Giá phân bón tăng cao vì điều hành kém

Giá cao nhất trong 35 năm qua

Theo Hiệp hội Phân bón VN, từ năm 2007 đến tháng 9-2008, giá nhập phân urê, DAP, SA, kali, sulphur tăng liên tục. Urê tăng 210%, DAP tăng 356%, kali tăng 397%, sulphur tăng từ 785% - 1.409%. Còn giá phân bón trong nước tăng từ 25% - 151%, tùy loại. Đây là mức tăng giá cao nhất trong vòng 35 năm qua. Nguyên nhân là do nhu cầu trên thế giới về phân urê tăng 17%, nhiều nhà máy sản xuất amoniac (là nguyên liệu dùng để sản xuất urê) đã đóng cửa. Từ tháng 4-2008, Trung Quốc tăng thuế xuất khẩu phân bón từ 35% lên 135%. Nhu cầu sử dụng phân DAP trên thế giới cũng tăng 28%, kéo theo giá tăng...

Ông Nguyễn Tiến Thỏa, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), cho rằng nhiều loại phân bón phụ thuộc vào nước ngoài như urê nhập khẩu đến 49,42%, SA và kali 100%, DAP 86,67%. Vì vậy, giá phân bón nhiều loại vẫn còn phụ thuộc vào giá thế giới. Thời gian qua, Nhà nước đã có nhiều biện pháp điều hòa cung - cầu, áp dụng thuế nhập khẩu 0%, ưu đãi giá đầu vào... Tuy nhiên, trên thực tế việc quản lý, điều hành giá còn bất cập. Điều hòa cung cầu phân bón yếu kém, không thống nhất, chưa có hệ thống chính thức theo dõi cập nhật thông tin chính xác để điều tiết sản xuất trong nước cũng như nhập khẩu. Tình trạng nhập khẩu phân bón vừa qua lại để xảy ra tình trạng xuất ngược - thể hiện sự lúng túng trong điều hành vĩ mô. Các doanh nghiệp phân bón chưa thành lập quỹ dự trữ lưu thông. Mạng lưới cung ứng lâu nay còn chồng chéo, vòng vèo, đẩy chi phí lên cao. Tình trạng độc quyền, liên minh độc quyền cũng đã xuất hiện nhưng chưa được kiểm soát, xử lý. Những hành vi đầu cơ, găm hàng, hạch toán chi phí sản xuất, lưu thông chưa hợp lý đã làm tăng quá mức giá phân bón.

Nội, ngoại đều có hàng “dỏm”

Ông Nguyễn Hạc Thúy, Tổng Thư ký Hiệp hội Phân bón VN, cho biết hiện cả nước có đến 200 cơ sở sản xuất phân bón, 35 nhà nhập khẩu. Nhưng theo số liệu của Cục Trồng trọt, con số này tăng lên đến 500 cơ sở sản xuất phân bón, với 9.000 loại phân khác nhau nên cơ quan chức năng không thể kiểm soát nổi là điều khó tránh khỏi. Việc cấp phép còn quá dễ dãi, có công ty hoạt động trong ngành xây dựng cũng được tham gia sản xuất phân bón.

Thống kê chưa đầy đủ của Hiệp hội Phân bón VN cho biết đến cuối tháng 8 vừa qua, đã có 61 cơ sở, công ty sản xuất phân NPK, phân hữu cơ kém chất lượng. Theo Cục Trồng trọt, tỉ lệ cơ sở sản xuất phân kém chất lượng chỉ chiếm 5%. Tuy nhiên, theo Cục Quản lý thị trường, khi kiểm tra chỉ riêng khu vực đồng bằng sông Cửu Long, đã có tới 40% lượng phân bón kém chất lượng, có một số địa phương lên đến 100%.

Không chỉ phân bón trong nước kém chất lượng, phân bón nhập ngoại cũng “dỏm”, như Công ty Osaka Group S/B nhập khẩu phân DAP, NPK, SA từ Malaysia, Trung Quốc, khi lấy mẫu kiểm tra thì phát hiện chất lượng thấp hơn rất nhiều so với thông số ghi trên bao bì. Tại Tây Nguyên, nhiều hộ trồng cà phê sử dụng phân NPK có nguồn gốc từ Mỹ do Công ty Kinh doanh tổng hợp Vina Cà phê Quy Nhơn nhập, khi bón làm cho cây bị rụng quả, rụng lá...