Đi đến tận cùng sự thật

Tôi có gần 14 năm gắn bó với Báo Người Lao Động. Đó là quãng thời gian quý giá để một phóng viên trẻ được rèn luyện trong môi trường làm báo chuyên nghiệp. Trong hành trình ấy, không ít lần tôi được giao những nhiệm vụ khó khăn, buộc phải vượt qua chính mình.

Vào hầm, lặn biển

Tôi còn nhớ ngày 16-12-2014, thời điểm 12 công nhân bị mắc kẹt trong hầm thủy điện Đạ Dâng (Lâm Đồng). Nhận chỉ đạo của Ban Biên tập, tôi chạy xe máy từ Nha Trang lên hiện trường, vượt quãng đường gần 200 km.

Đi vội, tôi chỉ mang theo một chiếc áo khoác. Khi vượt đèo Khánh Lê, sương mù buốt giá khiến tôi rét run. Ghé vào quán tạp hóa mua đôi găng tay, hai bàn tay tê cứng, chân cũng cứng đờ nên khi vừa hạ ga, chiếc xe lao thẳng vào lề đường, người tôi lấm lem bùn đỏ.

Đến khu vực hầm Đạ Dâng, trước mắt tôi chỉ là một khoảng tối hun hút. Mượn đôi ủng rồi lội nước bì bõm vào trong, nhiều đồng nghiệp ngăn lại: "Hầm mới sập, lỡ sập tiếp thì chết". Tôi cũng rùng mình khi đứng giữa căn hầm ẩm thấp, nước từ trần liên tục nhỏ xuống. Nhưng nghĩ nếu không vào thì lấy đâu ra hình ảnh hiện trường, tôi lại xách máy ảnh, mò mẫm tiến sâu vào trong. Ít ngày sau, khi lực lượng quân đội triển khai cứu hộ, toàn bộ phóng viên đều bị cấm vào hầm.

Đêm ngủ lại Đạ Dâng cũng là ký ức không thể quên. Trong khu lán trại trống trơn, không có nổi một tấm chăn, nhóm phóng viên co ro ôm nhau nằm như cá xếp. Cái lạnh thấu xương khiến cả nhóm gần như thức trắng, chỉ mong trời mau sáng.

Năm 2022, khi xuất hiện thông tin san hô tại Khu Bảo tồn biển Vịnh Nha Trang chết trắng, tôi được giao thực hiện loạt điều tra "Khu bảo tồn biển Vịnh Nha Trang: S.O.S". Muốn phản ánh đúng thực tế, tôi phải xuống tận đáy biển.

Lần đầu lặn khoảng 5 m, áp lực nước khiến tôi không thở nổi, phải nổi lên tập hít thở lại từ đầu. Khó hơn, tôi xuống biển không phải để ngắm san hô mà để quay phim, chụp ảnh. Thiết bị chuyên dụng thì không có, trong tay chỉ là chiếc iPhone 12.

Hướng dẫn viên Đỗ Thành Quân khuyên tôi nên để anh lặn thay rồi chờ thuê máy quay chuyên dụng. Tôi từ chối. "Ngồi nhà nghe người này kể, người kia nói rồi xào xáo lại thì sao gọi là điều tra được anh. Em đã ra đến đây rồi. Hư điện thoại thì thôi" - tôi nói.

Lần này, tôi lấy hết can đảm lặn xuống lần nữa. Sau vài lần thử, tôi mới biết phải bấm nút quay trước khi xuống nước vì màn hình cảm ứng sẽ không còn hoạt động. Ở độ sâu khoảng 12-15 m, tôi bắt đầu ghi lại hiện trường, còn anh Quân liên tục dìu và kéo tôi di chuyển qua nhiều khu vực.

Khi hoàn thành loạt điều tra, anh Quân cười: "Công nhận em liều thật. May mà điện thoại không hư".

Gian nan giữa đại ngàn

Năm 2023, nhóm phóng viên Văn phòng Báo Người Lao Động khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên được giao thực hiện loạt điều tra "3 dự án thủy điện lăm le thọc vào 'tim' rừng".

