Hồi đầu tháng 1, lãnh đạo từ hơn 30 nước phương Tây đã tụ họp tại thủ đô Paris của Pháp để phác thảo khuôn khổ mới về đảm bảo an ninh cho Ukraine hậu xung đột với Nga. Khuôn khổ gồm kế hoạch về cơ chế giám sát ngừng bắn do Mỹ dẫn đầu và khả năng triển khai lực lượng hòa bình đa quốc gia do Pháp và Anh đứng đầu.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi những đảm bảo này là “mạnh mẽ”, còn Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết trong trường hợp đạt thỏa thuận, Anh và Pháp “sẽ thiết lập các trung tâm quân sự trên khắp Ukraine, đồng thời xây dựng những cơ sở vũ khí và thiết bị quân sự để hỗ trợ nhu cầu phòng thủ của Ukraine”.
Những nhà lãnh đạo khác thận trọng hơn. Thủ tướng Friedrich Merz cho biết Đức có thể tham gia sáng kiến giám sát ngừng bắn nhưng sẽ đóng quân ở một quốc gia láng giềng.
Các lãnh đạo Ukraine và châu Âu gặp nhau tại Paris hồi tháng 1. Ảnh: AP
Hôm 25-1, trong chuyến thăm Lithuania, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cho biết Ukraine đã “sẵn sàng 100%” để gửi một thỏa thuận về đảm bảo an ninh tới Quốc hội Mỹ và Quốc hội Ukraine phê chuẩn.
“Với chúng tôi, đảm bảo an ninh là trước hết và trên hết là đảm bảo an ninh từ Mỹ. Văn kiện đã sẵn sàng 100%, và chúng tôi đang chờ các đối tác xác nhận ngày và địa điểm ký kết” - ông Zelensky phát biểu.
Tuy nhiên, giới chức Ukraine vẫn chưa công bố về cách thức thực thi chi tiết trên thực tế. Nhiều người Ukraine bất an ở cả hiện tại và tương lai hậu xung đột.
“Nếu văn kiện này không có bất cứ công cụ thực tiễn nào, thì tốt hơn hết không nên bắt đầu cuộc thảo luận này” - Volodymyr Omelyan, cựu Bộ trưởng Cơ sở hạ tầng Ukraine - nói với Al Jazeera.
“Thẳng thắn mà nói, khi nghe về những đảm bảo an ninh, tôi rất hoài nghi. Nếu họ cam kết đảm bảo nền độc lập Ukraine bằng tiền bạc, hỗ trợ chính trị, cung cấp quân nhu và công nghệ, đó mới là vấn đề nghiêm túc” - ông Omelyan nói.
Nếu không có những đảm bảo này, ông Omelyan tin rằng thỏa thuận ngừng bắn có thể bị vi phạm bất cứ lúc nào.
Vấn đề vi phạm thỏa thuận là yếu tố then chốt trong quan điểm của bà Olesia Horiainova - Phó giám đốc Trung tâm Hợp tác và An ninh Ukraine. Bà cho rằng Ukraine không thể chỉ dựa vào lời hứa của các đồng minh.
“Chỉ có ưu thế quân sự và kinh tế của Ukraine, hoặc ít nhất ngang hàng với Nga, mới đảm bảo sự ổn định của bất cứ thỏa thuận ngừng bắn nào” - bà nói, cho biết thêm Nga đang “ồ ạt” tích lũy vũ khí.
Để đạt được điều này, bà cho biết Ukraine cần chờ chuyển giao vũ khí và nhận đầu tư từ các đối tác trong lĩnh vực quốc phòng.
"Năm 2025, ngành công nghiệp quốc phòng của Ukraine có tiềm năng đạt 35 tỉ euro (42 tỉ USD) nhưng chỉ hoạt động ở mức 50% do thiếu vốn. Đến năm 2026, với vốn đầu tư đầy đủ, tiềm năng này có thể tăng gấp đôi" - bà Horiainova nhận xét.
Ông Oleksandr Khara, người đứng đầu Trung tâm Chiến lược Quốc phòng tại Kyiv, cho biết sản xuất quốc phòng độc lập sẽ giải phóng Ukraine khỏi những "ràng buộc" do các chính quyền Mỹ liên tiếp áp đặt.
Ông nói cần có thuật ngữ thực tế hơn, ưu tiên thuật ngữ "đảm bảo an ninh" hơn là "đảm bảo phản ứng quân sự có thể xảy ra trong những trường hợp nhất định".
Ngoài ra, chuyên gia Ukraine cũng đặt câu hỏi về tốc độ huy động lực lượng của các đồng minh. Ông Omelyan cho rằng phản ứng từ các đồng minh có thể kéo dài vài tuần hoặc vài tháng. Do đó, Ukraine sẽ cần chủ động trước trong trường hợp bị tấn công.
và quét mã QR
Bình luận (0)