Không thể dựa mãi vào lợi thế có sẵn

Theo số liệu của UBND tỉnh Khánh Hòa, giai đoạn 2021-2025, GRDP của tỉnh duy trì mức tăng khá, bình quân khoảng 7%-8%/năm. Tuy nhiên, đóng góp của năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng vẫn chưa cao, cho thấy mô hình phát triển còn phụ thuộc nhiều vào vốn đầu tư và khai thác lợi thế tự nhiên.

Yêu cầu bắt buộc

Nằm ở vị trí trung tâm của các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, với đường bờ biển dài, nhiều vịnh đẹp, Khánh Hòa được định hình là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội gắn với biển của cả nước.

Tuy nhiên, cơ cấu tăng trưởng cho thấy nhiều thách thức. Điển hình là đại dịch COVID-19 đã khiến ngành du lịch - dịch vụ đóng cửa, kinh tế lao dốc. Bên cạnh đó, đóng góp của năng suất các yếu tố tổng hợp vào tăng trưởng GRDP chưa cao; tăng trưởng vẫn dựa nhiều vào vốn đầu tư, khai thác lợi thế du lịch - dịch vụ và bất động sản...

Theo PGS-TS Trần Quốc Toản - chuyên gia cao cấp, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, Khánh Hòa có vị trí chiến lược, có biển, có du lịch, có tiềm năng kinh tế biển rất lớn. "Tuy nhiên, nếu chỉ khai thác theo cách truyền thống thì dư địa tăng trưởng sẽ sớm cạn. Muốn trở thành cực tăng trưởng quốc gia, tỉnh bắt buộc phải chuyển sang mô hình phát triển dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo" - ông Toản nói.

Ông Nghiêm Xuân Thành, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa, cho hay Khánh Hòa nhận thức rõ điều này và xác định khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là công cụ hỗ trợ tăng trưởng, mà là nền tảng để tái cấu trúc nền kinh tế, nâng cao chất lượng tăng trưởng trong dài hạn.

Trong quản lý nhà nước, chuyển đổi số được xem là khâu đột phá. Đến nay, hơn 80% thủ tục hành chính của tỉnh đã được cung cấp trực tuyến; nhiều dịch vụ công thiết yếu được tích hợp trên nền tảng số, giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Chỉ số cải cách hành chính và mức độ hài lòng của người dân với dịch vụ công từng bước được cải thiện.

Đổi mới cách tiếp cận

TS Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công, đánh giá xây dựng chính quyền số không chỉ là đưa thủ tục lên mạng, mà là thay đổi cách quản trị. Khi dữ liệu được kết nối, phân tích và khai thác hiệu quả, năng lực điều hành của chính quyền địa phương sẽ được nâng lên rõ rệt.

Nếu khoa học - công nghệ là "nền móng" thì đổi mới sáng tạo chính là yếu tố giúp Khánh Hòa nâng tầm giá trị các ngành kinh tế. Du lịch - ngành mũi nhọn của tỉnh - đang là ví dụ điển hình. Thay vì chỉ tăng số lượng khách, Khánh Hòa đang hướng tới phát triển du lịch chất lượng cao, cá nhân hóa trải nghiệm, gắn với công nghệ số và sáng tạo sản phẩm mới. Việc ứng dụng nền tảng số trong quảng bá, quản lý điểm đến, phân tích hành vi du khách đã giúp nhiều doanh nghiệp du lịch nâng hiệu quả kinh doanh.

TS Nguyễn Thị Mai Anh, chuyên gia nghiên cứu về du lịch và công nghiệp sáng tạo, cho rằng: "Đổi mới sáng tạo trong du lịch không chỉ là công nghệ, mà là cách tiếp cận mới. Khi kết hợp công nghệ số với văn hóa, di sản và kinh tế sáng tạo, Khánh Hòa hoàn toàn có thể tạo ra các sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao". Dù đạt được những kết quả bước đầu, các chuyên gia cho rằng Khánh Hòa vẫn đối mặt không ít thách thức, đặc biệt là về thể chế và nhân lực.

Nhân lực khoa học - công nghệ chất lượng cao vẫn được các chuyên gia đánh giá là khâu then chốt. Việc thu hút chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư giỏi về làm việc lâu dài tại địa phương cần phải đẩy mạnh bằng các giải pháp cụ thể, trong điều kiện nhu cầu cho các ngành mũi nhọn ngày càng tăng.

PGS-TS Lê Minh Thông, nguyên trợ lý Chủ tịch Quốc hội, nhấn mạnh: "Nhiều ý tưởng, sáng kiến khoa học chưa đi được vào cuộc sống vì vướng cơ chế. Nếu không mạnh dạn tháo gỡ rào cản, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thì rất khó tạo đột phá. Vì thế, Khánh Hòa phải quyết liệt đột phá vấn đề này để đưa tỉnh nhà phát triển nhanh và bền vững".