Đa dạng hóa chính sách an sinh nhà ở

Bộ Xây dựng vừa báo cáo Chính phủ về tình hình phát triển nhà ở xã hội (NƠXH), đồng thời cập nhật tiến độ triển khai Quỹ Nhà ở quốc gia và chương trình phát triển nhà ở cho thuê. Đáng chú ý, bộ đề xuất bố trí 10.000 tỉ đồng vốn điều lệ cho Quỹ Nhà ở Trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030.

Đạt 72% chỉ tiêu 1 triệu căn NƠXH

Trong báo cáo, Bộ Xây dựng đánh giá việc hình thành Quỹ Nhà ở quốc gia là giải pháp quan trọng nhằm hỗ trợ phát triển nguồn cung NƠXH, nhà ở cho thuê và tạo điều kiện để người dân có thu nhập trung bình, thu nhập thấp tiếp cận chỗ ở phù hợp hơn.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết đến nay cả nước có 781 dự án NƠXH đang triển khai với quy mô khoảng 720.055 căn hộ. Trong đó, 231 dự án đã hoàn thành với khoảng 180.850 căn; 234 dự án đã khởi công, quy mô gần 234.000 căn; còn lại 316 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với hơn 305.000 căn. Như vậy, tổng số căn hộ NƠXH đã hoàn thành, khởi công hoặc được chấp thuận đầu tư hiện đạt khoảng 72% mục tiêu phát triển 1 triệu căn NƠXH đến năm 2030 mà Chính phủ đặt ra.

Đối với Quỹ Nhà ở Trung ương, Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất bố trí 10.000 tỉ đồng vốn điều lệ trong giai đoạn 2026-2030. Trong đó, dự kiến năm 2026 cấp 5.000 tỉ đồng, phần còn lại bố trí trong giai đoạn 2029-2030.

Ở cấp địa phương, hiện có 13 tỉnh, thành đã hoàn thành việc thành lập quỹ nhà ở địa phương, gồm TP HCM, Đà Nẵng, Bắc Ninh, Nghệ An, Thanh Hóa, Gia Lai, Tây Ninh… Nhiều địa phương khác như Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Đồng Tháp… đang hoàn tất thủ tục để giao các quỹ tài chính hiện hữu thực hiện chức năng của quỹ nhà ở địa phương.

Theo tổng hợp từ 23/34 địa phương đã báo cáo, nhu cầu thuê NƠXH trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 71.187 căn. Một số địa phương như Cao Bằng, Hà Tĩnh, Gia Lai cho biết hiện chưa phát sinh nhu cầu đáng kể.

Bộ Xây dựng cũng cho biết cả nước hiện có khoảng 42.275 căn NƠXH cho thuê. Trong đó, Đà Nẵng dẫn đầu với hơn 12.400 căn, tiếp đến là Bắc Ninh gần 9.850 căn và TP HCM khoảng 5.700 căn. "Thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản để trình Quốc hội xem xét vào năm 2026. Đồng thời, bộ sẽ đôn đốc các địa phương đẩy nhanh tiến độ phát triển NƠXH, sớm hoàn thiện quỹ nhà ở địa phương và ưu tiên bố trí vốn ngân sách để các quỹ này có thể đi vào hoạt động thực chất" - Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nêu rõ.

Phải vận hành minh bạch, đúng mục tiêu

Trong bối cảnh giá nhà liên tục neo cao tại các đô thị lớn, việc phát triển quỹ nhà ở cho thuê đang được kỳ vọng sẽ mở thêm cơ hội an cư cho người thu nhập trung bình và thấp. Nhiều chuyên gia cho rằng cùng với NƠXH, việc hình thành Quỹ Nhà ở quốc gia có thể góp phần bổ sung nguồn cung nhà cho thuê, giảm áp lực sở hữu nhà bằng mọi giá và hướng thị trường bất động sản phát triển cân bằng hơn.

Theo bà Phạm Thị Miền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), phân khúc căn hộ thương mại giá khoảng 2-3 tỉ đồng gần như biến mất tại các thành phố lớn.

Trong khi đó, báo cáo mới đây của Bộ Xây dựng cho thấy giá căn hộ mở bán tại Hà Nội hiện ở mức trung bình khoảng 70-80 triệu đồng/m², tùy khu vực và phân khúc. Một số dự án cao cấp ghi nhận mức giá vượt 100 triệu đồng/m². So với vài năm trước, mặt bằng giá căn hộ trung cấp đã tăng mạnh, khiến khả năng tiếp cận nhà ở của người dân ngày càng khó khăn.

Trước thực tế này, Quỹ Nhà ở quốc gia được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hỗ trợ phát triển NƠXH và nhà cho thuê. Theo Nghị quyết 201/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị định 302/2025/NĐ-CP của Chính phủ, quỹ là mô hình tài chính ngoài ngân sách, hoạt động ở hai cấp gồm Trung ương và địa phương.

Quỹ có chức năng đầu tư xây dựng NƠXH để cho thuê; hỗ trợ phát triển hạ tầng; tiếp nhận, cải tạo tài sản công thành quỹ nhà ở; đồng thời tham gia mua, đặt hàng hoặc nhận chuyển giao sản phẩm nhà ở phục vụ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động.

Ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản - Bộ Xây dựng, cho biết điểm quan trọng của quỹ là hướng tới phát triển nguồn cung nhà ở cho thuê dài hạn. Theo ông, thay vì tập trung vào mục tiêu sở hữu nhà bằng mọi giá, mô hình này giúp nhiều người có thể sử dụng luân phiên quỹ nhà ở với chi phí phù hợp hơn. "Quỹ Nhà ở quốc gia sẽ góp phần tăng nguồn cung nhà cho thuê, hỗ trợ nhóm người chưa đủ khả năng mua nhà nhưng cần chỗ ở ổn định lâu dài" - ông Hưng nói.

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, khi nguồn cung NƠXH và nhà cho thuê được cải thiện, thị trường bất động sản sẽ có thêm hàng hóa ở phân khúc vừa túi tiền, từ đó góp phần cân bằng cung - cầu và hạn chế tình trạng tăng giá quá nhanh ở nhà ở thương mại.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, đánh giá mô hình quỹ nhà ở quốc gia đã được nhiều quốc gia áp dụng hiệu quả. Dù Việt Nam triển khai khá muộn, đây vẫn là bước đi phù hợp trong bối cảnh nhu cầu nhà ở giá hợp lý ngày càng lớn.

Theo ông Đính, quỹ sẽ giúp đa dạng hóa chính sách an sinh nhà ở. Người có điều kiện tài chính có thể tiếp cận các chương trình mua nhà, trong khi người lao động, công nhân hoặc nhóm cần chỗ ở tạm thời có thể lựa chọn hình thức thuê với chi phí thấp hơn. "Ở nhiều khu công nghiệp, nhu cầu thuê nhà rất lớn nhưng nguồn cung còn thiếu. Nếu triển khai tốt, quỹ sẽ góp phần giải quyết bài toán chỗ ở cho lực lượng lao động" - ông Đính nhận định.

TS Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng VARS IRE, cũng cho rằng việc hình thành quỹ là cần thiết trong bối cảnh giá nhà liên tục tăng cao.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc nhiều vào khâu tổ chức thực hiện. Nếu quỹ được vận hành minh bạch, đúng mục tiêu, người thu nhập thấp sẽ có thêm cơ hội tiếp cận nhà ở với chi phí phù hợp. Ngược lại, nếu triển khai chậm hoặc thiếu đồng bộ, nguồn cung có thể tiếp tục khan hiếm, khó tạo chuyển biến rõ rệt cho thị trường.