Giải tỏa trăn trở về lương hưu

Ngày 19-5, Báo Người Lao Động phối hợp với BHXH TP HCM tổ chức chương trình giao lưu trực tuyến "Lương hưu - Bài toán an sinh cho người lao động" nhằm giải đáp trực tiếp các băn khoăn của bạn đọc.

Thêm cơ hội lương hưu cho người đóng muộn

Tại buổi giao lưu, bà Hồ Thị Thúy Kiều, công nhân Công ty TNHH Việt Nam Samho (xã Bình Mỹ, TP HCM), đặt câu hỏi: Ở tuổi 48, đang làm công việc nặng nhọc, độc hại và đã đóng BHXH được 29 năm thì khi nào bà sẽ được nghỉ hưu và mức hưởng sẽ được tính ra sao nếu cả quá trình đều làm việc ở khu vực ngoài nhà nước?

Giải đáp về độ tuổi nghỉ hưu đối với trường hợp của bà Kiều, bà Nguyễn Thị Hồng Thảo, Trưởng Phòng Chế độ BHXH TP HCM, thông tin: Theo quy định của Bộ Luật Lao động 2019 và Luật BHXH 2024, tuổi nghỉ hưu của người lao động (NLĐ) trong điều kiện lao động bình thường hiện đang được điều chỉnh tăng theo lộ trình, cho đến khi đủ 62 tuổi đối với nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với nữ vào năm 2035. Tuy nhiên, đối với NLĐ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; bị suy giảm khả năng lao động hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, độ tuổi nghỉ hưu có thể thấp hơn nhưng không quá 5 tuổi so với điều kiện làm việc bình thường.

Liên quan đến băn khoăn về cách tính lương hưu, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Trưởng Phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người tham gia BHXH TP HCM, làm rõ: Mức lương hưu hằng tháng của lao động nữ sẽ bằng 45% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tương ứng với 15 năm đóng. Sau đó, cứ thêm mỗi năm đóng thì tính thêm 2%, mức tối đa bằng 75%. Tương tự đối với lao động nam, mức 45% sẽ tương ứng với 20 năm đóng (nếu đóng từ 15 đến dưới 20 năm, mức hưởng bằng 40% cho 15 năm đầu, sau đó mỗi năm cộng 1%); từ năm thứ 21 trở đi mỗi năm cộng 2%, tối đa 75%. Riêng trường hợp nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động, cứ mỗi năm nghỉ trước tuổi quy định sẽ bị trừ 2% mức lương hưu.

Bà Hạnh cũng chia sẻ thêm điểm mới mang tính bước ngoặt của Luật BHXH 2024 (hiệu lực từ ngày 1-7-2025). Cụ thể, nếu như trước đây, để hưởng lương hưu, NLĐ phải đủ tuổi quy định và đóng BHXH từ đủ 20 năm thì nay thời gian đóng tối thiểu được giảm chỉ còn 15 năm (trừ trường hợp nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động vẫn giữ mốc 20 năm). Sự điều chỉnh này giúp những NLĐ có thời gian tham gia BHXH ngắn hoặc tham gia muộn có thêm cơ hội tiếp cận lưới an sinh khi về già.

Bù đắp, nâng đỡ nhóm có lương hưu thấp

Bên cạnh các trường hợp cụ thể, tại buổi giao lưu, đại diện BHXH TP HCM cũng đã giải đáp cặn kẽ nhiều thắc mắc tổng quan của bạn đọc liên quan đến: lộ trình điều chỉnh lương hưu; đối tượng được điều chỉnh lương hưu từ ngày 1-7-2026 theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP; hồ sơ thủ tục giải quyết chế độ hưu trí; mức hưởng đối với người tham gia BHXH tự nguyện; chế độ hưu trí xã hội cho người cao tuổi và chế độ trợ cấp đối với NLĐ chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu...

Đặc biệt quan tâm đến mức sống của người nghỉ hưu, bạn đọc Trần Thanh Liêm trăn trở: Thời gian qua, dù chính sách về lương và BHXH đã nhiều lần được điều chỉnh, song mức lương hưu hiện nay vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng, chưa bảo đảm mức sống tối thiểu tại các đô thị lớn. Ông kiến nghị BHXH TP HCM cần có những góp ý, phản biện khoa học từ thực tiễn để giúp Chính phủ, Quốc hội hoàn thiện pháp luật, bảo đảm mục tiêu người hưởng lương hưu có thể thực sự "sống" được bằng lương hưu.

Tiếp nhận ý kiến này, ông Trần Dũng Hà, Phó Giám đốc BHXH TP HCM, bày tỏ sự đồng cảm. Ông thừa nhận thực tế hiện nay vẫn còn nhiều người có mức lương hưu chưa đáp ứng đủ nhu cầu sinh hoạt, nhất là tại TP HCM - nơi có chi phí đắt đỏ. Dù nhà nước đã nỗ lực nhiều lần điều chỉnh tăng lương hưu, song mức tăng đôi khi chưa theo kịp kỳ vọng.

"Tuy nhiên, qua các đợt điều chỉnh gần đây, có thể thấy bên cạnh việc tăng lương hưu theo tỉ lệ chung, nhà nước luôn bổ sung thêm khoản hỗ trợ đối với nhóm có mức lương hưu thấp. Cách điều chỉnh này vừa bảo đảm tính công bằng cho người đóng nhiều hưởng nhiều vừa thể hiện sự chia sẻ, quan tâm thiết thực tới nhóm yếu thế. Đây là giải pháp hài hòa, góp phần cải thiện mức sống chung, đồng thời không bỏ lại phía sau những trường hợp đang gặp nhiều khó khăn" - ông Hà phân tích thêm.