Dâng cho đời một chút “phiêu linh”

Đêm nay cũng thế. Đến hẹn lại lên. Tôi đang chuẩn bị bài viết cho mùa trung thu. Thế nhưng, Như Lan bao giờ cũng vẫn điệp khúc “chỉ biết làm, không biết nói”. Những câu phỏng vấn đại loại: năm nay có gì mới không? Không. Giá cả ra sao? Lên quá. Gừng tăng gấp 3 lần mà không bói đâu ra đủ hàng. Bột, đường, trứng... thứ gì cũng lên đến chóng mặt. Rồi bà nói đùa: thứ gì cũng lên chỉ có con người là không lên giá.

Phiêu linh

20 năm quen nhau, lần đầu tiên bà đưa tôi vào xưởng. Bất ngờ. Ngẫu hứng. Hai người bạn vong niên, một mái đầu bạc trắng như cước, một phụ nữ “cũng sắp hết đát” cùng say mê bên dàn máy khổng lồ ôm trọn hàng ngàn cây lạp xưởng, từng núi nguyên liệu... chuẩn bị cho những mẻ bánh trung thu “chào đời”. Cả hai chúng tôi cùng “phiêu” trong những cảm giác khó tả. Tôi không hình dung ngay giữa trung tâm thành phố lại có một xưởng máy hoành tráng, hiện đại đến thế. Tôi chưa bao giờ nghe bà nói “Như Lan bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm”. Nhưng nhà xưởng sạch sẽ như gương, nguyên liệu sắp xếp trật tự, kỹ lưỡng... là thước đo cho sự thành công của thương hiệu thực phẩm này. Bà vừa là chủ vừa là tớ trên cái cơ ngơi này. Đa đoan nên vất vả. Ở tuổi bà, nếu đi làm nhà nước thì đã bị “mời” về cách đây mười mấy năm. Giá mà “mảnh đất vàng” này xây lại, cho thuê thì không chỉ đời bà mà cả đến thế hệ con cháu có thể rung đùi, ngồi chơi xơi nước. Bà cũng thừa nhận điều này. Là nhà kinh doanh, ai tính nhanh được bằng bà. Nhưng tôi cứ nghe đến thuộc lòng câu bà nói: Có tiền nhiều cũng vui, cũng khỏe. Nhưng đồng tiền nó đâu biết cười với mình. Trong khi còn Như Lan thì nhân viên ở đây còn cười với Gái suốt ngày.

Hơn 1 giờ sáng, tôi về đến nhà. Vẫn còn một “Chí Phèo nhà tôi”- người đàn ông U50- kiên nhẫn thức trong đêm đợi cửa dù không giấu sự dỗi hờn chất ngất. Nhìn hai thằng con trai xinh xẻo ôm nhau ngủ ngoan như hai con mèo ướt, trông sao yêu thế! Tôi cảm thấy mình hạnh phúc gấp bội người phụ nữ đang lầm lũi trong đêm, đem cho đời những hương vị VN ngọt ngào. Bất chợt, cơn gió lạnh ùa đến. Tôi dễ dàng vượt qua. Để yên tâm ngồi gõ trên bàn phím về chiếc bánh trung thu Như Lan trong tâm trạng “phiêu” như vậy vào lúc đêm về sáng. Cái “phiêu” ấy như giúp tôi xổ hết ruột gan mình bày đầy trên trang giấy. Còn bà... Một nỗi cô đơn vời vợi.

Nâng niu truyền thống

Tôi hỏi bà sao không đưa những nguyên liệu mới vào bánh trung thu như người ta vẫn dạy nấu ăn trên các phương tiện truyền thông! Nào patê, hải sản, thịt cá sấu... Bà cười trừ: Mỗi người một cách nghĩ, cách làm. Nhưng bánh trung thu ngon nhất vẫn là những nhân truyền thống như thập cẩm, đậu xanh, hạt sen, dừa, đậu đen... Ngon hay không là ở hương vị bánh, ăn mà phải nhớ hoài. Có điều này, bà không nói nhưng theo các cán bộ hải quan sân bay Tân Sơn Nhất thì mỗi ngày hàng trăm hộp bánh trung thu Như Lan đã được khách VN đi nước ngoài đem theo làm quà biếu cho những người xa xứ.

Xuất phát điểm của bánh trung thu từ Trung Hoa đại lục. Nhưng bà muốn bánh trung thu Như Lan phải mang hương vị Việt. Bà tâm đắc câu slogan mà cháu trai, chẳng biết tên thật là gì, cứ nghe bà gọi là Chuột, đã “dày công nghiên cứu” suốt mấy đêm. Nó hay hay không, chắc phải nhờ độc giả đánh giá. Nhưng nó hợp với tâm trạng, suy nghĩ của bà: “Một thoáng quê hương, một hương đất Việt”. Chưa từng làm mẹ, nhưng bà vui bằng niềm vui của người làm cha làm mẹ khi con cháu nhà mình đã “chịu quan tâm đến công việc của mình và biết chia sẻ, đỡ đần bằng tình máu mủ”. Tập hợp lại bao câu chuyện trong từng ấy năm, tôi khâm phục bà nhất ở tinh thần ái quốc. Lúc nào trong bà hai chữ VN cũng vĩ đại, cứ như là máu thịt... Bà luôn tự hào và muốn đưa thương hiệu VN đi xa trên trường quốc tế. Đã có nhiều doanh nghiệp nước ngoài ngấp nghé muốn mua thương hiệu Như Lan với giá ngất ngưỡng. Nhưng bà từ chối vì muốn tồn tại một thương hiệu ẩm thực VN. Chả thế mà bà đem cả mồ hôi công sức để làm cho ẩm thực VN có một chỗ đứng trân trọng, ít nhất là trong lòng người dân Việt.

