Giữ tiền hay giữ hạnh phúc?

Kết hôn đã 10 năm, chị N.T.H (phường Nhiêu Lộc, TP HCM) chưa bao giờ giữ lương của chồng. Mỗi tháng, sau khi nhận lương, hai người cùng chuyển một khoản cố định vào tài khoản chung để chi trả tiền nhà, học phí cho con, điện nước, các khoản sinh hoạt hoặc mua sắm lớn. Phần còn lại, ai kiếm được người đó tự quản lý.

Tìm sự đồng thuận

"Nhiều người hỏi tôi có sợ chồng giấu tiền không? Thật ra, tôi thấy thoải mái hơn. Tôi không phải hỏi chồng mỗi khi muốn tiêu tiền cho sở thích cá nhân hoặc chăm sóc cha mẹ, giúp đỡ các em khi cần; anh ấy cũng không cảm thấy bị kiểm soát" - chị H. chia sẻ.

Câu chuyện tiền chung, tiền riêng của vợ chồng anh N.V.K (phường Vĩnh Hội, TP HCM) cũng có cách dung hòa tương tự. Thu nhập của hai người được chia thành 3 phần: quỹ gia đình, quỹ tiết kiệm chung và khoản chi tiêu cá nhân. Mọi dự định như mua nhà, mua xe, đầu tư hay học hành của các con đều được bàn bạc công khai. Trong khi đó, những nhu cầu riêng không ai can thiệp. "Tôi không cần biết vợ mua bao nhiêu thỏi son, vợ cũng không cần biết tôi mua vợt pickleball bao nhiêu tiền. Quan trọng là những mục tiêu lớn của gia đình vẫn được bảo đảm" - anh K. trải lòng. Sau hơn 15 năm hôn nhân, anh K. cho rằng điều giữ được sự hòa thuận không phải là tiền chung hay tiền riêng mà là sự đồng thuận.

Trong khi đó, anh P.V.T (phường Bình Dương, TP HCM) lại có trải nghiệm hoàn toàn khác. Những năm đầu mới cưới, toàn bộ thu nhập của hai vợ chồng được gộp chung, vợ anh là người quản lý tài chính gia đình. Mọi chuyện diễn ra êm đẹp cho đến khi kinh tế khó khăn, áp lực tiền bạc khiến các khoản chi tiêu nhỏ cũng trở thành nguyên nhân tranh cãi. "Tôi muốn mua cái gì cũng phải giải thích. Có đi lai rai với bạn bè cũng bị gặng hỏi" - anh kể.

Cảm giác bị kiểm soát khiến anh ngày càng khó chịu. Sau nhiều lần trao đổi, cả hai quyết định thay đổi cách quản lý. Ngoài khoản đóng góp cố định cho gia đình, mỗi người có một khoản riêng để tự quyết định. "Nghe có vẻ thực dụng nhưng từ đó vợ chồng ít cãi nhau hơn" - anh T. cười.

Thực tế, không phải trường hợp nào tiền riêng cũng mang lại sự dễ chịu. Chị L.T.M (phường Hòa Hưng, TP HCM) từng nghĩ việc ai giữ tiền người nấy là bình thường. Hai vợ chồng đều có công việc ổn định, mỗi người tự chi tiêu, tự tiết kiệm và chỉ chia sẻ các khoản đóng góp trong gia đình. Tuy nhiên, càng về sau, chị cảm thấy không ổn. "Đôi khi mọi thứ quá rạch ròi khiến cảm giác gắn kết cũng ít đi, nhất là khi một trong hai gặp khó khăn mà không thực sự hiểu tình hình tài chính của nhau, điều này dễ phát sinh bất hòa" - chị M. bộc bạch.

Niềm tin là tài sản lớn nhất

Sự thay đổi trong cách quản lý tài chính của các gia đình phản ánh nhiều biến chuyển trong đời sống hiện đại. Ngày trước, mô hình phổ biến là chồng kiếm tiền và vợ giữ tiền. Ngày nay, khi cả hai cùng đi làm, cùng có thu nhập và nhu cầu phát triển bản thân, việc quản lý tài chính cũng trở nên đa dạng hơn.

Theo thạc sĩ tâm lý Trần Hiền Mai, việc vợ chồng quản lý tài chính riêng không phải là dấu hiệu của sự ích kỷ hay thiếu tin tưởng. "Nhiều người xem đó là cách tôn trọng sự độc lập của nhau. Họ vẫn có trách nhiệm với gia đình nhưng đồng thời muốn giữ quyền chủ động đối với một phần thu nhập do mình làm ra" - ThS Mai phân tích.

Tuy nhiên, bà Mai cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc tiền chung hay tiền riêng mà là cách hai người sử dụng tiền để xây dựng niềm tin. Không ít cuộc hôn nhân rơi vào khủng hoảng không phải vì thiếu tiền mà vì giấu tiền, chi tiêu thiếu minh bạch hoặc sử dụng tài chính như một công cụ kiểm soát bạn đời. Những câu nói như "tiền của tôi", "tiền của anh", "anh phải lo phần này", "em phải lo phần kia" nếu lặp lại thường xuyên có thể vô tình tạo ra ranh giới trong đời sống hôn nhân. "Khi tiền bạc trở thành thước đo của sự đóng góp thì tình cảm dễ bị tổn thương. Hôn nhân là sự đồng hành chứ không phải một bản hợp đồng góp vốn" - bà Mai nhận định.

Thạc sĩ xã hội học Trần Quốc Bảo khuyến nghị trong đời sống hôn nhân, mỗi gia đình sẽ có một cách quản lý tài chính khác nhau, không có công thức nào đúng cho tất cả. Quan trọng là vợ chồng nên trao đổi thẳng thắn về tiền bạc ngay từ đầu, thống nhất các nguyên tắc quản lý, mục tiêu tiết kiệm và kế hoạch tương lai. Dù áp dụng mô hình nào, vợ chồng cũng cần có sự minh bạch đối với những khoản chi tiêu lớn hoặc các quyết định có thể ảnh hưởng đến gia đình.

Nhìn lại chặng đường đã qua, chị N.T.H đánh giá việc quản lý tiền riêng giúp vợ chồng cảm thấy được tôn trọng hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ có tiền riêng mà không chia sẻ với nhau thì cũng không thể hạnh phúc.

Đồng tình rằng điều quan trọng nhất là sự thoải mái nhưng anh P.V.T lưu ý: "Nếu một người giữ hết tiền mà cả hai đều vui vẻ thì chẳng có vấn đề gì. Ngược lại, nếu tiền riêng khiến vợ chồng nghi ngờ nhau thì cũng không ổn. Quản lý tài chính không chỉ là chuyện của tiền bạc mà còn là câu chuyện của niềm tin".