Phát triển “dị tật”

“Suốt ba năm qua, công nghiệp phần mềm và nội dung số (CNPM & NDS) VN vẫn chưa có những bước tiến dù rằng tiềm năng có thừa”. Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp phần mềm VN Vinasa, đã thẳng thắn nhận xét như thế tại buổi hội thảo “Thực trạng và giải pháp thúc đẩy ngành công nghiệp nội dung số VN 2008” diễn ra ngày 17-10 tại TPHCM.

Xác định sai mũi nhọn

Số liệu của nghiên cứu gần đây nhất do IDG - công ty nghiên cứu, tư vấn và tổ chức sự kiện về thị trường công nghệ thông tin (CNTT) hàng đầu trên thế giới thực hiện cho thấy mức độ sử dụng Internet của người VN đang đạt rất cao, tương đương 19 triệu người trong năm 2008. Trong 10 người sử dụng máy tính thì có đến 7 người tham gia online. Với đà phát triển như thế, các chuyên gia dự đoán, đến năm 2010, sẽ có đến 27 triệu người Việt sử dụng các tiện ích trên Internet. Con số đáng mơ ước trên cùng với sự phát triển non trẻ của CNTT VN đã chứng minh đây là thị trường cực lớn để phát triển CNPM&NDS.

Không đưa ra tiêu chí cạnh tranh với những ông lớn Yahoo! và Google nhưng các doanh nghiệp trong nước như FPT, VinaGame... lần lượt tung ra thị trường các sản phẩm cung cấp nội dung số dưới nhiều hình thức như game online, trang cung cấp tin tức, mạng xã hội... Tính luôn nguồn thu từ nội dung mạng di động, công nghiệp nội dung số năm qua thu lợi đến hơn 182 triệu USD. Tuy nhiên, tỉ lệ đầu tư các lĩnh vực nội dung số hiện nay đang ở trạng thái chênh lệch đáng báo động. Học tập điện tử mới chiếm 3%, y tế điện tử và kho dữ liệu số còn khiêm tốn hơn, chỉ chiếm vỏn vẹn 1% trong khi game online là 25% và nội dung mạng di động là 29%. Trước thực trạng này, ông Nguyễn Trọng Đường, Phó vụ trưởng Vụ CNTT- MIC, nhận định: “Chúng ta chưa có điểm nhấn, chưa xác định đúng mũi nhọn cho CNPM& NDS”.

Ông Lê Hồng Minh, Tổng Giám đốc Công ty VinaGame, cho biết thêm thực trạng là trong 4 lĩnh vực chính của kinh doanh nội dung số, trừ phần thương mại điện tử hiện chưa phát triển, thì trong 3 lĩnh vực còn lại các công ty nước ngoài đã nắm quyền kiểm soát 2 lĩnh vực chính là thông tin và cộng đồng với khoảng cách quá xa so với các công ty trong nước.

Chọn chuyện dễ mà làm

Đối chiếu với thực tế, rõ ràng, chỉ cần liên kết với các nhà cung cấp dịch vụ di động để thuê bao các tổng đài, ăn chia lợi nhuận, các đơn vị đã có thể vận hành các chương trình đánh vào lòng tham, sự tò mò của khách hàng như nhắn tin trúng thưởng, nhắn tin bình chọn và thậm chí là nhắn tin tư vấn các dịch vụ phòng the... rồi ngồi rung đùi mà đếm lợi nhuận do chính khách hàng mang đến. Việc thu tiền thì đã có các công ty điện thoại trừ giúp vào tài khoản khách hàng. Lợi thế như vậy, cả trăm doanh nghiệp cùng đầu tư vào mảng nội dung này cũng là điều dễ hiểu. Mất thời gian đầu tư, xin giấy phép hơn, các công ty phát hành game online chỉ cần khai thác các yếu tố tương tác để hấp dẫn người chơi. Kênh thu tiền từ thẻ nạp giúp họ có doanh thu để ngày càng phát triển mạnh mẽ. Tiến sĩ Hoàng Lê Minh, Viện trưởng Viện CNPM&NDS VN, tiết lộ: “Mức tăng trưởng của game online hiện nay là 300%/năm”.

Trong khi đó, những trang phục vụ các tiện ích trong học tập hay y tế thì sức hấp dẫn không có, hầu như chẳng thể có nguồn thu nào ngoài việc trông chờ các banner quảng cáo. Việc ít người đầu tư vào lĩnh vực này là tất yếu. Ông Nguyễn Trọng Đường kết luận: “Các nhà cung cấp dịch vụ vẫn chỉ là chọn chuyện dễ mà làm”. Thậm chí, trong các phân khúc đang hốt bạc hiện nay như game online thì cũng chỉ được đẩy mạnh về ứng dụng để kích thích người dùng tham gia, nạp thẻ... mà quên mất đầu tư về nền tảng công nghệ. Từ các game đình đám cho đến các game ít người tham dự hiện nay, đều là những phiên bản của nước ngoài, may mắn thì được Việt hóa. Dự án Game Việt như T812, Làng online... đến nay vẫn chưa thể đi vào hoạt động. “Năm năm nữa sẽ có 50% dân số VN, tương đương 40 triệu người online. Thực trạng này đòi hỏi các nhà cung cấp dịch vụ phải vận động hơn nữa”- ông Lê Hồng Minh nhấn mạnh.

Bắt đầu từ chuyện tranh luận có, không cho đến khi thành lập được viện nghiên cứu và định hướng cũng như ứng dụng vào thực tiễn, tạo doanh thu hàng trăm triệu USD/năm, nếu cho rằng CNPM&NDS không phát triển là quá khắt khe. Các nhà cung cấp dịch vụ đã biết khai thác và khai thác tốt để buộc người tiêu dùng phải móc hầu bao. Tuy nhiên, nếu như cứ chăm chăm khai thác ở khía cạnh giải trí như hiện nay, CNPM&NDS sẽ mãi là đứa trẻ dị tật với một bên phình to với game online, tin nhắn trúng thưởng, quảng cáo trực tuyến... và một bên teo tóp với các tiện ích xã hội trên mạng khác.