Ngày 3-10, Ban tổ chức Đường lên đỉnh Olympia giải đáp thắc mắc về một số câu hỏi trong cuộc thi chung kết ngày 2-10 sau khi làm việc với GS Lê Văn Lan, thành viên Ban cố vấn cuộc thi.

Ban tổ chức Đường lên đỉnh Olympia lên tiếng về 2 câu hỏi lịch sử gây tranh cãi - Ảnh 1.

Các thí sinh trong trận chung kết Đường lên đỉnh Olympia năm thứ 22

Ở phần thi "Về đích" của thí sinh Bùi Anh Đức (trường THPT Chuyên Sơn La, tỉnh Sơn La), chương trình đã hỏi: Dân gian có những câu: "Chu tri rành rành, Cái đanh nổ lửa, Con ngựa đứt cương, Ba vương tập đế/ Cấp kế đi tìm, Hú tim bắt ập". Ở đây, "Ba vương" là ba vị vua nào?

Chương trình đưa ra đáp án: Hiệp Hòa, Kiến Phúc và Hàm Nghi.

Theo nhà sử học Lê Văn Lan, trong sách Kinh Thi Việt Nam (NXB Tri thức - được thực hiện theo ấn bản Kinh Thi Việt Nam của Hàn Thuyên xuất bản cục 1941 - 1945), tác giả Trương Tửu có đoạn viết về những câu này như sau:

Chu tri rành rành: nghĩa rằng bá cáo cho mọi người đều biết.

Câu thứ hai là: Cái đanh nổ lửa nói về việc quân đội Pháp bắn súng vào cửa Đà Nẵng.

Câu thứ ba là: Con ngựa đứt cương chỉ sự băng hà của vua Tự Đức và sự rối loạn của triều đình lúc bấy giờ.

Hồi đó, Tường Thuyết chuyên quyền giết hại nhiều người trung trực. Họ làm trái cả di chúc của Tiên Vương, bỏ Dục Đức vào ngục tối, lập Hiệp Hòa làm vua. Sau lại giết Hiệp Hòa đem Kiến Phúc thay vào. Rồi lại giết Kiến Phúc tôn Hàm Nghi lên ngôi vua. Ba ông vua kế tiếp nhau liền như thế nên mới có câu: Ba vương lập đế.

Đến triều vua Hàm Nghi thì Thuyết nổi lên bài Pháp bị thất bại phải đem vua đi trốn. Một mặt quân đội Pháp lo dẹp loạn, một mặt tìm kế bắt Hàm Nghi cho yên lòng dân. Vì thế mà có câu: Cấp kế đi tìm".

Nhà sử học Lê Văn Lan xác nhận lại: "Việc phế - lập ba vua trên diễn ra trong khoảng 1 năm chứ không phải trong vòng chưa đầy 4 tháng".

"Do đó, đáp án "Hiệp Hòa, Kiến Phúc và Hàm Nghi" là không sai"- thông báo của Ban tổ chức cuộc thi khẳng định.

Ban tổ chức Đường lên đỉnh Olympia lên tiếng về 2 câu hỏi lịch sử gây tranh cãi - Ảnh 2.

Thông báo của Ban tổ chức chương trình

Ban tổ chức Đường lên đỉnh Olympia lên tiếng về 2 câu hỏi lịch sử gây tranh cãi - Ảnh 3.

Thông báo của Ban tổ chức chương trình

Trong phần thi "Về đích" của thí sinh Bùi Vũ Đình Tùng (Trường THPT chuyên Trần Phú, Hải Phòng), chương trình đưa ra câu hỏi: Tấm bản đồ địa lý nào của nước ta vẽ khoảng năm 1838, có ghi hai tên "Hoàng Sa" và "Vạn lý Trường Sa" thuộc lãnh thổ Việt Nam?

Đáp án của chương trình đưa ra là "Đại Nam nhất thống toàn đồ".

Thí sinh Vũ Bùi Đình Tùng đã trả lời "Đại Nam thống nhất toàn đồ".

Tại cuộc thi, Nhà sử học Lê Văn Lan đã có giải thích quyết định cho điểm thí sinh như sau: Trong tổ hợp từ làm tên của bản đồ này, có hai từ "thống nhất", "nhất thống".

Ngôn ngữ thế kỷ 19 gọi đó là "nhất thống", tức là thu hết cả về làm một. Còn đến thời đại chúng ta, ngôn ngữ ấy thành ra là "thống nhất". Nguyên văn thì phải nói "Đại Nam nhất thống toàn đồ". Nhưng tinh thần của "nhất thống" hay "thống nhất" là một và học sinh đã nói được.

GS Lê Văn Lan khẳng định điều quan trọng ở đây là học sinh có sự chủ động tìm hiểu, nắm bắt kiến thức về một tấm bản đồ quan trọng, giúp khẳng định chủ quyền không thể chối cãi của Việt Nam với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Câu trả lời đó cũng không làm người nghe hiểu lầm sang một tấm bản đồ nào khác; tránh tầm chương trích cú.

"Vì vậy học sinh hoàn toàn xứng đáng có điểm và phải được điểm với câu trả lời đưa ra" - thông báo của Ban tổ chức "Đường lên đỉnh Olympia" nêu rõ.

Yến Anh