Ngày 17-4, Văn phòng Chính phủ ban hành văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương gấp rút rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý để sớm triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam (gọi tắt là đường sắt cao tốc Bắc - Nam).
Quyết tâm khởi công cuối năm 2026
Nghị quyết 172/2024 về chủ trương đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 8. Có thể nói, đây là dấu mốc lịch sử để bắt tay xây dựng tuyến đường sắt hiện đại nhất của đất nước.
Theo Nghị quyết 172/2024, tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam có tổng chiều dài khoảng 1.541 km; điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (TP Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP HCM). Dự án được đầu tư toàn tuyến đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/giờ. Toàn tuyến có 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa.
Về công nghệ, dự án áp dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa; bảo đảm hiện đại, đồng bộ, an toàn và hiệu quả. Sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án là hơn 1,7 triệu tỉ đồng (tương đương 67,34 tỉ USD), từ nguồn vốn ngân sách nhà nước bố trí trong các kỳ kế hoạch đầu tư công trung hạn và nguồn vốn hợp pháp khác.
Việt Nam lựa chọn công nghệ tàu hiện đại chạy tuyến khổ đôi 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/giờ. (Ảnh chỉ có tính minh họa)
Về tiến độ thực hiện, Nghị quyết 172/2024 yêu cầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi từ năm 2025, phấn đấu cơ bản hoàn thành dự án vào năm 2035. Trong nghị quyết này, Quốc hội đã thông qua 19 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt - được xem là "chìa khóa" để tháo gỡ những nút thắt về thủ tục, thể chế, tạo động lực mạnh mẽ nhằm triển khai dự án bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả.
Ngày 23-4-2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 106/2025, thông qua kế hoạch triển khai Nghị quyết 172/2024, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương. Theo đó, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai những nhiệm vụ được giao, bảo đảm các điều kiện để khởi công dự án trước ngày 31-12-2026; triển khai thi công xây dựng, mua sắm, lắp đặt thiết bị, cơ bản hoàn thành và đưa tuyến đường sắt cao tốc Bắc - Nam vào khai thác, vận hành từ năm 2035.
Để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho dự án, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã thông qua Nghị quyết 227/2025, đồng ý với đề xuất của Chính phủ, chấp thuận bổ sung phương thức đối tác công - tư (PPP) và phương thức đầu tư kinh doanh, bên cạnh hình thức đầu tư công.
Tiếp đó, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 265/2025, cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam thành các dự án độc lập; nguồn vốn được bố trí từ ngân sách trung ương và ngân sách địa phương.
Tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân tham gia
Năm 2026 được xác định là thời điểm then chốt, khi dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam bước vào triển khai với tiến độ gấp rút.
Ông Nguyễn Trí Đức, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng, cho biết tại Nghị quyết 98/2026 ban hành ngày 6-4, về việc triển khai Nghị quyết 265/2025 của Quốc hội, Chính phủ cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ tái định cư thành các dự án độc lập. Đồng thời, dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam được chia thành 17 dự án thành phần độc lập, áp dụng những cơ chế đặc thù, như chỉ định thầu các gói thầu tư vấn, xây lắp. Việc này được kỳ vọng sẽ giúp dự án kịp khởi công vào năm 2026.
Tại phiên họp ngày 3-3, Ban Chỉ đạo Các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt cho biết dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam đã được phê duyệt nhiệm vụ lập hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng, đánh giá tác động môi trường. Các địa phương liên quan và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang tích cực rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời đường dây điện và triển khai xây dựng các khu tái định cư.
Bên cạnh đó, các bộ, ngành liên quan đang xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì dự án. Theo kế hoạch, Chính phủ dự kiến khởi công 2 đoạn ưu tiên là Hà Nội - Vinh và TP HCM - Nha Trang trong năm 2026; các đoạn còn lại khởi công từ năm 2028 và phấn đấu cơ bản hoàn thành toàn tuyến vào năm 2035.
Thời gian qua, dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam nhận được sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư trong nước. Ngày 14-5-2025, Công ty CP Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed (thuộc Tập đoàn Vingroup) đăng ký đầu tư dự án này. Tuy nhiên, ngày 25-12-2025, tập đoàn có công văn gửi Chính phủ xin rút đăng ký đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam để tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm khác.
Đến nay, 13 doanh nghiệp đang mong muốn tham gia dự án này, trong đó có Tập đoàn Trường Hải (THACO), liên danh Mekolor - Great USA, Công ty CP Xây dựng Thăng Long Quốc gia, Công ty CP Vận tải đường sắt Việt Nam, Công ty CP Tập đoàn Discovery, Công ty CP Reign… Việc bổ sung phương thức PPP đã tạo điều kiện pháp lý để khối doanh nghiệp tư nhân tham gia dự án.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Xây dựng đang đẩy nhanh tiến độ lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Theo Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và cấp thiết, bởi báo cáo này sẽ làm rõ công nghệ cụ thể, quy mô, hướng tuyến, tổng mức đầu tư, phương án phân chia các dự án thành phần...
"Đây cũng là cơ sở quan trọng để lựa chọn hình thức đầu tư, gồm đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP hay đầu tư kinh doanh" - Thứ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh.
Nghiên cứu phương án huy động vốn
Theo Nghị quyết 98/2026, đối với 15 dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời công trình hạ tầng kỹ thuật thuộc dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam, Chính phủ yêu cầu 15 địa phương liên quan và EVN phải hoàn thành trước quý IV/2028.
Đáng chú ý, Chính phủ giao Bộ Xây dựng xác định rõ nhu cầu vốn đầu tư; giao Bộ Tài chính nghiên cứu phương án huy động vốn. Trong đó, xác định rõ nhu cầu vốn, kế hoạch vốn, các loại nguồn vốn (ngân sách nhà nước, vốn đầu tư ngoài ngân sách...) để có phương án bố trí phù hợp.
(Còn tiếp)
(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 16-4
và quét mã QR
Bình luận (0)