Cuộc thi viết “Lòng tốt quanh ta”: Ươm tri thức, gieo yêu thương giữa đời thường

Sinh ra trong một gia đình nông dân khó khăn nhưng nhân đức và hiếu học, nhà giáo - TS Trần Thị Mai Nhân, nguyên quyền Trưởng Khoa Việt Nam học, Giám đốc Trung tâm Tiếng Việt cho người nước ngoài - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TP HCM), đã sớm tự lập, trưởng thành và có nhiều cống hiến ý nghĩa cho cộng đồng, xã hội.

Một chữ "Nhân"

Ông "Năm buổi" là biệt danh mà người dân quê dành cho ông Trần Ngọc Đa (87 tuổi), xã Bình Định Bắc, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam cũ (nay là xã Đồng Dương, TP Đà Nẵng) - cha của TS Trần Thị Mai Nhân.

Giữa thời buổi nhiều gia đình phải loay hoay với miếng cơm manh áo, ông cùng vợ - bà Nguyễn Thị Việt (nay đã 85 tuổi) chấp nhận ăn đói mặc rét, gồng gánh nuôi 9 người con ăn học, có nghề nghiệp vững vàng. Người dân quê luôn ngưỡng mộ gia đình nông dân có 2 người con là tiến sĩ: Trần Thị Mai Nhân và Trần Thị Mai Phước. Trong đó, TS Trần Thị Mai Nhân là một nhà giáo lặng lẽ gieo chữ, gieo cả thiện tâm suốt hành trình làm nghề. Ngôi nhà nhỏ của ông bà từng là nơi "tá túc" cho những người ở xa đến tìm kế sinh nhai hay những ai lúc lỡ đường.

Nhắc đến TS Trần Thị Mai Nhân là nhắc đến tấm gương hiếu học, vượt qua mọi gian nan, thử thách để chinh phục đỉnh cao tri thức, cũng là nhắc đến hình mẫu về nhân cách, trí tuệ và tình cảm đối với các thế hệ sinh viên, học viên - những tri âm của nghề. Hơn 30 năm nơi giảng đường đại học, vẻ đẹp tri thức của cô không chỉ được đo bằng thời gian sống với nghề, số sinh viên tốt nghiệp, số đề tài nghiên cứu khoa học hay số học viên được hướng dẫn làm luận văn, luận án mà còn nằm ở chiều sâu từng phận đời sinh viên được cô ân cần nâng đỡ. Biết ơn cô, có sinh viên xúc động chia sẻ: "Khi nghĩ về khoa, em nhớ cô và thương cô. Năm 2019, nếu cô không gọi điện thoại và nói em lên khoa gặp cô thì có lẽ em không theo học và không theo đến bây giờ...". Có em xem cô như người mẹ: "Má ơi, con cảm ơn sự tận tâm và chỉ bảo của má trong thời gian qua. Cảm ơn má đã lắng nghe câu chuyện của con và cho con rất nhiều ý kiến, con thương má biết bao…".

Nhắc đến "tri âm", tôi không thể quên một kỷ niệm đầy xúc động với TS Mai Nhân. Bạn tôi là Khánh Hồng, nhiều năm đau đớn chống chọi với căn bệnh K não. Biết Hồng có tâm nguyện xuất bản các truyện ngắn đã viết trước lúc đi xa, cô Mai Nhân đã hứa giúp bạn. Nhưng chưa kịp gửi gắm những câu chuyện, bạn tôi đã ra đi... Vậy là cô âm thầm gom những bài viết rải rác trên Zalo, Facebook để biên soạn thành tập truyện ngắn. Hành trình để tác phẩm ra đời đẫm nước mắt, tưởng chừng phải dang dở... Nhưng bằng sự trân trọng dành cho người đã khuất, cô vẫn kiên trì, lặng lẽ chắt chiu từng con chữ để cuốn sách được vẹn tròn.

Hết lòng với học trò

Trên cương vị quản lý, cô là người mẫu mực, chân thành, năng động, hợp tác, đổi mới sáng tạo. Sự thiện tâm của cô không nằm ở những điều lớn lao mà được gửi gắm trong từng việc làm tận tụy dành cho nhà trường: chăm lo đời sống cho giảng viên, nhân viên, quan tâm, nâng đỡ sinh viên; đồng hành tổ chức những hoạt động thiện nguyện và không vắng mặt trong những chuyến sẻ chia cùng cộng đồng.

