Nhiều bạn trẻ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường không thực sự chú tâm đến nghề nghiệp đã chọn, khiến việc chuẩn bị kiến thức thực tiễn cần thiết để đi làm khá sơ sài. Nghịch lý là trong khi ứng viên có kiến thức lý thuyết chung chung, bao quát thì nhiều đơn vị tuyển dụng hầu như chỉ đưa ra những yêu cầu đơn giản đến bất ngờ.

Chuyện nhỏ mà không nhỏ

Theo anh Nguyễn Uy Vũ, cán bộ phụ trách kỹ thuật Công ty Nguyễn Đình, là đơn vị thi công hệ thống cơ điện lạnh, công ty quanh năm có nhu cầu tuyển dụng nhân lực. Từ giữa năm trước đã phải lo nhân lực cho năm sau. Với các nhân sự trẻ mới ra trường, từ tuyển dụng ban đầu đến khi có thể làm việc độc lập đòi hỏi cả một quá trình gian nan. Anh Vũ chia sẻ: "Các bạn trẻ thường nghĩ đến những điều to tát khiến suy nghĩ kém thực tế. Đặc biệt là khâu chuẩn bị công việc luôn thường xuyên thiếu. Đơn cử, khi bảo đục tường thì biết cách đục nhưng không biết cách chuẩn bị đồ nghề thế nào, dự tính vật tư ra sao để bảo đảm công việc suôn sẻ. Các khoản này đều phải mất thời gian huấn luyện lại. Tôi nghĩ rằng có lẽ các trường đều có dạy nhưng các bạn trẻ không quan tâm do xem thường tầm quan trọng của những công đoạn này".

Trong khi đó, những kiến thức tưởng chừng "cũ như trái đất" nhưng không phải ai cũng nắm rõ để sử dụng. Theo anh Vũ, một công nhân kỹ thuật học xong hệ trung cấp nghề chẳng hạn, cũng đã qua các lớp tin học căn bản. Nhưng ngoại trừ kế toán, hầu như chẳng mấy ai rành 2 phần mềm cơ bản là Word và Excel. "Việc này dẫn đến tình trạng là khi giao vẽ một bản vẽ kỹ thuật thì làm được, còn giao làm một báo cáo tiến độ hay dự toán một công việc nào đó thì các bạn làm không xong. Nó cũng là một phần quan trọng của công việc, không nên xem thường" - anh Vũ cho biết.

Người trẻ thiếu đủ thứ - Ảnh 1.

Lao động trẻ hỏi thông tin tuyển dụng tại một ngày hội việc làm

Thái độ là quan trọng

Theo chị Lê Thị Thanh Trúc, phụ trách tuyển dụng Công ty Bạch Kim Toàn Cầu, vấn đề có thể tạm lý giải ở thái độ nghề nghiệp của người lao động trong quá trình đi học và tìm việc. Công ty có nhu cầu tuyển nhân viên quanh năm cho nhiều dự án, thường xuyên tham gia các hội chợ việc làm nhưng nhiều lúc vẫn không tìm đủ nhu cầu. Chị Trúc cho biết nhiều người tìm việc mang tâm lý đi làm để trải nghiệm là chính nên nhiều khi công việc chỉ yêu cầu đơn giản như biết vẽ AutoCAD và biết một chút tiếng Anh giao tiếp thôi cũng khó. Nhiều khi cho một đề thi tuyển dụng, khó quá là ứng viên bỏ qua mà không chịu động não tìm tòi tới cùng. Dẫu có giải đề sai nhưng với quyết tâm đó, các bạn sẽ dễ dàng học hỏi nghề khi đi làm trong giai đoạn tiếp theo. Đôi lúc đề thi còn để thử độ quyết tâm và đam mê của ứng viên chứ cũng không hẳn là bắt các bạn trẻ phải có lời giải chu toàn khi chưa có kinh nghiệm.

Không có thái độ nghiêm túc còn khiến cho người tìm việc thiếu hẳn kiến thức thực tế về ngành nghề trên thị trường lao động. Theo chị Trúc, khi nêu ra một mức lương với nhà tuyển dụng, ứng viên trẻ cần tìm hiểu xem mặt bằng chung trên thị trường lao động cùng ngành nghề là bao nhiêu? Đặc biệt, khi đề nghị một quyền lợi cao hơn mức bình quân thì phải hiểu khả năng cá nhân có đáp ứng tương xứng hay không? "Việc các bạn trẻ lơ mơ về nhiều khía cạnh lao động nằm ở thái độ và ý thức cá nhân. Việc này phải được huấn luyện từ nhỏ, dần dần qua nhiều cấp học. Không chỉ nhà trường mà còn là vai trò của gia đình, nếu vẫn bảo bọc quá mức, các bạn sẽ thiếu hẳn động lực nghiêm túc phấn đấu. Nếu làm không được về nhà mẹ nuôi thì phấn đấu thế nào?" - chị Trúc đặt vấn đề. 

Phải huấn luyện dài lâu

Theo ông Hoàng Minh Phương, cán bộ phụ trách nhân sự Công ty Misa tại TP HCM, kỹ năng mềm cơ bản khi xin việc và đi làm càng ngày càng được nhắc nhở thường xuyên nhưng vẫn chưa tạo nên những chuyển biến lớn. Người lao động trẻ khi đi làm vẫn gặp phải những lỗi cố hữu từ bao lâu nay như đến trễ, không phản hồi, không tìm hiểu thông tin công ty, không tập trung và chưa xác định rõ mình muốn gì… Việc này không thể một sớm một chiều mà thay đổi được. Các trường hiện có giảng dạy nhưng chỉ là ngoại khóa một vài buổi nên vẫn không có hiệu quả. Điều quan trọng là phải huấn luyện cho người học biết tầm quan trọng của các loại kỹ năng mềm, thái độ, nhận thức. Họ quan tâm thì sẽ tiếp thu. Rất nhiều công ty không hề đòi hỏi quá cao. Do đó với khâu đào tạo ở các trường phải kiến tập, thực tập nhiều hơn nữa, thường xuyên liên tục để giúp các lao động trẻ trong tương lai có thực tế và dần dần hình thành tác phong đúng đắn với nghề nghiệp.

Bài và ảnh: Bạch Đằng