Ba dự án thủy điện Đắk R'lấp 1, Đắk R'lấp 2 và Đắk R'lấp 3 đều được đề xuất trong vùng lõi Vườn Quốc gia Cát Tiên và rừng phòng hộ Nam Cát Tiên thuộc Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Phước (cũ). Nếu triển khai, hàng trăm hecta rừng có nguy cơ biến mất.

Muốn ghi nhận hiện trường, chúng tôi phải chia nhiều mũi tiếp cận vùng lõi Vườn Quốc gia Cát Tiên từ Đắk Nông, Bình Phước và Lâm Đồng.

Ở hướng Đắk Nông, phóng viên Cao Nguyên xuất phát từ xã Đắk Sin. Chạy xe máy được khoảng 2 km thì phải bỏ xe lại, sau đó cùng nhóm đi bộ, cắt rừng, men theo những khe suối dốc đứng, mất 2 giờ sau mới đến vị trí dự kiến xây dựng vai đập. Ghi nhận xong hiện trường, nhóm quyết định tìm đường khác để quay về vì lối cũ quá nguy hiểm. Càng đi, cây rừng càng um tùm, dây leo chằng chịt. Khi không còn thấy lối mòn nào, cả nhóm mới biết mình đã lạc giữa rừng già.

Trời dần tối, mưa rừng nặng hạt, ai cũng mệt lả, người đầy vết trầy xước vì té ngã. Chỉ cần dừng chân chừng nửa phút là muỗi và vắt kéo đến bám kín người. May mắn, chúng tôi phát hiện một đường ống dẫn nước rồi lần theo để tìm được đường ra.

Ở hướng Lâm Đồng, sau hơn 200 km chạy xe máy và nhiều giờ băng rừng, thử thách lớn nhất lại là hành trình leo ngược lên. Đường dốc nối tiếp nhau khiến tôi và phóng viên Lê Giang liên tục tụt lại phía sau. Leo được một đoạn là đứt hơi, hai đầu gối như muốn rời ra. Nhưng cứ dừng lại thì vắt lại bâu kín người, hai anh em chỉ còn biết gắng sức bước tiếp.

Đến khu vực dự án Đắk R'lấp 3, chúng tôi không thể xuôi theo dòng sông vì quá nhiều ghềnh thác nên phải tiếp cận từ xã Đồng Nai, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước (cũ), cách Trạm Kiểm lâm Bù Sa hơn 100 km. Để vào hiện trường, chúng tôi nhờ anh Điểu Triền - người địa phương, chở bằng thuyền gỗ nhỏ. Trên thuyền là máy ảnh, máy quay, flycam, máy tính... Chỉ cần sơ sẩy, cả người lẫn thiết bị sẽ rơi xuống dòng nước cuồn cuộn.

Đang quay phim, anh Điểu Truyền cắm một cành cây làm mốc. Chỉ ít phút sau, nước dâng ngập cả cành cây. Anh hối thúc: "Nhanh lên anh ơi, mưa nguồn rồi. Không về kịp là lũ quét xuống".

Đến giờ, mỗi lần nhắc lại chuyến đi ấy, phóng viên Lê Giang vẫn còn rùng mình: "Hôm đó may thật. Lỡ lật thuyền giữa dòng nước cuồn cuộn thì không chỉ mất hết thiết bị mà cả tuần tác nghiệp cũng đổ sông đổ biển".

Đó chỉ là vài trong rất nhiều chuyến tác nghiệp mà tôi và đồng nghiệp Văn phòng Báo Người Lao Động khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên đã trải qua. Mỗi chuyến đi đều có những hiểm nguy, những phút giây phải đánh đổi, nhưng cũng để lại niềm tự hào vì đã được sống trọn với nghề, được góp phần mang đến cho bạn đọc những thông tin trung thực từ hiện trường.

Với tôi, đó sẽ luôn là những ký ức đẹp trong hành trình làm báo dưới mái nhà Báo Người Lao Động.