Sợ cổ phần hóa

Riêng năm 2003, có tới 880 DN chưa hoàn thành việc CPH. Trong năm 2004, phải CPH 1.770 DN nhưng theo nhận xét của một quan chức có thẩm quyền trong công tác này, “cố lắm cũng chỉ thực hiện được 1/3 so với dự kiến mà thôi”.

Vì sao DN lại sợ CPH đến vậy mặc dù đây là chặng đường bắt buộc phải qua? Theo GS Trần Đình Bút, người sợ CPH nhất là những người quản lý DN bởi vì thực hiện CPH trái ngược lại với quyền lợi của giám đốc DN Nhà nước nên nhiều người tìm mọi cách để “lẩn tránh khôn khéo”. Chính vì thế mà xung quanh tiến trình CPH xảy ra biết bao chuyện cười ra nước mắt. Giới DN vẫn chưa quên “kinh nghiệm” của một nữ giám đốc DN Nhà nước rất sợ CPH nhưng lại xung phong CPH “cho lãnh đạo yên tâm” rồi “ì” tới 5-7 năm, khi bà này đến tuổi về hưu mà DN này vẫn chưa chịu tiến hành CPH. Kinh nghiệm này đã được truyền tai và áp dụng tại một số DN nhưng sau một thời gian “chiêu” này không còn hiệu nghiệm nữa. DN đã “khôn” hơn, họ chấp nhận tiến hành CPH nhưng lại lợi dụng những sơ hở trong quy định về CPH để tiến hành CPH theo kiểu “bình mới rượu cũ”, chỉ CPH trên danh nghĩa. Nghĩa là DN sau khi CPH lại biến tướng trở lại hiện trạng như trước khi CPH. Nguyên nhân là do các DN lợi dụng quy định “tối thiểu 30% cổ phiếu phải được bán ra thị trường” và chỉ bán cái “tối thiểu” chứ không bán cái “tối đa” bao giờ. Như vậy cũng có vi phạm gì đâu? Cái “tối thiểu” bán không hết, DN lại “ôm” về, cộng thêm với 51% sở hữu Nhà nước (cũng theo quy định) thì thực chất vẫn là DN Nhà nước, CPH chỉ còn là cái vỏ che bề ngoài.

Mục đích của việc CPH là để tăng sức cạnh tranh cho DN trong hội nhập. Hiện nay, sức ép của hội nhập đã tới rất gần nhưng các DN của chúng ta vẫn cố trì hoãn được ngày nào hay ngày ấy” vì những quyền lợi cá nhân. Theo ý kiến của một số chuyên gia, cần có biện pháp mạnh hơn nữa để đẩy nhanh tiến trình này. DN nào đã bị chỉ định phải CPH, trong thời gian bao lâu, nếu không làm được phải cách chức giám đốc ngay lập tức. Bên cạnh đó, phải có sự giám sát đối với những DN đã CPH, không để tình trạng “mèo lại hoàn mèo”.