Sử dụng năng lượng hiệu quả còn nhiều rào cản

- Phóng viên: Xin ông cho biết, hiện nay việc triển khai chương trình tiết kiệm năng lượng (TKNL) đang gặp những rào cản nào?

- Ông Phạm Huy Phong: Về vĩ mô, chúng ta thiếu chính sách về việc khuyến khích hay ràng buộc các doanh nghiệp (DN) thực hiện công tác kiểm toán năng lượng và TKNL. Một nghị định của Chính phủ, quy định bắt buộc những DN có công suất tiêu thụ điện năng và các dạng năng lượng khác ở một mức độ nào đó phải tiến hành công tác kiểm toán năng lượng và thực hiện các biện pháp TKNL, sẽ rất cần thiết cho việc đẩy mạnh chương trình TKNL quốc gia.

Giá điện và các dạng năng lượng khác thấp cũng là một rào cản. Tuy nhiên, điều này đang thay đổi vì giá năng lượng đã tăng trong thời gian qua và sẽ tiếp tục gia tăng. Điều này đang làm các DN thay đổi cách suy nghĩ về vấn đề năng lượng. Việc hỗ trợ giá của Chính phủ cho một số ngành công nghiệp như hiện nay là không cần thiết. Chúng ta có thể áp dụng giá năng lượng theo thị trường, nhưng DN vẫn không tăng thêm chi phí năng lượng nếu DN biết TKNL. Như vậy, Nhà nước không phải trợ giá, DN vẫn không giảm khả năng cạnh tranh.

- Về vi mô, ông đánh giá thế nào về nhận thức TKNL của DN ?

- Việc thiếu nhận thức của các DN về công tác bảo toàn năng lượng cũng là một rào cản. Các DN không ý thức được tầm quan trọng của việc TKNL và sự cần thiết phải tiến hành công tác TKNL tại DN. Thực tế đã chứng minh DN nào có ban giám đốc chú trọng đến công tác bảo toàn và quản lý năng lượng đều có một chương trình TKNL rõ ràng và năng lượng sử dụng tại DN rất hiệu quả. Đây là hiệu quả kinh tế thật sự đối với DN chứ không phải chỉ có trách nhiệm xã hội.

- Nhưng khi triển khai chúng ta còn gặp những rào cản nào?

- Đó là thiếu công tác đào tạo kiến thức TKNL cho các DN. Công tác đào tạo sẽ giúp các DN nhận thức được vấn đề và từ đó sẽ có những hành động cần thiết trong công tác TKNL như đã nói trên.

Thứ nhất, việc thiếu những quyết định nội bộ là một rào cản trong công tác TKNL. Hầu hết các DN đều không có cán bộ chuyên trách về công tác quản lý năng lượng. Điều này dẫn đến việc quyết định tiến hành các chương trình hay dự án TKNL không được xem là chương trình trọng tâm của DN.

Thứ hai, việc đầu tư cho các dự án TKNL. Những trở ngại và rào cản thường thấy trong khâu này là thiếu kiến thức và nhận thức về dự án: từ việc thiếu nhận thức về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc TKNL và thiếu những cơ sở để phân tích kinh tế và tài chính, các DN không mạnh dạn đầu tư vào các dự án TKNL. Trong khi thực tế cho thấy các dự án TKNL đều cho thời gian hoàn vốn dưới 2 năm, chứng tỏ đầu tư vào các dự án TKNL là có hiệu quả.

Thiếu vốn đầu tư cho các dự án TKNL cũng là một rào cản không nhỏ, đặc biệt các dự án đòi hỏi vốn đầu tư lớn như thay đổi thiết bị hay công nghệ sản xuất.

Cản trở thứ ba của quy trình thực hiện các dự án TKNL là thiết kế dự án. Thiếu thiết bị và dụng cụ đo đạc cho các dự án TKNL. Hầu hết các DN VN đều thiếu hay không có các dụng cụ đo lường để theo dõi mức tiêu thụ năng lượng tại từng thiết bị hay công đoạn sản xuất.

Việc thiếu kiến thức về kiểm toán năng lượng và thực hiện các biện pháp TKNL cũng cản trở khâu thiết kế các dự án TKNL. Vì vậy, công tác đào tạo ở đây là cực kỳ quan trọng và cần thiết.

- Thiết bị có vai trò không nhỏ để thực hiện TKNL. VN đã tiếp cận được với thiết bị TKNL tiên tiến?

- Chúng ta hiện nay rất thiếu các thiết bị tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng. Vì lĩnh vực TKNL còn tương đối mới tại VN nên các DN tại VN chưa có điều kiện tiếp cận với thiết bị và công nghệ TKNL. Các nhà cung cấp thiết bị trong và ngoài nước chưa mạnh dạn nhập và giới thiệu các thiết bị này vì chưa có thị trường. Vì vậy, các trung tâm TKNL tại các địa phương, TP sẽ có vai trò rất lớn để làm cầu nối giữa các nhà cung cấp thiết bị và giải pháp công nghệ TKNL và các DN trong việc đưa các thiết bị và công nghệ vào thị trường VN.