Để có thêm thông tin về cuộc hội thảo này, chúng tôi xin phép đăng lại bài tường thuật của GS-TSKH Nguyễn Đăng Hưng đã được đăng trên blog của ông. Tựa do tòa soạn đặt
 
Nguyên tôi đã có dịp gặp TS Nguyễn Chánh Khê trước Tết Nhâm Thìn một tuần và đã có yêu cầu tác giả gởi cho tôi tài liệu đã công bố để tôi nghiên cứu hiểu rõ thêm về phát minh máy phát điện chạy bằng nước đang gây chấn động lớn trong giới khoa học trong và ngoài nước.
 
Thấy tôi còn nhiều thắc mắc sau khi nhận được hai sơ đồ minh họa, TS Khê bảo tôi qua điện thoại là chưa có công bố khoa học quốc tế vì muốn bảo toàn sáng chế và cho tôi biết sẽ tổ chức một sêmina riêng cho sáng chế của mình.
 

TS. Nguyễn Chánh Khê giới thiệu máy phát điện bằng nước
 
Sáng 9-3-2012, tôi lên Khu Công nghệ cao TPHCM (SHTP), tham gia hội thảo khoa học về phát minh máy phát điện chạy bằng nước của TS Nguyễn Chánh Khê, phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và triển khai, kiêm trưởng phòng thí nghiệm công nghệ nano (trực thuộc SHTP).
 
Tôi chuẩn bị đi đúng giờ, đến đúng lúc. Ban tổ chức hỏi giấy mời và chỉ có ai có giấy mời mới được lấy thang máy lên lầu tham gia. Một đoàn nhà báo khá hùng hậu không được bước vào phòng hội thảo. Tôi cùng GS.TSKH Vũ Đình Huy (ĐH Bách Khoa) phải ngồi chờ.
 
Cũng nhờ ban tổ chức biết tôi qua các hoạt động liên quan đến Khu Công nghệ cao TPHCM, cuối cùng tôi cũng được mời lên lầu tham gia. Họ còn bố trí cho tôi ngồi phía trước, không xa diễn đàn.
 
Buổi hội thảo bắt đầu khá đúng giờ. Ban tổ chức mời các vị trong ban thẩm định do GS.Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu chủ trì, bao gồm TS Hồ Nhân, GSTS Nguyễn Thị Phương Thoa (ĐH Khoa học Tự nhiên), TS Nguyễn Đức Hùng, TS Lê Hoài Quốc, trưởng ban quản lý Khu công nghệ cao.
 
Trong cử tọa có mặt ông Phạm Chánh Trực (Năm Nghị) người sáng lập ra Khu công nghệ cao TPHCM và GS.TSKH Nguyễn Ngọc Trân, nguyên Phó Chủ Nhiệm Ủy ban Khoa học Kỹ thuật Nhà nước.
 
TS Nguyễn Chánh Khê vào cuộc trình bày phát minh của mình, với nhiều hình ảnh minh họa. Nói chung TS Khê không nói nhiều điều mới so với những gì đã công bố trên báo chí gần đây mà chúng ta đã đọc được.  Tuy tôi đã chuyển trực tiếp gởi cho tác giả bài phản biện súc tích, đầy đủ của TS Giáp Văn Dương, nhưng trong bài thuyết trình TS Khê vẫn không trả lời gì về những nghi vấn đã nêu ra. Đây là điều thất vọng thứ nhất của tôi.
 
Điều thất vọng thứ hai là TS Khê bỏ ra rất nhiều thì giờ (gần 2/3) và dùng nhiều hình ảnh minh họa giải thích nguyên tắc vận hành của pin nhiên liệu dùng hydrogen, cái mà giới thức giả đã quen thuộc vì loại pin này đã được phổ biến trên thương mại. TS Khê cũng kê khai nhiều áp dụng thiết thực của phát minh của mình như chế tạo nước sạch từ nước bẩn hay nước biển, tạo điện sạch cho vùng cao vùng sâu, cho biển đảo không có nguồn nước ngọt.
 
Bài thuyết trình chấm dứt sau gần một tiếng đồng hồ và ban chủ tọa mời cử tọa tham gia phần thảo luận. Tôi là người đầu tiên đưa tay và nhận được micro. Tôi nêu rõ tầm quan trọng của sáng chế, nó có thể đảo lộn cục diện năng lượng của thế giới. Bởi vậy việc thẩm định nghiêm túc là tối cần thiết.
 
Trước tiên tôi yêu cầu TS Khê phân biệt là trong sáng chế có hai vấn đề. Vấn đề khoa học và vấn đề công nghệ. Công nghệ có bí quyết và việc giữ kín bí mật công nghệ là việc tự nhiên và tôi sẽ không tò mò tìm hiểu ở đây. Cái mà tôi mong TS Khê giải thích cùng cử tọa là ở khía cạnh khoa học của sáng chế. Khía cạnh khoa học luôn luôn phải công khai minh bạch đối với công chúng, đặc biệt các chuyên gia. Câu hỏi của tôi thuộc về phạm trù này và tôi mong mỏi TS Khê sẽ trả lời tôi trên tinh thần khoa học.
 
Tôi cũng thành thật tỏ bày nỗi thất vọng của tôi là TS không giải thích phần quan trọng nhất của phát minh, việc tách nguyên tử hydrogen H2 ra khỏi phân từ nước H2O. Và tôi đi thẳng vào câu hỏi:
 
- Chất có can dự việc tách H2 từ nước là chất gì, chất xúc tác có ghi trên biểu đồ hay chất khử. Phải minh bạch là chất xúc tác sẽ giữ nguyên trạng sau phản ứng và chất khử ngược lại  sẽ tham gia phản ứng phân tử và sẽ có biến đổi.
 
