Dệt may, da giày kiến nghị nhập phế liệu tái chế

Điều đó xảy ra trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng toàn cầu suy giảm do tác động của chiến sự Trung Đông.

Chiến sự Trung Đông đang tác động trực tiếp đến ngành dệt may và da giày Việt Nam. Đơn hàng xuất khẩu gặp khó, trong khi chi phí nguyên liệu và logistics tăng mạnh. Đáng lo ngại, doanh nghiệp (DN) cho rằng dù có tiền cũng chưa chắc nhập được nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Áp lực bủa vây

Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày và Túi xách Việt Nam (Lefaso), cho biết tình hình hiện nay vô cùng khó khăn. Thị trường Trung Đông gần như bị đóng băng. Ngay cả các khách hàng trung gian ở khu vực này nhập hàng từ Việt Nam để xuất sang châu Phi cũng bị ách lại.

Theo bà Xuân, chi phí logistics đã tăng 15%-20%, trong khi giá nguyên liệu tăng khoảng 30%. Trong khi đó, nhiều đơn hàng đã chốt giá từ đầu năm, khiến DN phải gánh chi phí đầu vào tăng cao, gây thiệt hại lớn. Đáng chú ý, nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu ngày càng rõ rệt, bởi "có tiền cũng chưa chắc nhập khẩu được".

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), cũng cho biết chiến sự Trung Đông đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các DN xuất khẩu. Các nhãn hàng quốc tế ngày càng thận trọng, thay đổi phương thức đặt hàng. Đồng thời, yêu cầu từ thị trường nhập khẩu về tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, trong khi cạnh tranh từ các quốc gia khác ngày càng gia tăng.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, Phó Tổng Thư ký Vitas, cho biết phần lớn đơn hàng xuất khẩu hiện nay có thời hạn giao ngắn. Do ảnh hưởng từ chiến sự, việc giao hàng chậm trễ có thể dẫn đến bị phạt hợp đồng. Ngoài ra, DN còn đối mặt với rủi ro từ các biện pháp phòng vệ thương mại và biến động tỉ giá USD.

Nguy cơ mất đơn hàng triệu đô

Trước khó khăn, các DN dệt may và da giày kỳ vọng được phép nhập khẩu phế liệu trong ngành để tái chế thành nguyên liệu sản xuất. Bà Phan Thị Thanh Xuân cho biết phế liệu dệt may là nguồn nguyên liệu giá rẻ, có thể giúp DN giảm chi phí trong bối cảnh hiện nay. "Đây không phải là rác, mà là nguồn phế liệu phục vụ ngành, được tái chế để tạo ra nguyên liệu sản xuất" - bà nhấn mạnh.

Trong xu hướng kinh tế tuần hoàn đang được thúc đẩy, nhiều nhãn hàng yêu cầu sử dụng nguyên liệu tái chế trong sản phẩm, nếu không sẽ không ký hợp đồng. Theo bà Xuân, nếu không đáp ứng được yêu cầu này, DN Việt có nguy cơ mất các đơn hàng trị giá hàng chục triệu USD vào tay các quốc gia khác như Campuchia - nơi cho phép nhập khẩu phế liệu phục vụ sản xuất.

Bà Nguyễn Thị Tuyết Mai cũng cho biết nhu cầu từ thị trường châu Âu đang thúc đẩy việc tăng tỉ lệ "xanh" trong chuỗi cung ứng, trong đó có yêu cầu sử dụng nguyên liệu tái chế. Tuy nhiên, ngành tái chế trong nước hiện chủ yếu dừng ở mức cơ học, như tận dụng vải vụn từ các nhà máy may. Trong khi đó, việc tái chế quần áo cũ, giày da cũ đòi hỏi công nghệ hiện đại hơn.

Theo bà Mai, dự án nhà máy tái chế của Thụy Điển tại Bình Định với vốn đầu tư 1 tỉ USD đang được triển khai, kỳ vọng sẽ cung cấp nguồn nguyên liệu tái chế quy mô lớn. "Nhà máy này có thể xử lý quần áo cũ, tách sợi để phục vụ sản xuất dệt may và da giày. Tuy nhiên, do công suất lớn, nguồn hàng trong nước là chưa đủ, buộc phải tính đến phương án nhập khẩu" - bà Mai lý giải.

Liên quan vấn đề này, ông Phan Văn Chinh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết một số ngành như sắt thép, giấy đã được phép nhập khẩu phế liệu phục vụ sản xuất. Ông đề nghị các hiệp hội dệt may, da giày cần có kiến nghị cụ thể để cơ quan chức năng xem xét, từ đó có giải pháp tháo gỡ phù hợp.