Giá dầu thế giới hôm 13-1 tăng nhẹ trở lại sau khi có thời điểm rớt xuống dưới 30 USD/thùng vào 1 ngày trước đó. Chốt phiên giao dịch hôm 12-1, giá dầu WTI tại Mỹ còn 30,44 USD/ thùng - mức thấp nhất kể từ tháng 12-2003. Đáng nói, kể từ giữa tháng 12-2015 đến nay, giá dầu thế giới đã “tuột dốc” không phanh.

Tập đoàn dầu khí “tiến thoái lưỡng nan”

Theo Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), năm 2016, các tổ chức uy tín thế giới dự báo giá dầu dao động khoảng từ 30-60 USD/thùng. Trong khi đó, chưa cần giá dầu tụt xuống 30 USD/thùng mà chỉ ở mức dưới 45 USD/thùng, PVN đã rất khó khăn.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, quyền Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc PVN, cho hay nếu giá dầu xuất bán trên 45 USD/thùng, khai thác dầu của tập đoàn tại các mỏ sẽ đạt hiệu quả bởi dự kiến giá thành khai thác dầu trung bình tại các mỏ trong nước năm 2016 là 27,4 USD/thùng. Nếu giá xuống dưới mốc 45 USD/thùng, một số mỏ của PVN sẽ rất khó bởi có những mỏ giá khai thác rất cao như mỏ Sông Đốc giá thành 58 USD/thùng. Nhưng nếu dừng khai thác, không chỉ nhà nước thất thu mà PVN còn bị lỗ chi phí bảo dưỡng mỏ, còn nếu tiếp tục khai thác thì không có lãi.

Để ứng phó với phương án giá dầu dưới 45 USD/thùng, ông Khánh cho hay đã chỉ đạo rà soát lại tổng thể chi phí từng mỏ, tiết kiệm tối đa chi phí vận hành và chi phí quản lý phân bổ; cân đối sản lượng và giá thành từng mỏ để điều chỉnh sản lượng. Đồng thời, cũng tính đến phương án duy trì thị trường dịch vụ dầu khí để bảo đảm công ăn việc làm cho người lao động với mức thù lao phù hợp thực tế.

Các kỹ sư vận hành sản xuất tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất Ảnh: TỬ TRỰC
Các kỹ sư vận hành sản xuất tại Nhà máy Lọc dầu Dung Quất Ảnh: TỬ TRỰC

Một trong những mối quan ngại lớn nhất hiện nay là giá dầu giảm có thể ảnh hưởng nặng nề, thậm chí làm đảo lộn các kế hoạch cũng như mục tiêu vĩ mô, trong đó có vấn đề thu ngân sách nhà nước (NSNN). Cụ thể, dự toán ngân sách năm 2016 được Quốc hội thông qua mới đây tính toán trên cơ sở giá dầu thô lên tới 60 USD/thùng - con số cho đến thời điểm này được đánh giá là có phần hơi “lạc quan”. Dự toán thu cân đối NSNN năm 2016 là 1.014.500 tỉ đồng. Trong đó, dự toán thu dầu thô 54.500 tỉ đồng (trên cơ sở sản lượng 14,02 triệu tấn, giá bình quân 60 USD/thùng).

Tuy vậy, ngay trong khoảng hơn 10 ngày đầu năm 2016, giá dầu đã giảm sâu, có thời điểm chỉ 31-33 USD/thùng. Ban Kinh tế thế giới - Trung tâm Thông tin và dự báo kinh tế - xã hội quốc gia thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư tính toán nếu giá dầu ở mức 30 USD/thùng, tốc độ phát triển kinh tế năm 2016 sẽ giảm 0,3% nếu đã tính toán đến các tác động chung nhiều chiều. Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đánh giá với giá dầu còn dưới 35 USD/thùng và lộ trình thuế quan năm 2016 theo các cam kết quốc tế có thể dẫn đến giảm thu ngân sách khoảng 10.000 tỉ đồng.

“Đây là 2 yếu tố tác động trực tiếp vào tình hình ngân sách trung ương năm 2016. Và trước tình hình đó, chúng tôi đã chủ động xây dựng nhiều kịch bản khác nhau về giá dầu thô năm 2016 là 55 USD/thùng, 50 USD/thùng, 45 USD/thùng, 40 USD/thùng, 35 USD/thùng và đến nay là 30 USD/thùng để làm cơ sở điều hành NSNN hợp lý cho năm 2016” - Bộ trưởng Bộ Tài chính cho hay.

