Học cao đẳng là hướng đi chiến lược

Trong khuôn khổ chương trình "Đưa trường học đến thí sinh" năm 2026, ngày 26-5, Báo Người Lao Động tổ chức talkshow tư vấn trực tuyến với chủ đề "Lối đi thông minh sau tốt nghiệp trung học phổ thông (THPT)". Khách mời tham gia cho biết năm 2026, nhiều ngành học mới như vi mạch - bán dẫn, năng lượng tái tạo... đang được các trường cao đẳng (CĐ) đẩy mạnh đào tạo, tạo ra cơ hội việc làm rộng mở và giải tỏa áp lực chọn trường cho học sinh.

Lợi thế và cơ hội việc làm khi học nghề

Mở đầu talkshow, ThS Nguyễn Thụy Vương Khanh, Phó Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Tuyển sinh và Dịch vụ, Trường CĐ Kinh tế TP HCM, đưa ra những số liệu cụ thể, chứng minh giáo dục nghề nghiệp đang phát triển mạnh và ngày càng phù hợp với nhu cầu tuyển dụng của thị trường hiện nay.

Theo ThS Khanh, số liệu năm 2025 cho thấy cả nước tuyển sinh đào tạo giáo dục nghề nghiệp đạt khoảng 2,2 triệu người. Trong đó, tỉ lệ người tốt nghiệp có việc làm đạt trên 80%, trong đó khoảng 70%-75% có việc làm đúng ngành, nghề đào tạo.

Đặc biệt, các ngành thuộc khối thương mại - dịch vụ như marketing, logistics, quản trị khách sạn, hướng dẫn du lịch và khối ngôn ngữ xã hội như tiếng Anh, tiếng Hàn… có nhu cầu nhân lực cao nhất. Nhiều sinh viên ngành ngôn ngữ đã tìm được việc làm ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

"Nền kinh tế hiện nay cần một lực lượng lao động không chỉ có kiến thức chuyên môn mà còn phải có kỹ năng thực hành, kỹ năng số, kỹ năng giao tiếp, khả năng xử lý tình huống và thích ứng nhanh với môi trường doanh nghiệp" - ThS Khanh nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ThS Trần Việt Dũng, Trưởng Phòng Đào tạo - Trường CĐ Kỹ thuật Cao Thắng, cho biết trong bối cảnh công nghệ và AI phát triển mạnh mẽ, điều doanh nghiệp cần nhất ở ứng viên không phải là tấm bằng hào nhoáng mà là tay nghề kỹ thuật cao và khả năng đáp ứng ngay vị trí việc làm.

Năm 2026, nhà trường mở thêm 5 ngành mới, gồm: công nghệ kỹ thuật điện và năng lượng tái tạo, công nghệ kỹ thuật bán dẫn và vi mạch, công nghệ kỹ thuật bảo trì thiết bị công nghiệp, công nghệ kỹ thuật tự động hóa trong nông nghiệp, công nghệ tài chính và kinh doanh số. Đây là những ngành đón đầu làn sóng nhân lực trong 5-10 năm tới.

Chia sẻ thêm về ngành bán dẫn, ThS Dũng cho biết ở đại học (ĐH), ngành học vốn tập trung vào phân khúc cao như nghiên cứu, thiết kế, thi công - những mảng đòi hỏi thời gian đào tạo dài và chi phí đầu tư rất lớn thì khối CĐ chọn lối đi riêng, thực tế và vừa sức hơn.

Cụ thể, nhà trường chủ trương tiếp cận đào tạo phân khúc lắp ráp, vận hành và đóng gói. Hướng đi này giúp giảm nhẹ gánh nặng chi phí và thời gian cho người học nhưng lại đáp ứng trúng vị trí mà doanh nghiệp đang "khát" nhân lực.

Cô Võ Thanh Hường, Trưởng Phòng Tuyển sinh và Truyền thông - Trường CĐ Quốc tế TP HCM, cho biết nhà trường đang có các suất học bổng INTENSE miễn phí 100%, dành cho sinh viên học tập tại trường, có mong muốn liên thông lên ĐH quốc tế cho hầu hết các ngành, đặc biệt có ngành công nghệ chất bán dẫn.

Theo lộ trình, sinh viên học ngành 2 năm đầu tại Việt Nam, đồng thời học thêm tiếng Trung phồn thể. Khi đạt trình độ ngoại ngữ TOCFL A2, sinh viên liên thông học ĐH tại Đài Loan (Trung Quốc) dưới sự tài trợ hoàn toàn từ chính quyền, nhà trường và các doanh nghiệp đối tác Đài Loan.

Đặc biệt, chính sách hỗ trợ của chương trình này có nhiều ưu đãi hấp dẫn: sinh viên chỉ đóng 30% học phí khóa tiếng Trung tại trường CĐ, nếu đậu phỏng vấn sẽ được hoàn trả phí học đã đóng; học tại Đài Loan, sinh viên được miễn phí 100% học phí, miễn phí 100% ký túc xá và nhận khoản sinh hoạt phí hơn 22,5 triệu đồng/tháng. Sau khi tốt nghiệp, sinh viên được doanh nghiệp nhận làm việc tại Đài Loan trong 2 năm, sau đó có thể linh hoạt lựa chọn về nước hoặc tiếp tục ở lại học tập hoặc làm việc lâu dài.

