Đừng để rào cản kinh tế chặn đứng giấc mơ đại học

Sáng 21-3, hơn 250 giáo viên THPT đã có mặt tại trường THPT Tây Ninh để tham gia chương trình bồi dưỡng kiến thức kỹ năng hướng nghiệp cho học sinh THPT. Hoạt động nằm trong khuôn khổ chương trình "Đưa trường học đến thí sinh" do Báo Người Lao Động tổ chức.

Đậu ĐH thôi chưa đủ

Mở đầu chương trình, TS Dương Tôn Thái Dương, Phó Ban Đào tạo-ĐHQG TPHCM, trao đổi những thông tin mới nhất về quy chế tuyển sinh ĐH, CĐ năm 2026. Trong đó, thầy Dương nhấn mạnh vai trò của giáo viên trong việc cập nhật thông tin tuyển sinh và định hướng nghề nghiệp đúng – trúng – phù hợp cho học sinh lớp 12.

"Mục tiêu cuối cùng không chỉ là giúp các em trúng tuyển mà phải là trúng tuyển đúng ngành, đúng nghề và phù hợp với năng lực. Đừng để xảy ra "kịch bản" khi đã có tên trong danh sách nhập học mới nhận ra mình thích ngành khác ở trường khác, lúc đó quy trình đã hoàn tất và không thể quay lại" - TS Dương nhấn mạnh.

Là chuyên gia hàng chục năm trong lĩnh vực hướng nghiệp, TS Trần Đình Lý, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nông lâm TPHCM, chia sẻ nhiều ví dụ thực tế. 

Theo đó, khoảng 20 năm trước, những ngành "hot" như kỹ sư, bác sĩ, 60% cử nhân đều phải tham gia đào tạo lại hoặc phải đào tạo bổ sung mới có thể làm việc. Thực tế hiện nay cho thấy ngay cả ở cấp quản lý, có đến 15% lãnh đạo doanh nghiệp thay đổi lộ trình sự nghiệp sau một thời gian làm việc vì nhận thấy công việc không phù hợp.

TS Trần Đình Lý nhấn mạnh nếu không có sự kết nối chặt chẽ giữa nhà trường và học sinh ngay từ đầu, hệ quả không chỉ là sự lãng phí nguồn lực xã hội mà còn là gánh nặng cho cả người học lẫn đơn vị tuyển dụng. 

Để giải quyết bài toán chọn sai nghề, chuyên gia khuyến nghị các thầy, cô giáo và phụ huynh cần đặc biệt quan tâm đến việc giúp học sinh xác định rõ: "Mình là ai và mình thuộc về ngành nghề nào?"

Mục tiêu quan trọng là "phải đi học"

"Học ĐH, CĐ không chỉ là để có một công việc mà là để tạo cho mình một nền tảng vững chắc. Có nền tảng, cơ hội sẽ tự tìm đến". Đó là thông điệp mạnh mẽ mà TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng Phòng Đào tạo - Trường ĐH Công nghiệp TPHCM, kỳ vọng giáo viên THPT hiểu được, từ đó định hướng tốt cho học sinh của mình.

TS Nhân khẳng định cơ hội học tập hiện nay đã rộng mở hơn rất nhiều so với trước đây. Tuy vậy, nhiều gia đình vẫn mang tâm lý "ngại học" vì sợ tốn kém hoặc sợ ra trường không có việc ngay. Thực tế, việc sở hữu một tấm bằng sau tốt nghiệp THPT, dù là ngành bếp, ô tô hay kỹ thuật thì đó chính là hành trang để bước vào những vị trí công việc tốt hơn cho tương lai.

"Đúng là học phí của các trường ĐH, CĐ cao nhưng đó không phải là lý do để cản trở sự phát triển của con em. Tôi rất mong các thầy, cô truyền tải thông tin này, các trường ĐH đều có chính sách hỗ trợ học phí, quỹ dành cho học sinh khó khăn, thậm chí có nhiều doanh nghiệp đồng hành cùng nhà trường để tiếp sức sinh viên đến trường" - TS Nguyễn Trung Nhân nhắn gửi.

ThS Trương Quang Trị, Phó Phòng Công tác Sinh viên - Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, đánh giá sinh viên ngày nay rất năng động, sáng tạo. Thế hệ GenZ có tính khẳng định bản thân rất cao. Nếu phụ huynh hay giáo viên có tính áp đặt, chắc chắn sẽ "đánh mất" con em của mình.

"Thầy, cô nên lắng nghe học trò, thấu hiệu học trò. Chính thầy cô THPT chính là người kết nối, giúp gia đình các em hiểu về ngành nghề và lựa chọn tương lai của các em" -ThS Trị chia sẻ.