong những doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có thiện chí xây dựng quan hệ lao động, thể hiện qua việc sớm lập CĐ, ký thỏa ước lao động tập thể.

Nhưng từ năm 1998 trở đi, trong quan hệ với đối tác VN, các tổng giám đốc Jack Lin (tiền nhiệm) và nay là Chang Men Der đều thiếu thiện chí hợp tác để cùng đưa công ty làm ăn phát triển. Từ đó đến nay, thỏa ước lao động không được điều chỉnh, gia hạn, xem như vô hiệu; nhiều quyền lợi của người lao động (NLĐ) bị cắt bỏ, điển hình là bốn năm qua, nhiều người không được lên lương. Tình trạng đáng báo động nhất ở đây là chuyển sang xu thế ký hợp đồng ngắn hạn (chủ yếu là thời hạn một năm, còn lại là hợp đồng thời vụ). Dựa vào luận điểm hợp đồng là thỏa thuận giữa hai bên, ông Chang Men Der đưa ra thời hạn một năm. Bị chèn ép trắng trợn, nhưng vì mưu sinh, nhiều người đành chấp nhận. Tâm trạng chung của NLĐ là phập phồng, lo âu vì đến hạn hoặc bị đơn phương chấm dứt hợp đồng.

Hiện công ty có hơn 700/1.200 lao động ký hợp đồng thời hạn 1 năm, còn lại đều là thời vụ. Với việc ký trên, công ty đã vi phạm điều 27 Bộ Luật Lao động (BLLĐ), đánh đồng tất cả, bỏ qua các yếu tố tính chất công việc, trình độ chuyên môn kỹ thuật của NLĐ. Một bằng chứng khác là vào cuối tháng 6-2001, công ty đã đồng loạt cho 31 lao động của ban cây cảnh nghỉ việc. Tất cả đều là hợp đồng thời vụ, song đa số đều có thời gian làm việc trên 2 năm liên tục. Hai năm qua, quyền lợi bảo hiểm xã hội của NLĐ đã bị tước đoạt, họ bị mất đi hai năm không được tính để hưởng hưu trí sau này.

Thiếu thiện chí hợp tác với CĐ cơ sở

Khi làm việc, ông Chang thường đổ lỗi tình hình phức tạp là do một nhóm người quấy rối, còn tập thể lao động đều tin tưởng công ty làm đúng. Sự thực ông tổng giám đốc và một số người thân cận đã xử sự thiếu tôn trọng NLĐ, thiếu hợp tác với CĐ và gần đây là trù dập cán bộ CĐ. Tháng 2- 2000, tập thể 200 caddy (nhân viên kéo gậy phục vụ người đánh golf) đã đình công vì công ty đơn phương ra thông báo giảm tiền thưởng phục vụ khách và dự kiến sẽ phân caddy làm ba loại A, B, C. Không chỉ không có chuẩn mực khoa học để xếp loại như trên, mà nghiêm trọng hơn, công ty lại khống chế tỉ lệ: loại A chỉ có 12%, loại B: 28%, còn lại là loại C (dự kiến hết hợp đồng thường xuyên sẽ chuyển sang công nhật). Cũng cần nhắc lại là vào tháng 6-2000, công ty cho 22 công nhân câu lạc bộ Golf nghỉ việc với lý do “tinh giản biên chế”, nhưng họ chỉ được báo chấm dứt hợp đồng trước hai ngày, sau đó được yêu cầu lên xe ra về, không cho vào công ty làm các thủ tục, chỉ chờ tại cổng bảo vệ, nơi đây nhắn bộ phận tiền lương mang tiền ra thanh toán(?).

Mới đây, ông Chang Men Der nại lý do tuổi cao để thông báo hết hạn hợp đồng với nữ bác sĩ Trần Thị Thoan. Theo các chuyên gia pháp luật lao động, đây là lý do không chính đáng vì bác sĩ Thoan là trưởng trạm y tế của công ty, trạm y tế hiện chỉ có một mình bác sĩ Thoan; ký hợp đồng thời hạn 1 năm với chức danh bác sĩ, trưởng trạm y tế là không phù hợp. Ở đây không thể không đặt ra vấn đề thiên kiến cá nhân mà sâu xa hơn là sự cố tình phân hóa nội bộ Việt Nam. Bác sĩ Thoan từng làm chủ tịch CĐ, hiện đang là phó bí thư chi bộ. Còn với chủ tịch CĐ, phó ban nhân sự  Hoàng Thị Kim Thoa, lấy lý do sắp xếp phòng làm việc, phòng nhân sự thành nơi lưu trữ hồ sơ tài liệu, tháng 8-2001, tổng giám đốc thông báo điều chuyển bà Thoa xuống làm việc tại phòng hành chính. Sau đó phòng này được thay khóa mới, chìa khóa không giao cho bà Thoa mà đưa người khác giữ; trong lúc vẫn còn nhiều hồ sơ của chi bộ ở phòng này (?). Sự thực Golf VN còn rất nhiều phòng trống không sử dụng hết, việc sắp xếp này chỉ là cái cớ để cô lập, để giám sát hoạt động của chủ tịch CĐ và là hành vi bất hợp tác với CĐ.

Chúng tôi còn có nhiều thông tin khác về thực trạng hoạt động của Golf VN, song bài viết này chỉ đề cập quan hệ lao động với mong muốn sớm được cải thiện, đảm bảo quyền lợi hợp pháp, chính đáng của NLĐ. Chúng tôi chia sẻ khó khăn trong kinh doanh, song không thể vì lý do đó mà chèn ép, bớt xén quyền lợi của NLĐ. Đã đến lúc các cơ quan hữu trách và hội đồng quản trị, ban tổng giám đốc có biện pháp chấn chỉnh, điều hòa; nếu không hậu quả sẽ khó lường.

PHAN THẢO