Ngày 2-7, buổi làm việc giữa các doanh nghiệp (DN) với Bộ Tài chính về tháo gỡ vướng mắc trong cách tính thuế đối với ô tô VAN nhập khẩu đã không diễn ra như kế hoạch khiến DN hết sức lo lắng, bức xúc.

 
Bộ Tài chính cho biết vào tháng 5-2009, Tổng cục Hải quan nhận được công văn của Cục CSĐT Tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ Bộ Công an và văn bản của hãng Kia Morning - Hàn Quốc tố giác một số DN nhập khẩu xe Kia Morning 5 chỗ ngồi nhưng lại khai là xe bán tải để trốn thuế.
 
Căn cứ kết quả kiểm tra của Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính tổ chức làm việc với các bộ liên quan và báo cáo Thủ tướng Chính phủ, kiến nghị giao Bộ GTVT chỉ đạo Cục Đăng kiểm cấp giấy chứng nhận đăng kiểm cho xe VAN theo loại xe chở người, làm cơ sở cho hải quan và công an làm các thủ tục tiếp theo.
 
Tuy nhiên, ngày 21-5, Cục Đăng kiểm lại có văn bản 684 nêu rõ: Việc Bộ Tài chính đề nghị thay đổi tên loại xe tải VAN 2 chỗ ngồi được DN nhập về đã có chứng nhận của Cục Đăng kiểm thành ô tô chở người 5 chỗ ngồi là thiếu cơ sở pháp lý, chưa phù hợp tiêu chuẩn và thực tế. Điều này sẽ gây khó khăn cho nhiều cơ quan khi phải xử lý các vấn đề phát sinh.
 
Sau đó, Văn phòng Chính phủ có văn bản 3594 thông báo ý kiến của Thủ tướng đồng ý với kiến nghị của Bộ Tài chính. Ngày 2-6, Tổng cục Hải quan có công văn 2865 yêu cầu cục hải quan các tỉnh, TP truy thu ngay số thuế đối với DN nhập khẩu xe tải VAN và xử lý các vi phạm theo quy định.
 
Trước những diễn biến không thuận lợi, 36 DN nhập khẩu ô tô đã gửi “đơn cầu cứu” lên Thường trực Ban Bí thư, Chủ tịch nước, Quốc hội và Chính phủ. Theo các DN, việc Tổng cục Hải quan xử lý thuế như công văn 2865 là cố tình làm sai ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng tại văn bản 3594:  Không phân định rõ DN nhập khẩu đúng ô tô tải VAN và DN nhập khẩu ô tô VAN chở người nhưng khai là ô tô tải để trốn thuế.
 
Từ tháng 6-2009, các DN này đã nhập từ Hàn Quốc 722 xe tải VAN 2 chỗ ngồi, tải trọng 300 kg, được Cục Đăng kiểm cấp chứng nhận đăng kiểm và Cục Hải quan Hải phòng xác nhận tờ khai nguồn gốc xe nhập khẩu. Việc bất đồng trong cách tính thuế đã khiến DN không bán được xe cả năm nay. Tổng thiệt hại theo ước tính của các DN đối với số ô tô phát sinh thuế tiêu thụ đặc biệt khoảng 34,5 tỉ đồng, có DN đối mặt với nguy cơ phá sản.
 
Ông Hồ Khắc Hùng, Giám đốc điều hành Công ty CP Ô tô Tây Bắc, cho biết các DN đã tính đến phương án kiện Bộ Tài chính ra tòa. Các DN cho rằng việc xử lý thuế của Bộ Tài chính có nhiều khuất tất. Đó là vượt quá thẩm quyền khi bỏ qua các kết quả kiểm tra của Cục Đăng kiểm và kết quả giám định của Viện Khoa học Hình sự.
 
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn, DN có quyền khởi kiện và bộ sẵn sàng hầu tòa. Việc Bộ Tài chính kết luận là xe chở người căn cứ vào thực tế xe, đồng thời tài liệu xác minh từ nhà sản xuất nước ngoài khẳng định không sản xuất và không bán loại xe đó cho DN VN. Phía Bộ Công an đã lập chuyên án và đề nghị Bộ Tài chính thực hiện. Vấn đề này cũng được Chính phủ đồng ý. “Đây thực chất là phát hiện kịp thời hành vi gian lận thương mại, góp phần tích cực vào kiềm chế nhập siêu, đồng thời bảo đảm sự cạnh tranh công bằng giữa các DN nhập khẩu” - Thứ trưởng Tuấn nhận xét.

Nghi ngờ “hô biến” để trốn thuế

Ô tô VAN là loại xe chở hàng hoặc chở người, được sản xuất trên cùng một loại xe cơ sở, giống nhau về kiểu dáng, thông số kỹ thuật nhưng có kết cấu bên trong khác nhau, phù hợp với mục đích và công năng sử dụng. Tại VN, xe tải VAN nhập khẩu không phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt như xe VAN chở người.

 
Năm 2002, việc một số xe tải VAN lưu hành được lắp thêm ghế thành xe chở người đã khiến nảy sinh những nghi ngờ về việc DN “hô biến” từ xe chở người 5 chỗ ngồi thành xe tải để trốn thuế. Từ đó, bắt đầu có tranh cãi về vấn đề thu thuế ô tô VAN.
 
Phương Anh