Vốn giàu lòng trắc ẩn, cô Nhân luôn sẻ chia với những hoàn cảnh khó khăn. Từ thời dạy phổ thông, thương học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, cô từng đi xin học bổng, tặng đồng phục cho các em. Khi về giảng dạy ở trường đại học, cô cũng tận tình hỗ trợ những sinh viên không đủ tiền đóng học phí. Khi đại dịch COVID-19 bùng phát cũng là khi Khoa Việt Nam học tuyển khóa sinh viên Việt Nam đầu tiên, sinh viên gặp rất nhiều khó khăn, cô vừa chạy xin hỗ trợ học phí, xin máy tính cho các em học online vừa trích tiền cá nhân giúp các em, trong khi cuộc sống của cô cũng thiếu trước hụt sau.

Khó có thể kể hết những nơi cô đã đi qua, những việc thiện nguyện cô đã làm. Cô lặng lẽ làm thiện nguyện với tư cách cá nhân. Nhưng chính sự chân thành và trách nhiệm đã khiến bạn bè, người quen tin tưởng "gửi gắm" yêu thương để có được những chuyến đi đầy ý nghĩa. Có chuyến "cập bến" vào dịp Tết, mang hơi ấm và niềm vui đến các cụ già neo đơn, bệnh tật ở Quảng Ngãi, Quảng Nam. Có chuyến là 10 tấn gạo thơm thảo từ cộng đồng Phật tử Hàn Quốc đến với học sinh nghèo vùng lũ Quảng Trị... Nhưng ấn tượng nhất là chuyến đi 6 tỉnh miền Trung năm 2020. Xót xa trước những mất mát của học sinh miền Trung trước cơn bão số 9, cô đã kết nối và được sự tin tưởng, ủy quyền của bà con đồng hương cùng thầy trụ trì chùa Phúc Lâm (Cộng hòa Liên bang Đức), để mang yêu thương đến học sinh từ Quảng Ngãi đến Hà Tĩnh. Bất chấp thời tiết xấu, cô lặn lội đến tận nơi thăm hỏi, động viên, tặng học bổng, sách vở, máy tính, áo khoác... cho học sinh, tổng giá trị gần 1 tỉ đồng.

Với quan niệm "cho đi là còn mãi", cô đã tham gia hiến máu nhân đạo cứu người và đăng ký hiến tạng. Giữa dòng sống xô bồ, cô đã chọn lối sống sẻ chia, lắng nghe và cảm thông với mỗi hoàn cảnh riêng bằng cả sự chân thành, như một lẽ sống tự nhiên. Thật tự hào khi các em sinh viên đã học tập, noi gương cô và không ngừng tự hoàn thiện. Em Vũ - một học trò của cô - xúc động chia sẻ với tôi: "Cô sống tình cảm như vậy, tụi em không dám sống tệ luôn... phải sống tử tế cô ạ!".

Dù ở đâu, ngọn lửa thiện tâm trong cô vẫn luôn cháy sáng. Khi làm việc ở các trường đại học nước ngoài như Chungwoon University (Hàn Quốc); National Chengchi University (Đài Loan - Trung Quốc), cô Mai Nhân không chỉ là một "sứ giả" tiếng Việt, góp phần lan tỏa vẻ đẹp của ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam, mà còn tích cực tham gia các hoạt động thiện nguyện, kết nối yêu thương với cộng đồng.

Gương sáng cho các con

Trong đời sống riêng, cô sẵn sàng đón nhận phần thiệt, chấp nhận những tổn thương để dành trọn tình yêu thương và âm thầm lo toan, chu toàn cho 2 con ăn học. Hai người con đều học giỏi, chăm ngoan và đầy triển vọng. Đặc biệt, được mẹ truyền cho ngọn lửa thiện tâm từ rất sớm nên các con của cô rất nhiệt tình tham gia các hoạt động thiện nguyện.

Tiếp nối truyền thống nhân ái từ gia đình, cô trở thành chỗ dựa bền vững cho các em và các con, dìu dắt họ vượt khó đi đến thành công. Và cô đã bền tâm theo nhiều cách riêng, ươm mầm, bồi đắp, thắp sáng ước mơ cho học trò; kết nối và sẻ chia với cộng đồng, góp phần nhân lên vẻ đẹp cuộc sống.

Với tấm lòng nhân ái, với cuộc đời giàu cảm hứng ấy, TS Trần Thị Mai Nhân đã và đang lan tỏa một lẽ sống cao đẹp. Ánh sáng nhân văn từ cô chắc chắn sẽ còn tiếp tục được cộng hưởng, lan tỏa đến nhiều thế hệ mai sau.