Tạo đà cho sản xuất phát triển

Theo chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực, giới chuyên gia quốc tế đã tính nếu đồng USD tăng giá 1% thì giá dầu giảm khoảng 1 USD/thùng. Do đó, nhiều khả năng giá dầu có thể còn xuống mức 20-25 USD/thùng khi đồng USD mạnh thêm 5%-7%. Tuy nhiên, Việt Nam nhập siêu khoảng 600 triệu USD xăng dầu trong năm 2015 nên sẽ là nước hưởng lợi khi giá dầu giảm. Khoảng thất thu ngân sách từ dầu thô có giảm nhưng không phải quá đáng ngại.

Về phía Bộ Tài chính, năm 2016, nếu giá dầu xuống đến 25 USD/thùng thì vẫn còn nhiều dư địa, giải pháp để khuyến khích sản xuất, kinh doanh, phát triển các nguồn thu bù lại hụt thu từ giá dầu. Một trong những giải pháp được Bộ Tài chính đề cập là tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, khuyến khích doanh nghiệp phát triển, thúc đẩy tăng trưởng… Dự kiến, nếu làm được các điều như trên, nguồn thu từ các khoản thuế quan trọng của nền kinh tế sẽ tăng 10%-12% so với năm 2015.

Với người dân, giá dầu giảm đem lại lợi ích trực tiếp từ việc giảm giá xăng dầu bán lẻ trong nước. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi tiêu của hộ gia đình mà còn giúp đầu vào của nhiều ngành kinh tế giảm xuống, sức cạnh tranh của sản phẩm tăng lên. Tuy vậy, cần lưu ý là để giá xăng dầu trong nước có thể giảm tương ứng với giá thế giới, đem lại nhiều lợi ích nhất cho người tiêu dùng, chúng ta cần phải điều hành giá kiên định theo nguyên tắc kinh tế thị trường đối với giá xăng dầu. Khi đó, toàn bộ nền kinh tế sẽ được hưởng lợi ích bởi đầu vào của nền kinh tế thấp, chỉ số giá thấp, người dân và doanh nghiệp sẽ thực sự “dễ thở” hơn.

Sẽ chạm mốc 10 USD/thùng?

Tình trạng thừa nguồn cung khiến giá dầu lao đao trong gần 2 năm qua. Ngoài ra, sự suy yếu của kinh tế Trung Quốc có thể tác động tiêu cực đến nhu cầu dầu của đất nước này. Giới chuyên gia nhận định giá dầu còn chịu sức ép trong ngắn hạn khi Iran chuẩn bị quay trở lại thị trường dầu mỏ thế giới trong lúc các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ không giảm khai thác đủ mạnh so với sự sụt giảm về nhu cầu.

Đáng chú ý, Standard Chartered hôm 12-1 trở thành ngân hàng lớn mới nhất đưa ra dự báo bi quan là giá dầu có thể giảm xuống 10 USD/thùng trong năm nay. Lần gần đây nhất con số này xuất hiện là giai đoạn 1996-1998, thời điểm ngành công nghiệp không còn nơi dự trữ dầu.

Dù vậy, vẫn có một số nhà phân tích tin rằng giá dầu sẽ hồi phục trong năm nay vì cho rằng các nhà khai thác không có lợi ích gì để duy trì hoạt động. “Một số công ty dầu nhà nước Trung Quốc có thể sẽ đóng bớt giếng dầu bởi ở mức giá như hiện nay, nhập khẩu còn rẻ hơn sản xuất” - ông Kang Wu, một chuyên gia của Công ty Tư vấn năng lượng toàn cầu FGE, nhận định với báo The Wall Street Journal (Mỹ).

Theo dự báo mới nhất của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), giá mỗi thùng dầu Brent sẽ đạt mức bình quân 40,15 USD trong năm 2016 và 50 USD một năm sau đó. Đối với dầu WTI, con số này lần lượt là 38,54 USD và 47 USD.

 

Phương Nhung - PHƯƠNG VÕ