Lúa gạo, tôm ngoại tràn vào ĐBSCL

Ba năm trở lại đây trên tuyến biên giới Tây Nam thuộc các tỉnh An Giang, Đồng Tháp xuất hiện một mặt hàng buôn lậu mới: lúa Campuchia, gạo thơm Thái Lan.

Biên giới Tây Nam: Lúa gạo thua trên sân nhà

Chị Lê Thị Khiêm, một tiểu thương chuyên dong ghe vào miệt Thường Thới Tiền, Thường Phước (huyện Hồng Ngự- Đồng Tháp) thu mua lúa gạo, cho biết: Lúa Campuchia rẻ hơn lúa nội địa 50 đồng- 70 đồng/kg nên có bao nhiêu thương lái cũng thu mua hết. Lúa từ Campuchia được nông dân dùng ghe chở đến những kênh rạch chằng chịt sát biên giới cân cho tiểu thương Việt Nam nên ở các khu vực giáp biên của An Giang, Đồng Tháp, nhiều chủ nhà máy xay xát không ngần ngại thu mua lúa Campuchia về xay chà, lau bóng xong vô bao dán nhãn gạo thơm Thái Lan tung vào thị trường nội địa kiếm lời từ 100 đồng đến 200 đồng/kg. Riêng gạo thơm Thái Lan thì dân đai hàng lậu ở Châu Đốc khẳng định mặt hàng này nhập lậu nhiều nhất ở 3 cửa khẩu Xuân Tô (Tịnh Biên), Khánh Bình (An Phú) và Vĩnh Xương (Tân Châu). Hiện tại ở các chợ thuộc TP Long Xuyên, gạo thơm Thái Lan bày bán công khai rất nhiều với giá dao động 6.000 đồng- 6.200 đồng/kg.

Bà Trần Thị Huệ, chủ vựa gạo ở chợ Long Xuyên, cho biết: “Trước Tết Nguyên đán gạo thơm Thái Lan giá 5.800 đồng/kg nhưng từ sau Tết đến nay do nhu cầu sử dụng tăng nên gạo Thái lên giá”. “Công bằng mà nói thì chất lượng gạo thơm Thái Lan ngon hơn gạo thơm Việt Nam, giá cả không đắt hơn nên được lòng các bà nội trợ, vì vậy lúa gạo ngoại mới có điều kiện tràn vào chiếm lĩnh thị trường” - bà Huệ nói.

Còn ông Dương Nghĩa Quốc, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT Đồng Tháp, nhận định: “Gạo ngoại lấn sân gạo nội là do mấy ông doanh nghiệp mải mê thị trường xuất khẩu mà quên mất người tiêu dùng nội địa”. Ông Quốc lý giải: Hiện tại gạo Thái Lan loại thường bán ở chợ Cao Lãnh giá 7.000 đồng- 8.000 đồng/kg, loại đặc biệt bao 5 ký giá 15.000 đồng/kg (không có hạt nào bị lỗi) nhưng vẫn có nhiều người mua. Trong khi đó ĐBSCL cũng có nhiều giống lúa ngon, chất lượng gạo không thua kém gạo Thái Lan nhưng không ai quan tâm chế biến thành gạo cao cấp bán ở thị trường trong nước dù có đầy đủ khả năng.

Bán đảo Cà Mau: Xài tôm ngoại vì hết tôm nội!

Trong khi phía biên giới Tây Nam lúa gạo Thái Lan, Campuchia tràn lan thì ở vùng bán đảo Cà Mau, vựa tôm của ĐBSCL, nhiều năm qua con tôm sú Ấn Độ, Trung Quốc đã âm thầm có mặt tại các nhà máy chế biến thủy sản xuất khẩu. Ông Đinh Thiên Cần, Giám đốc Sở Thương mại – Du lịch Sóc Trăng, thừa nhận tình trạng các nhà máy chế biến thủy sản xuất khẩu, nhập khẩu sử dụng tôm sú nguyên liệu mua từ các nước trong khu vực để chế biến đã diễn ra công khai từ nhiều năm nay. Tuy nhiên, việc nhập tôm nguyên liệu từ các nước để duy trì sản xuất chỉ diễn ra trong thời gian từ tháng 11 năm trước đến hết tháng 4, tháng 5 năm sau bởi khoảng thời gian này vùng nuôi tôm ở bán đảo Cà Mau hết vụ thu hoạch, không còn tôm nguyên liệu cung cấp cho các nhà máy. Năm nào cũng vậy, cứ đến thời điểm này là giá tôm nguyên liệu tăng chóng mặt nhưng các doanh nghiệp chạy đôn chạy đáo khắp nơi vẫn không thể thu mua đủ nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Hiện tại, giá tôm nguyên liệu ở vùng bán đảo Cà Mau đang tăng vùn vụt, ngày 16-2-2006 tôm loại 20 con/kg giá 150.000 đồng/kg, loại 30 con/kg giá 110.000 đồng/kg, nhưng theo thương lái giá tôm vẫn còn tăng trong vòng 2 tháng tới. Theo Sở Thủy sản các tỉnh Sóc Trăng, Cà Mau, Bạc Liêu, từ trước Tết Nguyên đán đến nay, các nhà máy trong khu vực chỉ sản xuất cầm chừng khoảng 40% công suất thiết kế vì thiếu hụt nguyên liệu trầm trọng. Do vậy giải pháp nhập khẩu tôm từ các quốc gia lân cận để sản xuất là hợp lý. “Chúng tôi buộc phải làm như thế bởi không thể để nhà máy ngưng hoạt động, công nhân thất nghiệp và các doanh nghiệp chế biến thủy sản phải è cổ ra bồi thường hợp đồng kinh tế cho khách hàng nước ngoài” - lãnh đạo một doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy sản bày tỏ. Dù giá tôm nguyên liệu mua từ các nước rẻ hơn tôm nội địa khoảng 10%- 15% nhưng vấn đề khiến nhiều người âu lo là mức độ rủi ro của những sản phẩm chế biến từ tôm ngoại cũng khá cao, bởi lẽ không thể kiểm soát được quy trình sản xuất và tồn dư kháng sinh trong con tôm ngoại.

“Muốn giải quyết vấn đề tôm nguyên liệu ngoại, vùng tôm bán đảo Cà Mau phải thay đổi cung cách sản xuất” - nhiều chủ doanh nghiệp chế biến thủy sản xuất khẩu trong khu vực đều chung ý kiến. Phương pháp nuôi tôm rải vụ (thả nuôi nhiều đợt trong năm, mỗi ao thả một đợt) đã được một số DNTN ở Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau áp dụng thành công, có tôm nguyên liệu bán quanh năm, lợi nhuận khá cao. Nhưng để áp dụng được mô hình nuôi tôm rải vụ, người nuôi cần có diện tích ao vuông lớn, vốn đầu tư khoảng vài tỉ đồng và đòi hỏi kỹ thuật cao, một điều kiện “quá hớp” đối với đa số nông dân ở “mỏ tôm” Cà Mau.