Giảm áp lực từ thuế thu nhập cá nhân

Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân. Điểm mới đáng chú ý tại dự thảo này là đề xuất bổ sung khoản giảm trừ đối với chi phí y tế và giáo dục.

Nâng ngưỡng chịu thuế

Theo dự thảo, người nộp thuế được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm đối với các khoản chi khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế trong nước thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả; được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm đối với các khoản chi cho giáo dục - đào tạo (GD-ĐT) tại các cơ sở giáo dục trong nước. Khoản chi này bao gồm học phí giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và các khóa đào tạo kỹ năng chuyên môn khác.

Theo đề xuất này, ngoài các khoản giảm trừ gia cảnh hiện hành, mỗi người nộp thuế có thể được giảm trừ thêm tối đa 47 triệu đồng/năm nếu phát sinh đầy đủ các khoản chi cho y tế và giáo dục theo quy định. Các khoản chi này phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định. Riêng chi phí y tế phải kèm bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo quy định của Bộ Y tế.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, trường hợp người nộp thuế có một người phụ thuộc và phát sinh đầy đủ các khoản chi y tế, giáo dục theo mức tối đa, tổng mức giảm trừ có thể lên tới 307,3 triệu đồng/năm, tương đương 28,63 triệu đồng/tháng. Mức giảm trừ này bao gồm: giảm trừ cho bản thân người nộp thuế 15,5 triệu đồng/tháng và giảm trừ cho một người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng theo quy định hiện hành; cùng mức giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm cho chi phí y tế và GD-ĐT.

Như vậy, với cách tính này, chỉ khi thu nhập vượt khoảng 28,63 triệu đồng/tháng, cá nhân này mới phát sinh nghĩa vụ thuế, với mức thuế suất khởi điểm 5%.

Theo Bộ Tài chính, nhiều quốc gia đang áp dụng cơ chế giảm trừ thuế thu nhập cá nhân đối với chi phí y tế, giáo dục nhằm hỗ trợ người dân và khuyến khích đầu tư cho nguồn nhân lực. Tại Trung Quốc, người nộp thuế được giảm trừ chi phí y tế tối đa khoảng 304 triệu đồng/năm và giảm trừ giáo dục cho con khoảng 91 triệu đồng/năm. Thái Lan cho phép giảm trừ cho con, chi phí giáo dục và bảo hiểm y tế với nhiều mức khác nhau. Trong khi đó, Malaysia áp dụng mức giảm trừ giáo dục khoảng 45 triệu đồng/năm và giảm trừ chi phí điều trị bệnh hiểm nghèo khoảng 65 triệu đồng/năm.

Bộ Tài chính dự kiến phương án bổ sung giảm trừ cho chi phí y tế và GD-ĐT có thể làm giảm thu ngân sách khoảng 7.697 tỉ đồng/năm.

Cần đơn giản hóa thủ tục

Đề xuất của Bộ Tài chính nhận được sự đồng thuận cao từ người dân, giới chuyên môn, doanh nghiệp. Anh Trần Đức Minh (trú phường Long Biên, TP Hà Nội) cho biết chi phí học hành cho con và khám chữa bệnh cho người thân hiện chiếm phần lớn ngân sách gia đình mỗi tháng, nên đề xuất cho phép giảm trừ các khoản y tế, GD-ĐT khi tính thuế thu nhập cá nhân là rất cần thiết.

Tuy vậy, theo anh Minh, thực tế, nhiều khoản chi phát sinh tại các lớp kỹ năng, trung tâm nhỏ hoặc các cơ sở khám chữa bệnh tư nhân chưa phải lúc nào cũng có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định. Vì vậy, cơ quan chức năng cần nghiên cứu mở rộng hình thức xác nhận chi phí hoặc đơn giản hóa thủ tục để người dân thuận lợi hơn khi kê khai và hưởng chính sách.

Đại diện Công ty TNHH Tư vấn thuế Deloitte Việt Nam đánh giá phương án giảm trừ tổng hợp 47 triệu đồng/năm đối với 2 khoản y tế và GD-ĐT là phù hợp với thực tiễn; đồng thời đề xuất bổ sung cơ chế điều chỉnh linh hoạt mức giảm trừ theo biến động kinh tế - xã hội từng thời kỳ.

Theo Deloitte Việt Nam, mức giảm trừ mà Bộ Tài chính đề xuất hiện được xây dựng trên cơ sở tham chiếu số liệu thống kê về chi tiêu y tế, giáo dục. Tuy nhiên, việc ấn định một mức cố định trong nghị định, trong khi các yếu tố kinh tế - xã hội tác động đến chi phí y tế và GD-ĐT luôn biến động theo thời gian, có thể làm hạn chế tính linh hoạt của chính sách. Do đó, Deloitte Việt Nam kiến nghị Chính phủ có cơ chế trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét điều chỉnh hạn mức giảm trừ phù hợp với biến động giá cả, thu nhập và điều kiện kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn, nhằm bảo đảm chính sách phản ánh sát thực tế và kịp thời thích ứng với diễn biến thị trường.

Góp ý vào dự thảo nghị định, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho rằng phương án giảm trừ chi phí y tế và giáo dục tối đa 47 triệu đồng/năm không chỉ nâng cao hiệu quả hỗ trợ người nộp thuế mà còn thể hiện định hướng xây dựng chính sách thuế theo hướng chủ động, có tính dự báo và thích ứng với biến động kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, để tối ưu hóa hiệu quả chính sách, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam kiến nghị bổ sung cơ chế điều chỉnh tự động mức giảm trừ theo các chỉ số kinh tế vĩ mô như chỉ số giá tiêu dùng hoặc mức chi tiêu bình quân do cơ quan có thẩm quyền công bố.