Tại chương trình, TS Phan Thị Lệ Thu, Phó Hiệu trưởng Thường trực Trường CĐ Viễn Đông, cho biết năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận 10 trường CĐ đầu tiên đạt chuẩn chất lượng cao. Trong đó, Trường CĐ Viễn Đông là trường ngoài công lập duy nhất được công nhận.

Theo TS Thu, tâm lý chuộng bằng cấp và áp lực từ định kiến "phải vào công lập, phải đậu ĐH" từ lâu đã trở thành gánh nặng tâm lý lớn đối với cả học sinh lẫn phụ huynh.

"Nhà trường chủ động "đưa chương trình ĐH về trường CĐ". Thí sinh có thể chọn học CĐ rồi liên thông trực tiếp lên ĐH Kinh tế TP HCM hoặc Trường ĐH Công nghệ Kỹ thuật TP HCM ngay tại trường. Thậm chí, sinh viên có thể chọn học song song 2 hệ: CĐ chính quy và ĐH hệ vừa học vừa làm" - TS Thu cho biết thêm.

Chốt nguyện vọng sớm, an tâm học tập

Giải đáp thắc mắc của thí sinh về việc học CĐ khó thăng tiến xa, doanh nghiệp chỉ chuộng ĐH tốp đầu, bà Ngô Thị Oanh Vũ, Trưởng Bộ phận Dự án nhân sự - Tập đoàn De Heus Việt Nam, khẳng định đây là những góc nhìn cũ.

Theo bà Vũ, ở khâu tuyển dụng, nhà quản lý chọn người phù hợp với vị trí công việc chứ không chọn người có bằng cấp cao nhất.

De Heus hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, trong đó sản xuất là chủ yếu. Trước đây, De Heus chỉ tuyển dụng sinh viên ĐH nhưng vài năm qua đã tuyển thêm sinh viên tốt nghiệp CĐ, đáng nói, kỹ năng thực hành và vận hành thiết bị của những sinh viên này rất tốt.

Đối với những vị trí đòi hỏi chuyên môn sâu, bằng cấp và bảng điểm sẽ đóng vai trò là "bộ lọc" hồ sơ đầu tiên. Tuy nhiên, ở rất nhiều vị trí khác, khối cao đẳng lại là ưu tiên hàng đầu nhờ lợi thế thực hành cao, không ngại việc và khả năng bắt nhịp rất nhanh với thực tế.

"Thực tế tại các doanh nghiệp lớn đã chứng minh, có rất nhiều giám đốc chuỗi hay quản lý nhà máy vươn lên từ vị trí công nhân kỹ thuật thấp nhất, hiểu rõ từng cái máy, góc xưởng. Hành trình của họ là minh chứng rõ nhất cho thấy: Xuất phát điểm ở đâu không quan trọng, điều quyết định tầm vóc của bạn trong tương lai chính là tinh thần tự học và năng lực kiến tạo giá trị cho doanh nghiệp" - bà Oanh Vũ chia sẻ.

Từ xu thế tuyển dụng hiện nay, các chuyên gia đều có điểm chung: CĐ không phải là lựa chọn "dễ thở" theo nghĩa đơn giản hay thấp hơn ĐH mà đó là lựa chọn thực tế, linh hoạt và phù hợp với xu hướng thị trường lao động.

Theo ThS Khanh, thí sinh không nên đợi đến khi trượt ĐH mới vội vàng tìm đến CĐ. Vì khi đó, nhiều ngành phù hợp với sở thích và năng lực của các em có thể đã gần đủ hoặc đủ chỉ tiêu. Đặc biệt với những ngành có nhu cầu cao như logistics, marketing, quản trị khách sạn, tiếng Anh, tiếng Hàn, kế toán, quản trị kinh doanh, hướng dẫn du lịch, nếu thí sinh chậm đăng ký thì cơ hội chọn đúng ngành yêu thích sẽ bị thu hẹp.

"Các em hãy chọn ngành dựa trên năng lực thật, sở thích thật và cơ hội nghề nghiệp thật, không nên chọn theo tâm lý đám đông" - ThS Khanh nhấn mạnh.

Cô Hường nhận định việc hơn 63.800 thí sinh tự do quyết định quay lại "đường đua" năm nay đang khiến cuộc cạnh tranh vào các ngành "hot" trở nên khốc liệt hơn bao giờ hết. Để tự tạo cơ hội cho mình, thí sinh nên chủ động nộp hồ sơ sớm nhằm "giữ chỗ", tránh rủi ro đáng tiếc khi các trường CĐ đóng cổng tuyển sinh vì đủ chỉ tiêu.