TS Khê khẳng định: Đó là chất xúc tác.
 
Tôi phản đối ngay:
 
- Nếu quả như thế thì ở đây nguyên lý cơ bản của khoa học, nguyên lý bảo toàn năng lương bị vi phạm. Lấy ở đâu ra năng lượng 285.83 kJ/phân tử nước để có phản ứng hóa học: 2H2O + 2×285.83kJ → 2H2 + O2?
 
Sau mấy phút giằng co qua lại, TS Khê đã phải công nhận đây là một “tạp chất” có tham dự vào phản ứng phân tử. Đây là minh định đầu tiên triệt tiêu một phần tính lạ lùng khó hiểu của sáng chế.
 
Bình (trái) chứa "tạp chất" và nước đang sủi bọt
 
Cử tọa tập trung thảo luận khá lâu chung quanh vấn đề này, trong đó có các ý kiến của TS Nguyễn Bách Phúc của Viện HASCON, GS.TS Chu Phạm Ngọc Sơn, GSTS Vũ Đình Huy, GSTS Đặng Lương Mô. Trên bàn chủ tọa can thiệp mạnh mẽ và đanh thép đến từ GSTS Nguyễn Thị Phương Thoa. Nhà khoa học này phát biểu: Như vậy công bố máy điện chạy bằng nước là không chính xác bởi vì chính “tạp chất” này là nhiên liệu làm phát sinh H2 từ nước.
 
Khi hỏi đến quá trình phản ứng của “tạp chất”, nhất là số lượng năng lượng phát sinh từ phản ứng này, TS Khê bảo chưa có thì giờ nghiên cứu và mong cử tọa thông cảm cho ông. Có người bảo khoa học phải nghiêm túc và việc tình cảm không thể đặt ở đây. Các thức giả có mặt cũng nêu ý kiến là nên làm rõ vai trò của “tạp chất”, đây là hướng nghiên cứu trong tương lai, làm rõ trước khi công bố khoa học.
 
Nhiều góp ý của cử tọa đặc biệt của các nhà kinh doanh năng lượng mà nội dung tôi không nhớ hết.
 
Tôi nhác thấy trên màn ảnh TS Giáp Văn Dương đang ngồi chờ tại Singapore mà chưa phát biểu được lời nào. Nối kết “video conference” từ xa thất bại…
 
Hơn ba tiếng đồng hồ đã trôi qua, đã đến giờ kết thúc. Ban tổ chức mời GS- viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu lên đọc kết luận. Tôi nhớ ba điều xin tóm tắt ở đây:
 
1. GS- viện sĩ Hiệu khen ngợi TS Khê đã có cống hiến công nghệ quan trọng có thể làm giàu cho đất nước.
 
2. GS- viện sĩ Hiệu mong mỏi Khu công nghệ cao TPHCM tiếp tục tăng cường ủng hộ TS Khê trong tương lai để hoàn thiện sáng chế này.
 
3. GS- viện sĩ Hiệu khuyên TS Khê và Khu công nghệ cao chỉ lấy bằng sang chế tại Việt Nam, không nên làm tại Mỹ hay nước ngoài vì nên cảnh giác bảo tồn bí mật công nghệ cho nước ta.
 
TS Lê Hoài Quốc, Trưởng ban quản lý Khu công nghệ cao tiếp lời sẽ yêu cầu TS chế ra một máy tương tự nhưng qui mô hơn sử dụng lâu bền tại chính Khu công nghệ cao để minh định một cách thiết thực giá trị của sáng chế.
 
Cử tọa dành thời gian còn lại để đi thăm phòng thí nghiệm của Khu công nghệ cao nơi có đặt hai máy phát điện chạy bằng nước đang vận hành.
 
Phải nói tôi đến buổi hội thảo với rất nhiều câu hỏi trong đầu, tôi ra khỏi buổi hội thảo những câu hỏi này càng thêm độ ấm ức vì chẳng có câu hỏi nào được tác giả sáng chể có câu trả lời thỏa đáng. Cái “tạp chất” có khả năng tách hydrogen ra khỏi nước đã càng trở thành một chất bí hiểm ly kỳ bội phần.
 
Tôi nhìn tác dụng của chất ấy vào nước với hydrogen nổi lên sủi bọt như nước đang sôi với biết bao câu hỏi mà chưa có giải thích ! Tôi thử đưa tay sờ vào bình chứa. Bình có nhiệt độ nóng khoảng 50-60 độ C.
 
Như vậy năng lượng phát sinh chẳng những đủ cho phản ứng phân ly của nước mà còn dư ra có thể đun nóng bình chứa! Như vậy từ bao lâu nay tại sao không nghĩ đến việc đo đạc sự thay của khối lượng “tạp chất” ấy trong quá trình phát ra điện? Và tôi cũng giật mình khi thấy bóng điện tắt ngay khi cộng tác viên của TS Khê bẻ cong ống dẫn không cho hydrogen chạy vào bình phát điện chạy bằng pin nhiên liệu. Tại sao đèn tắt nhanh như vậy, như trực tiếp bật lên rồi tắt đi qua công  tắc điện, thời gian trễ gần như không có?
 
Tôi ra về với bao nỗi ngổn ngang. Có một cái gì lạ lùng chưa có câu giải thích! Tôi tự bảo mình đâu phải chuyên gia ngành này. Đành chờ vậy… Bí mật mà…
GS-TSKH Nguyễn Đăng Hưng (tường thuật)