7 thập kỷ biển lớn

V ào ngày 13-10-1945, khi nghe tin các công thương gia nhóm họp, thành lập Công Thương cứu quốc đoàn và gia nhập Mặt trận Việt Minh, Bác Hồ đã viết thư động viên, cổ vũ. Bức thư chưa đầy 200 chữ của Người trở thành văn kiện đầu tiên của Đảng và nhà nước xác định vai trò và sứ mệnh của đội ngũ doanh nghiệp (DN), doanh nhân. "Việc nước, việc nhà bao giờ cũng đi liền với nhau. Nền kinh tế quốc dân thịnh vượng, nghĩa là sự kinh doanh của các nhà công thương nghiệp thịnh vượng".

TIẾP NỐI TRUYỀN THỐNG. Hơn 7 thập kỷ, những khẳng định của Bác về sứ mệnh của DN, doanh nhân cũng như lời kêu gọi tầng lớp này đóng góp vốn vào công cuộc "ích nước, lợi dân" vẫn còn nguyên giá trị.

Với tư duy đánh giá cao hơn nữa vai trò, trách nhiệm của DN, doanh nhân, theo đề nghị của chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và các hiệp hội DN, năm 2004, cố Thủ tướng Phan Văn Khải đã ký quyết định lấy ngày 13-10 hằng năm là Ngày Doanh nhân Việt Nam. Nếu như ngày 13-1-1945 là ngày chính thức khai sinh và thừa nhận sứ mệnh của doanh nhân thì ngày 13-10-2004 có thể coi là ngày khai sinh của cộng đồng doanh nhân Việt Nam trong thời đại mới.

Hành trình 15 năm qua và xa hơn là hơn 3 thập kỷ qua, kể từ khi bắt đầu công cuộc Đổi Mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, đội ngũ doanh nhân Việt - những người lính thời bình - đã có những đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xóa đói giảm nghèo. Tôi muốn nhấn mạnh đây là sự nghiệp vĩ đại, là một trong những công cuộc thoát nghèo vĩ đại nhất của thế giới đương đại.

Hôm nay, đội ngũ doanh nhân đứng trước sứ mệnh còn nặng nề hơn, đó là xây dựng những sản phẩm có giá trị, có tên tuổi tầm quốc tế, qua đó xây dựng đất nước mạnh giàu. Sức mạnh và vị thế của mỗi quốc gia phụ thuộc trước hết vào sức mạnh kinh tế. Và trên mặt trận kinh tế thì DN, doanh nhân là lực lượng chủ công, là tài sản quý giá của quốc gia.

KHÁT VỌNG HÙNG CƯỜNG SUỐT 100 NĂM. Cả hệ thống chính trị đang tiến tới Đại hội lần thứ XIII của Đảng. Đại hội có nhiệm vụ xác định tầm nhìn năm 2045, chiến lược năm 2030 và kế hoạch phát triển cho thời kỳ 2021-2025, với khát vọng Việt Nam sẽ hoàn thành công nghiệp hóa, cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2030 và trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Chọn năm 2045 bởi đó là dấu mốc ý nghĩa, dấu mốc 100 năm lịch sử kể từ ngày chúng ta giành được độc lập. Đó cũng là khoảng thời gian đủ để kiến thiết, dựng xây, đổi thay và bật lên mạnh mẽ về mọi mặt.

Từ hành trình "thoát nghèo" tới hành trình "vượt khỏi bẫy thu nhập trung bình" và trở nên giàu có đòi hỏi những cố gắng, nỗ lực vượt trội về thể chế, môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh. Muốn vượt "bẫy thu nhập trung bình" phải vượt "bẫy chất lượng thể chế (kinh tế) trung bình". DN giữ vai trò động lực trong quá trình này. Doanh nhân cần chung tay với Đảng và nhà nước trong những nỗ lực cải cách thể chế, môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đồng thời, bên cạnh sự phát triển bền vững, cần có tinh thần nhân văn, trách nhiệm, đổi mới sáng tạo.

