Bộ trưởng Cao Đức Phát và đoàn công tác của Bộ NN-PTNT  ngày 13-7 đã có chuyến khảo sát tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa hè thu 2010 tại An Giang và Đồng Tháp. Đoàn đã ghé thăm một số hộ nông dân đang thu hoạch lúa nhưng gặp nhiều khó khăn.

Đoàn đã đến thăm gia đình ông Võ Kế Nghiệp ở huyện Châu Phú - An Giang. Ông Nghiệp cho biết giá lúa đang đứng ở mức 3.200 - 3.500 đồng/kg nhưng rất khó bán và với giá này, hầu như người làm lúa không có lãi. Vụ này, ông Nghiệp vẫn sản xuất giống lúa IR 50404 dù ngành chức năng đã khuyến cáo không nên. Theo ông Nghiệp, giống lúa này dễ làm, đỡ tốn công chăm sóc và có năng suất cao nên nông dân khó bỏ.
Tại Thanh Bình - Đồng Tháp, nông dân đang thu hoạch rộ lúa hè thu và cũng gặp khó khăn do hao hụt vì mưa bão, lúa ướt nhưng thiếu sân phơi. Nông dân Nguyễn Văn Nước cho biết giá lúa tươi bán tại ruộng chỉ khoảng 2.700 đồng/kg, còn lúa khô hạt dài ở mức trên 3.000 đồng/kg, lúa IR 50404 chỉ 3.000 đồng/kg trở xuống nhưng rất khó bán.

Nên lập hiệp hội người trồng lúa

TS Nguyễn Phú Son, Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, cho rằng vai trò của Hiệp hội Lương thực VN và các tổng công ty lương thực là phải dự báo được biến động sản xuất và thị trường thế giới để đưa ra định hướng tiêu thụ lúa gạo trong nước sao cho hiệu quả nhất.

Theo ông Son, để giải quyết và bênh vực quyền lợi của nông dân, nên thành lập hiệp hội người trồng lúa. “Chúng ta có hiệp hội những doanh nghiệp xuất khẩu để bênh vực quyền lợi của doanh nghiệp, vậy tại sao không xây dựng hiệp hội của những người trồng lúa để nông dân lên tiếng bảo vệ quyền lợi của mình?” - ông Son đặt vấn đề.

“Nghe nói Nhà nước chỉ đạo các doanh nghiệp mua tạm trữ lúa hè thu cho dân với giá tối thiểu 3.500 đồng/kg nhưng chúng tôi không thể bán tới giá này. Đợi cả ngày mới có 1-2 ghe mua lúa chạy qua nhưng kêu thì họ không thèm ghé. Thu hoạch gặp trời mưa, lúa ướt ròng lại thiếu nắng, thiếu sân phơi, nông dân phải mang đến lò sấy, chi phí tăng vọt nên nông dân không cách nào có lãi” - ông Nước bức xúc.
Theo ông Nguyễn Thể Hà, Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, nông dân đã “đuối” vì nhiều mùa vụ liên tiếp thất mùa, rớt giá. Mùa thu hoạch lúa hiện nay, nông dân bị thiệt hại trung bình khoảng 12% khối lượng do lúa ướt, thiệt hại 30% về giá. “Tại sao đã 30 năm đổi mới rồi mà còn để nông dân loay hoay với cách thức và phương thức sản xuất lạc hậu? Để tình trạng này kéo dài, chưa có biện pháp giải quyết là thiếu trách nhiệm với nông dân” - ông Hà nêu rõ.
Ông Hà ví von rằng nông dân bị đẩy ra cho tự bơi giữa biển cạnh tranh mà không hề được tập lội trước đó. “Bao nhiêu năm hô hào phải bảo đảm lãi 30% cho người trồng lúa mà họ nghèo vẫn hoàn nghèo, thậm chí nợ nần chồng chất. Song, nếu thật sự lãi 30% thì nông dân cũng không đến nỗi nào” - ông Hà bức xúc. 
QUỐC DŨNG