Gói xôi sau yên xe

Một sáng chạy xe trên đường Trần Quốc Thảo (phường Xuân Hòa, TP HCM), tôi bắt gặp một bạn học sinh cầm gói xôi bọc giấy báo, vừa ngồi sau xe mẹ chở vừa xúc ăn vội vã. Giữa không gian ngột ngạt khói xe và nhịp sống ồn ào chốn thị thành, hình ảnh những "gói xôi vội" ngay trên yên xe dường như đã trở thành một phần quen thuộc không thể thiếu của đời sống dân sinh đô thị.

Kim đồng hồ nhích dần về mốc 7 giờ. Dòng người đổ về ngã tư mỗi lúc đông, nhích từng chút. Phía trước cổng trường tiểu học, chiếc xe máy tay ga cũ của chị Lan - công nhân xưởng may - tấp vào lề đường. Chiếc áo gió của chị đã bạc màu ở hai bên vai, vương vài sợi chỉ chưa kịp phủi sạch từ ca làm đêm qua. Bạn học sinh lớp 3 ngồi phía sau vội bước xuống, chiếc ba lô đè nặng lên bờ vai nhỏ nhắn. Chị Lan lật đật rút tờ khăn giấy, cẩn thận lau lướt vết dầu hành còn dính trên mép con.

Gói xôi nóng hổi mua từ đầu ngõ đã vơi đi nửa trên chặng đường đi đến trường. Đứa trẻ không kịp tìm một góc nhỏ trên vỉa hè, cũng chẳng có chút thời gian từ tốn thưởng thức trọn vẹn bữa sáng. Mẹ nó vừa gạt chân chống xe vừa nhìn đồng hồ đeo tay vẻ sốt ruột. Thấy bạn bè cùng lớp bắt đầu hối hả chạy ùa qua cổng trường, đứa trẻ hiểu ý, xúc vội muỗng xôi lớn cuối cùng, nhai vội vã. Bàn tay thô ráp, sần sùi những vết chai do cầm kéo cắt vải của chị Lan nhẹ nhàng vuốt lại mái tóc rối tơi bời của con sau chặng đường kẹt xe.

"Vào lớp nhanh lên con, kẻo chuông reo rồi mẹ cũng trễ giờ bấm thẻ ở xưởng" - giọng chị trầm xuống, lẫn vào tiếng ồn ào phố thị nhưng chứa chan biết bao lo lắng. Trễ 5 phút bấm thẻ ca sáng đồng nghĩa với việc mất đi khoản tiền thưởng chuyên cần của cả tháng - một số tiền không nhỏ đối với những gia đình công nhân đang phải thắt lưng buộc bụng.

Câu chuyện của mẹ con chị Lan không phải là cá biệt. Nhìn rộng ra quanh cổng trường lúc bình minh, có hàng chục "gói xôi vội" như thế. Có bạn học sinh ăn xôi trên yên xe khi mẹ vẫn đang nổ máy luồn lách qua ngã tư; có đứa vừa đi bộ vừa cầm chiếc bánh mì cắn dở; lại có những người cha vừa che ô cho con vừa đút từng thìa cháo nóng ngay trên vỉa hè.

Nhiều người đôi khi chép miệng bảo rằng sao không chịu thức sớm hơn để con cái được ăn uống đàng hoàng tại nhà? Nhưng có ở trong hoàn cảnh của họ mới thấu hiểu được bài toán thời gian khốc liệt của ngày mưu sinh. Những người cha, người mẹ làm ca đêm trở về nhà khi trời chưa sáng rõ, giấc ngủ của họ vốn đã chắp vá và ngắn ngủi. Thức dậy lúc 5 giờ sáng chuẩn bị bữa điểm tâm tươm tất cho con là điều bất khả thi khi cơ thể đã rệu rã sau những giờ bươn chải ở xưởng máy hay đường lộ.

Gói xôi 15.000 - 20.000 đồng vội vã, xét cho cùng, là giải pháp vẹn toàn nhất cho cả bài toán kinh tế lẫn thời gian của những phận đời lam lũ. Nó đủ rẻ để không làm thâm hụt thêm vào khoản ngân sách vốn đã eo hẹp của gia đình nhưng lại đủ no cho một đứa trẻ học tập suốt buổi. Trong lớp giấy bọc nhỏ nhoi ấy, có vị dẻo của nếp, vị bùi của đậu xanh và có cả vị mặn của những giọt mồ hôi mẹ cha đổ xuống công xưởng.

Tiếng chuông điện báo giờ vào lớp vang lên lanh lảnh, cắt ngang dòng suy nghĩ của những người lớn đang tất bật trước cổng trường. Đứa trẻ nhai xong miếng xôi cuối cùng, vội vàng bỏ tờ giấy gói vào thùng rác, rồi vẫy tay chào mẹ trước khi hòa vào dòng học sinh ùa qua cổng. Chị Lan đứng nhìn theo cái bóng áo trắng khuất sau hành lang lớp. Chị thở phào nhẹ nhõm, rồi nhấn ga, chiếc xe lạch cạch hòa vào dòng người kẹt cứng hướng về phía khu công nghiệp.

Phía sau chị, cánh cổng trường khép lại. Ánh nắng sớm sưởi ấm những lo toan cơm áo gạo tiền vừa tạm lắng xuống. Những "gói xôi vội" trước cổng trường, dù tất bật và nhọc nhằn, nhưng đó chính là bệ đỡ, là nguồn năng lượng âm thầm nuôi lớn những ước mơ con trẻ. Những đứa con của xóm trọ nghèo hôm nay ăn vội gói xôi sau yên xe, ngày mai biết đâu sẽ bước vào đời với hành trang vững chắc hơn, viết tiếp một tương lai tươi sáng hơn. Cuộc sống mưu sinh dẫu còn nhiều bộn bề nhưng tình yêu thương vô bờ bến của đấng sinh thành thì chưa bao giờ vơi cạn trong mỗi buổi mai hối hả ấy.