Khởi nghiệp từ nhu cầu chăm sóc thú cưng

Một đêm, chú mèo Đốm của gia đình chị Trần Thu Thúy (ngụ phường Xuân Hòa, TP HCM) bị biến chứng đường tiết niệu. Gia đình chị phải mất gần 1 giờ liên hệ nhiều cơ sở mới tìm được nơi tiếp nhận cấp cứu chú mèo và quá trình điều trị kéo dài gần một tháng, với chi phí hàng chục triệu đồng.

Thiếu dịch vụ chuyên sâu

Câu chuyện của chú mèo Đốm phản ánh thực trạng mà nhiều người nuôi thú cưng tại các đô thị lớn đang gặp phải: Nhu cầu chăm sóc ngày càng cao nhưng hệ thống dịch vụ chuyên sâu, nhất là cấp cứu và điều trị 24/7, vẫn còn thiếu.

Theo khảo sát mới đây của TGM Research Vietnam - một công ty nghiên cứu thị trường, khoảng 45% người nuôi thú cưng tại Việt Nam xem chó, mèo như người thân. Bên cạnh đó, 55% người cho biết sẽ tăng chi tiêu cho thú cưng trong 3 năm tới. Điều này tạo ra dư địa lớn cho nhiều lĩnh vực liên quan, từ thức ăn, chăm sóc sức khỏe thú cưng, lưu trú đến các dịch vụ giá trị gia tăng.

Bà Vũ Ngọc Anh Thuyên, Giám đốc Marketing TGM Research Vietnam, nhìn nhận cuộc khảo sát cho thấy xu hướng "nhân hóa" thú cưng đang trở thành động lực chính của thị trường. Xu hướng này mở ra dư địa tăng trưởng rõ rệt cho các phân khúc giá trị gia tăng như thức ăn cao cấp, sản phẩm bổ sung dinh dưỡng, dịch vụ thú y và chăm sóc chuyên sâu.

Trong khi đó, Euromonitor International - công ty nghiên cứu và phân tích dữ liệu thị trường toàn cầu - thông tin thị trường thức ăn thú cưng tại Việt Nam đạt khoảng 156 triệu USD trong năm 2025 và duy trì tốc độ tăng trưởng 10% - 11% mỗi năm. Tuy nhiên, thức ăn chỉ là một phần trong chuỗi giá trị đang mở rộng nhanh chóng. Hiện thị trường dần hình thành 4 lĩnh vực: Thức ăn và phụ kiện; các dịch vụ chăm sóc như grooming, spa, khách sạn thú cưng; y tế thú y; các dịch vụ mở rộng như bảo hiểm, dữ liệu sức khỏe và chăm sóc cá nhân hóa.

Đáng chú ý, ngành này đang chuyển từ mô hình kinh doanh đơn lẻ sang hệ sinh thái dịch vụ. Giá trị lớn nhất không phải là một lần bán hàng mà ở khả năng duy trì khách hàng trong suốt vòng đời của thú cưng.

Trên thế giới, các tập đoàn lớn như Mars Petcare, Nestlé Purina, Royal Canin hay Hill's Pet Nutrition đang nắm giữ phần lợi nhuận cao nhất nhờ kết hợp dinh dưỡng cho thú cưng, y tế và dữ liệu khách hàng trong cùng hệ sinh thái. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn tập trung vào việc phân phối hoặc các dịch vụ quy mô nhỏ.

Ông Võ Hồng Đức, nhà sáng lập thương hiệu The Pet Vietnam, nhận định khoảng cách không phải là nhu cầu thị trường mà ở năng lực nâng cấp mô hình. "Doanh nghiệp Việt Nam hiểu thị trường nhưng nếu không đầu tư nghiên cứu phát triển và chuẩn hóa sản phẩm thì rất khó đi lên phân khúc cao hơn" - ông đánh giá.

Bước vào giai đoạn chuyển đổi

Nhận thấy nhu cầu chăm sóc thú cưng ngày càng tăng, anh Nguyễn Đức Tài quyết định đầu tư hơn 550 triệu đồng mở cơ sở tại khu vực Nhà Bè, TP HCM.

Cơ sở khởi nghiệp của anh Tài rộng khoảng 85 m², kết hợp grooming (chăm sóc, vệ sinh, làm đẹp), cắt tỉa lông và lưu trú ngắn hạn. Mô hình này vận hành theo hướng kết hợp chăm sóc và lưu trú để tăng tần suất sử dụng và tối ưu chi phí mặt bằng. Trung bình mỗi ngày, cơ sở tiếp nhận khoảng 7 - 8 lượt thú cưng, chủ yếu là chó và mèo cần chăm sóc định kỳ.

Sau gần một năm hoạt động, cơ sở của anh Tài đã thu hồi khoảng 50% vốn đầu tư nhờ lượng khách ổn định và tỉ lệ khách quay lại cao. Theo anh, rào cản lớn nhất của ngành này không phải là tình yêu dành cho thú cưng hay số vốn ban đầu. "Khó khăn nhất là mặt bằng phù hợp. Dịch vụ thú cưng thường phát sinh tiếng ồn, mùi hôi và yêu cầu vệ sinh nghiêm ngặt; chỉ cần vận hành không tốt là dễ bị cư dân xung quanh phản ứng" - anh dẫn chứng.

Ngoài ra, đây cũng là ngành có tính đặc thù về thời gian làm việc. Các ngày lễ, Tết hay cuối tuần - thời điểm nhiều người nghỉ ngơi - lại là dịp cao điểm của dịch vụ lưu trú và chăm sóc thú cưng. Chủ cơ sở và nhân viên thường phải làm việc liên tục trong thời gian này. Đây là lý do nhiều mô hình nhỏ có thể tạo doanh thu ban đầu nhưng khó mở rộng quy mô hoặc duy trì tăng trưởng dài hạn.

Thực tế cho thấy ngành thú cưng tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi từ một xu hướng tiêu dùng sang ngành kinh tế dịch vụ có quy mô đáng kể. Cơ hội khởi nghiệp vẫn rất lớn ở nhiều lĩnh vực như bệnh viện thú y, chuỗi chăm sóc thú cưng, sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt, công nghệ quản lý sức khỏe vật nuôi, bảo hiểm và các nền tảng dữ liệu khách hàng.

Tuy nhiên, thị trường cũng đang bắt đầu phân hóa mạnh. Nếu trước đây, lợi thế thuộc về người mở cơ sở sớm thì hiện nay, yếu tố quyết định là khả năng chuẩn hóa quy trình, kiểm soát chất lượng dịch vụ và nhân rộng mô hình. Trong bối cảnh nhu cầu tiếp tục tăng nhanh, những cơ sở xây dựng được hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ và vận hành hiệu quả sẽ có cơ hội chiếm lĩnh các phân khúc giá trị cao hơn.