Năm nào Như Lan cũng đưa ra thị trường hai loại bánh nướng, bánh dẻo với nhiều loại nhân khác nhau như vi cá thập cẩm gà quay, đậu xanh sen, dừa sầu riêng, môn sen, mè đậu đen, mãng cầu đậu xanh... từ 1 đến 8 trứng; trọng lượng từ 150 gr đến 1,2 kg. Để tiện lợi cho khách, Như Lan có nhiều loại hộp với giá thành vừa phải, đầy đủ các chủng loại. Chỉ từ 81.000 đồng, khách có thể sở hữu một hộp bánh 4 cái gồm 2 thập cẩm gà quay, 1 đậu xanh sen, 1 dừa sầu riêng. Bút lực của tôi kém cỏi, không thể theo kịp các cụ Nguyễn Tuân, Tô Hoài... khi viết về phở, về cốm, giò lụa. Các cụ viết mà đọc đến đâu kích thích vị giác đến đó. Còn tôi chỉ “thấy sao nói vậy người ơi”: Bánh Như Lan có dạng hoa sen- đặc điểm để phân biệt bánh trung thu Như Lan với những nơi khác. Vỏ bánh bọc lấy lớp nhân, bánh nặng chắc, nhưng nhìn mềm mại, tròn trịa, sắc nét. Màu bánh vàng ươm, bóng lưỡng, không rời rạc khi cắt, nhân bánh mềm, giữ đúng hương vị các thành phần. Đáp ứng xu hướng ẩm thực mới: ít ngọt, giảm béo, Như Lan điều tiết cổ vị cho phù hợp. Năm nay Như Lan có nhiều loại bánh dành cho người ăn chay!

Hoa sen - hồn dân tộc

Hộp bánh năm nay là cả một sự cải tiến, cách tân với hoa sen nền nã, màu sắc trang nhã. Hộp đẹp. Bà vui. Nhưng niềm vui không dừng ở đó. Bà hạnh phúc vì Chuột cùng một khách hàng Việt kiều Mỹ tha thẩn thế nào lại thiết kế bao bì sang trọng hẳn so với những năm trước. Hộp bánh trước đây chẳng mang chủ đề gì. Năm nay hoa sen là điểm nhấn. Là người phụ nữ rất yêu hoa, giữa muôn vàn hương sắc, cớ sao bà lại chọn sen? Bà thừa nhận mình không đủ chữ để nói về sự thanh khiết, cao sang, quý phái của hoa sen nhưng bà nhớ lắm, những câu ca từ tấm bé: “Trong đầm gì đẹp bằng sen .... Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”.

Thật ra hộp năm trước in hình một nàng tiên xinh đẹp mà tôi đoán không lầm là Dương Quý Phi - một trong tứ đại mỹ nhân của Trung Quốc. Người phụ nữ “nghiêng nước nghiêng thành” này nổi tiếng với chuyện tình diễm lệ cùng Đường Minh Hoàng. Họ cùng thưởng nguyệt, bình thơ trong hạnh phúc ngất ngây vào những đêm trăng, đặc biệt là trăng rằm trung thu. Ngày đó là sinh nhật người đàn ông quyền lực ấy. Từ cảm hứng với người đẹp, vị vua này đã sáng tác khúc nhạc “Nghê Thường vũ y khúc” nổi tiếng, lưu truyền cho hậu thế... Chuyện tình lung linh, người đẹp đến thế, nhưng bà bảo không đẹp. Chỉ vì gương mặt ấy, nụ cười ấy không phải của người VN.

Bao mùa trăng tháng 8 đã qua. Những chuyện vui buồn lại được cất vào một ngóc ngách nào đó của ký ức. Thiên hạ mà! Ngon quá họ cũng la. Hơi sơ sẩy một chút là họ mắng té tát vào mặt mình. Đó là chưa kể họ ăn bánh của “ai đó” rồi đến Như Lan bắt đền, nằm vạ, thậm chí trắng trợn tống tiền! Chuyện đời cứ thế, vẫn thế. Hy vọng năm nay không như những năm qua. Mong rằng mái đầu bạc đó sẽ không phải trăn trở với những chuyện không đâu như vậy!

Bài viết này không có ý khuyên người tiêu dùng nên ăn bánh hiệu này hoặc hiệu khác. Mỗi người có những cung bậc vị giác khác nhau. Tôi chỉ thấy trong mỗi cái bánh Như Lan chở bao nhiêu tình! Nguyên liệu vẫn thế, có thể chăm chút công phu hơn. Nhưng bằng tâm huyết, nỗi khát khao nghề nghiệp, niềm tự hào thương hiệu, Như Lan đã thổi vào hồn chiếc bánh trung thu những tình cảm sâu nặng để biến nó thành nhịp cầu chuyên chở nét đẹp của truyền thống và văn hóa dân tộc. Đó là điều xứng đáng để chiếc bánh Như Lan mỗi năm một đi xa hơn nữa!