Tôi thật sự vui mừng khi hơn 3 thập kỷ qua, lứa doanh nhân đầu tiên của thời kỳ Đổi Mới - lứa doanh nhân dũng cảm, dám nghĩ, dám làm, dám xông pha đã hoàn thành sứ mệnh của mình, góp phần đưa đất nước thoát nghèo. Không chỉ thế, có rất nhiều DN đã mang đến cho nền kinh tế sức lớn của Thánh Gióng với những thành tựu thần tốc, sự tự tin, vững vàng tại thị trường trong nước cũng như bước ra biển lớn. Chúng ta không thể không ghi nhận những tên tuổi DN lớn như Vingroup, THACO, Hòa Phát, Vietjet… Chúng ta có những thương hiệu mạnh như Vinamilk, FPT, Vietcombank…

Tuy vậy, tôi muốn nhấn mạnh thêm rằng với trọng trách đưa đất nước vượt khỏi "bẫy thu nhập trung bình" và trở nên hùng cường, những DN đã trưởng thành với những mái đầu doanh nhân không còn xanh nữa vẫn cần tiếp tục nỗ lực đổi mới, sáng tạo để dẫn dắt nền kinh tế.

BỪNG NỞ LỨA DOANH NHÂN TRẺ. Có thể chúng ta chưa hình dung được hết diện mạo của đội ngũ doanh nhân Việt trong 25-30 năm tới. Nhưng với khát vọng hùng cường, sức mạnh nội tại của DN Việt và sự tự tin ngày càng được củng cố, cùng với kỳ vọng Đại hội Đảng lần thứ XIII sẽ thúc đẩy làn sóng cải cách lần thứ 2, tôi hy vọng chúng ta sẽ có hệ sinh thái cho sự bừng nở của lứa doanh nhân khởi nghiệp sáng tạo. Đó là lứa doanh nhân trẻ, không chỉ trẻ tuổi mà còn trẻ trong tư duy, suy nghĩ; là lứa doanh nhân không bằng lòng với "giấc mơ nho nhỏ" riêng cho gia đình và DN mình. "Nền kinh tế quốc dân thịnh vượng", theo cách nói của Bác Hồ, phải là mục tiêu, là đích đến của mỗi doanh nhân.

Sau 1/3 thế kỷ đổi mới, đội ngũ 700.000 DN chúng ta có được không chỉ mang lại ý nghĩa về mặt con số mà đã trở thành động lực, thành nguồn sáng tạo cho thế hệ doanh nhân trong tương lai. Tôi đã nhìn thấy nhiều DN khởi nghiệp (start-up) rất trẻ, có sáng kiến, có khát vọng, không ngại đổi mới. Họ là hình ảnh 20-30 năm trước của ông chủ các DN lớn đã gặt hái thành công ngày hôm nay và 20-30 năm sau, họ thậm chí có thể làm được nhiều điều hơn đàn anh đã làm.

Xét về số lượng DN, chúng ta không thua kém các nền kinh tế thị trường khác trong khu vực. Nhưng về chất lượng, chúng ta chưa đạt chuẩn mực trung bình trong tương quan so sánh với ASEAN. Chúng ta đã có những doanh nhân hàng đầu, những thương hiệu lớn, cạnh tranh ngang ngửa với thế giới nhưng số đó còn quá ít ỏi và riêng lẻ. Chúng ta chưa có được cả một thế hệ DN, doanh nhân hùng mạnh đồng đều và kết nối nhau cũng như với các chuỗi giá trị toàn cầu. Nâng cấp DN đang trở thành yêu cầu bức thiết ở Việt Nam. Để làm được điều đó, Chính phủ, Quốc hội cần có chính sách hỗ trợ về mặt quản trị, giúp đỡ về pháp lý, xóa bỏ bất bình đẳng với giữa các khối DN.

Tôi mong ngọn lửa nhiệt huyết và những ngón nghề kinh doanh chân chính trên thương trường sẽ được các DN anh cả của nền kinh tế truyền lại cho lứa DN start-up, DN nhỏ, siêu nhỏ, bởi những DN này mới chính là "ngôi sao hy vọng" và là "xương sống" của mỗi nền kinh tế. Họ không thể vô tình "bị bỏ lại phía sau".