Dấu ấn cà phê Việt

Theo số liệu từ Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), trong năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 1,59 triệu tấn cà phê, kim ngạch đạt 9 tỉ USD, tăng 18% về lượng và tăng 59% về giá trị so với năm 2024. Năm 2025 là năm kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam lớn nhất từ trước đến nay và tăng đến 3 lần so với năm 2021 - cột mốc đánh dấu cà phê bước vào chu kỳ tăng giá.

Một năm "như mơ"

Con số 9 tỉ USD này cũng vượt xa kỳ vọng mà các chuyên gia, doanh nghiệp đưa ra tại hội thảo "Cà phê Việt Nam: Tăng lợi ích cho người trồng, hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu" trong khuôn khổ chương trình "Tôn vinh cà phê - trà Việt" lần 3 do Báo Người Lao Động tổ chức tháng 5-2025.

Cũng trong năm 2025, chỉ riêng Robusta - mặt hàng cà phê chủ lực của Việt Nam - đã mang về tới 6,65 tỉ USD, dù sản lượng chỉ 1,3 triệu tấn, lần lượt tăng 18% về lượng và 58% về giá trị so với năm 2024. Tính ra, đơn giá bình quân xuất khẩu Robusta lên đến 5.115 USD/tấn - một con số "như mơ" của nông dân trồng cà phê hàng chục năm qua.

Theo VICOFA, năm 2025, cà phê chế biến (chủ yếu rang xay và hòa tan) chiếm gần 16%. Điều đó cho thấy nỗ lực của các doanh nghiệp trong việc đầu tư chế biến sâu và những trăn trở mà các chuyên gia nêu ra đang dần được giải quyết.

Về thị trường, Việt Nam đã xuất khẩu tới hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, châu Âu (EU) nhập khẩu khoảng 50% tổng sản lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam.

Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương đánh giá tăng trưởng xuất khẩu cà phê của Việt Nam năm 2025 là hết sức ấn tượng, thiết lập thêm kỷ lục mới. Đáng chú ý, bên cạnh EU và Mỹ tiếp tục là 2 thị trường chủ lực, các nước châu Á và châu Phi cũng đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng quy mô và đa dạng hóa thị trường cho cà phê Việt Nam.

Ngay cả các nước Đông Nam Á như Thái Lan, Malaysia và Campuchia cũng có nhu cầu ngày càng tăng đối với cà phê Việt Nam, nhất là Robusta. Những tín hiệu này cho thấy khu vực châu Á không chỉ là thị trường tiêu thụ khối lượng lớn, mà còn đang dần trở thành nơi tiêu thụ tiềm năng cho các sản phẩm cà phê có giá trị gia tăng.

Cục Xuất nhập khẩu dự báo năm 2026, xuất khẩu cà phê của Việt Nam sẽ tiếp tục khả quan nhờ nhu cầu tiêu thụ toàn cầu ổn định và chính sách đa dạng nguồn cung từ các thị trường nhập khẩu. Tuy nhiên, thị trường cũng đối mặt nhiều thách thức khi rủi ro về thời tiết, áp lực chi phí sản xuất và các yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn chất lượng, phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc ngày càng gia tăng.

Để giữ vững đà tăng trưởng và nâng cao hiệu quả xuất khẩu, ngành cà phê cần tập trung nâng cao chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Vẫn chưa xứng với tiềm năng

Ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch VICOFA, nhận xét số lượng sản phẩm chế biến sâu như cà phê hòa tan, cà phê rang xay xuất khẩu còn rất thấp nên giá trị gia tăng mang lại của ngành cà phê Việt Nam vẫn chưa cao.

Nhiều thương hiệu cà phê Việt như: Trung Nguyên, L'amant, K Coffee, Intimex, Simexco, King Coffee… phát triển mạnh những năm gần đây nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng là nước có sản lượng và số lượng xuất khẩu cà phê đứng thứ 2 thế giới. Do đó, ngành cà phê vẫn còn nhiều việc phải làm để phát triển thương hiệu cà phê Việt cũng như Robusta Việt Nam.

Ông Nguyễn Thành Tài - thành viên VICOFA, chuyên gia Hiệp hội Cà phê Đặc sản thế giới (SCA) - thông tin thị trường cà phê cực kỳ nhạy cảm với các yếu tố bất lợi như thời tiết, xung đột địa chính trị. Những khách hàng lớn ngày càng có yêu cầu khắt khe đối với nhà cung cấp, như phải có vùng trồng tập trung, quản lý được chất lượng đồng nhất, có khả năng truy xuất nguồn gốc và giao hàng ổn định.

Ngành cà phê cũng gặp áp lực về chu kỳ giá. Việc chỉ tập trung xuất khẩu nhân xanh khiến doanh nghiệp rất dễ bị tổn thương bởi chu kỳ tăng giảm giá liên tục. Vì vậy, xu hướng tất yếu là phải chú trọng chế biến sâu để tạo giá trị ổn định và biên lợi nhuận cao hơn.

Một điểm mới của ngành cà phê là việc khai thác các giá trị từ phụ phẩm. Ví dụ, thị trường Cascara (vỏ quả cà phê chín) phát triển rất mạnh trong 3 năm gần đây với giá trị không thua kém cà phê hạt, tạo ra dòng tiền đa tầng và giảm chi phí xử lý môi trường.