Giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp

Sáng 23-4, Quốc hội (QH) thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB).

Đề xuất nới ngưỡng doanh thu miễn thuế

Các đại biểu (ĐB) QH cơ bản đồng tình với việc soạn thảo 1 luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật về thuế nhằm kịp thời hỗ trợ hoạt động sản xuất - kinh doanh. Nhiều ĐB cũng đề nghị cơ quan soạn thảo quán triệt nguyên tắc ổn định, minh bạch, dễ thực hiện và hạn chế rủi ro pháp lý cho người nộp thuế, nhất là hộ, cá nhân kinh doanh và DN nhỏ.

Góp ý thêm, ĐB Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) cho rằng cùng với sửa đổi các quy định về thuế suất, mức miễn giảm thuế, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ; tăng hướng dẫn, hỗ trợ thực chất cho người dân, DN. "Chính sách tốt không chỉ dừng ở việc giảm nghĩa vụ thuế trong ngắn hạn mà còn phải tạo được con đường phát triển rõ ràng, dễ đi và ít rủi ro cho người dân trong trung hạn, dài hạn" - ông Sơn nêu rõ.

Theo ĐB Nguyễn Văn Thân (đoàn TP HCM), hàng triệu hộ kinh doanh, DN nhỏ và vừa trên cả nước đánh giá rất cao động thái của Chính phủ khi nhanh chóng, kịp thời rà soát, xây dựng và trình QH sửa đổi các luật về thuế ngay tại kỳ họp thứ nhất của nhiệm kỳ mới để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Người dân, DN đang rất mong chờ quyết định của QH liên quan các quy định này.

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất không quy định "cứng" ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh ở luật, mà giao cho Chính phủ quy định chi tiết. Là Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa, ĐB Nguyễn Văn Thân thông tin trong hơn 5 triệu hộ kinh doanh hiện nay, nhóm có doanh thu mỗi năm khoảng 1 tỉ đồng chiếm phần lớn. Do đó, quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế với cá nhân, hộ kinh doanh đang được dự kiến là 1 tỉ đồng/năm (Chính phủ sẽ quy định nội dung này - PV) là phù hợp.

Đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu mỗi năm từ 1-3 tỉ đồng, ĐB Thân đề xuất cho phép được nộp mức thuế cố định trên doanh thu. Để thực hiện việc này, ông kiến nghị cho hộ kinh doanh tự kê khai mức doanh thu 3 lần, sau đó tính trung bình để lấy mức doanh thu chuẩn và áp thuế cố định trên mức doanh thu ấy.

"Việc cho phép nhóm này đóng thuế cố định sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, giảm áp lực đối với các chi phí về kế toán, sổ sách... Với cơ chế tự khai doanh thu, chúng ta cần có sự tin tưởng, bởi chặt chẽ quá cũng không được! Các quy định về thuế chưa phù hợp sẽ khiến hộ kinh doanh gặp khó khăn, thậm chí ngừng hoạt động. Ngược lại, quy định phù hợp sẽ khuyến khích hoạt động, mở rộng kinh doanh, thu ngân sách sẽ tăng lên" - ĐB Thân nêu quan điểm.

Liên quan nội dung về ngưỡng được miễn thuế, ĐB Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) đề xuất quy định mức 3 tỉ đồng. "Tôi ủng hộ giao Chính phủ quy định ngưỡng cụ thể song đề nghị cân nhắc theo hướng luật quy định một khung cứng về doanh thu tối đa được miễn giảm, xác lập nguyên tắc rõ ràng để Chính phủ triển khai thực hiện" - ông Thanh phát biểu.

Lợi ích hài hòa

Điều 5 dự thảo luật quy định hiệu lực thi hành đối với các khoản miễn thuế từ ngày 1-1-2026. Về nội dung này, ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc (đoàn TP HCM) đánh giá ban soạn thảo có sự thấu hiểu sâu sắc đối với DN và hộ kinh doanh khi cho phép được hưởng chính sách xuyên suốt năm. Tuy nhiên, ĐB Trúc đề nghị cơ quan thuế cần có hướng dẫn xử lý đối với những đơn vị đã tạm nộp thuế trong quý I/2026.

"Phải bảo đảm quy trình hoàn thuế hoặc khấu trừ diễn ra đơn giản, áp dụng công nghệ thông tin để tự động cấn trừ hoặc hoàn trả thuế cho những đối tượng được miễn theo luật mới trong kỳ quyết toán tiếp theo, tuyệt đối không để ngâm vốn của người dân và DN do thủ tục hành chính" - ĐB Trúc lưu ý.

Kết thúc phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã giải trình, làm rõ một số vấn đề ĐBQH quan tâm, trong đó có ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Bộ Tài chính được Thủ tướng chỉ đạo soạn thảo Nghị định Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 68/2026 quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; Nghị định 320/2025 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế TNDN. Dự thảo nghị định này đang được Bộ Tư pháp thẩm định để ngay sau khi luật được ban hành, Chính phủ sẽ ban hành ngay các văn bản hướng dẫn, bảo đảm luật được đưa vào cuộc sống sớm nhất.

Về ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh, Bộ Tài chính đã cân nhắc nhiều mặt, tính toán kỹ tác động đến thu ngân sách và đối tượng nộp thuế, và đề xuất mức 1 tỉ đồng. Đây là mức hài hòa vào thời điểm hiện nay. "Dự thảo luật cũng đã tiếp thu theo hướng ngưỡng cụ thể sẽ giao Chính phủ quy định cho phù hợp với diễn biến tình hình kinh tế - xã hội, trên nguyên tắc là lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ" - Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Dẫn chứng về tính hợp lý, người đứng đầu ngành tài chính cho biết con số 1 tỉ đồng đã tăng gấp đôi so với mức hiện hành và tác động làm giảm thu ngân sách khoảng 7.000 tỉ đồng. Cụ thể, với các hộ và cá nhân kinh doanh, mức miễn lên đến 1 tỉ đồng làm giảm thu ngân sách khoảng 4.800 tỉ đồng. Với khối DN nhỏ, sẽ có khoảng 256.000 DN được hưởng lợi từ chính sách với tổng mức giảm khoảng 2.100 tỉ đồng.

Dù cho rằng mức đề xuất này là rất phù hợp với điều kiện hiện hành, Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục "cân nhắc rất kỹ và tính toán thêm để báo cáo QH về mức cụ thể".

Phản hồi các băn khoăn về công tác quản lý thuế, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định quan điểm cốt lõi trong xây dựng chính sách của ngành là phải thiết kế luật bảo đảm tính trung lập, hiệu quả. Nói rõ thêm về khái niệm hiệu quả, ông nêu rõ là phải bảo đảm chi phí hành thu và chi phí tuân thủ của người nộp thuế ở mức thấp nhất.

"Chính từ sự cân nhắc trên nhiều mặt và bám sát nguyên tắc này, cơ quan soạn thảo mới đưa ra mức doanh thu miễn thuế là 1 tỉ đồng" - Bộ trưởng Bộ Tài chính tiếp tục khẳng định.

Hôm nay, 24-4, QH thông qua các luật, nghị quyết và họp phiên bế mạc Kỳ họp thứ nhất QH khóa XVI.