Lo thiếu lao động sau Tết

Gần 150 người lao động (NLĐ) tại Công ty CP T.L (phường Tân Thới Hiệp, TP HCM) vừa làm đơn xin nghỉ việc. Thời điểm họ bắt đầu nghỉ làm là sau Tết Nguyên đán 2026, khiến công ty không khỏi lo lắng về việc thiếu hụt nhân lực sản xuất đầu năm mới.

Doanh nghiệp "đau đầu"

Ông H.Q.T, Trưởng Phòng Nhân sự - Công ty CP T.L, cho biết tại 2 doanh nghiệp (DN) cùng tập đoàn đóng ở phường Bến Cát và phường Dĩ An, TP HCM, có đến 10% trong số hơn 11.000 NLĐ cũng đã nộp đơn xin nghỉ việc. Trong đó, một DN có 7.000 công nhân thì khoảng 1.000 người đã xin nghỉ khiến lãnh đạo DN không khỏi "đau đầu".

Theo ông T., khác với các năm trước, năm 2025, khó khăn lớn nhất của DN không phải là đơn hàng mà là về vấn đề nhân sự. Việc tuyển dụng lao động, nhất là lao động phổ thông, gặp nhiều khó khăn do nguồn cung khan hiếm. Nếu DN tìm được lao động thì ít ai gắn bó lâu dài, nhất là người trẻ, gây lãng phí quá trình tuyển dụng, đào tạo.

"Để đáp ứng yêu cầu sản xuất, công ty buộc phải tổ chức cho NLĐ tăng ca. Song, nếu số giờ tăng ca vượt quá thời gian làm thêm cho phép, DN sẽ đối mặt nhiều hệ lụy, như bị cơ quan chức năng kiểm tra, bị khách hàng đánh giá không tốt về việc tuân thủ pháp luật lao động" - ông T. băn khoăn.

Hiện tại, Công ty CP T.L cố gắng bảo đảm lương, thưởng, duy trì các chế độ phúc lợi, chăm lo Tết chu đáo. DN còn có chính sách thưởng khuyến khích cho NLĐ làm việc đủ ngày công cuối năm và sau Tết để hạn chế tình trạng nghỉ việc.

Thiếu lao động sau Tết cũng là nỗi lo của Công ty TNHH May Oasis (xã Củ Chi, TP HCM) dù thời gian qua, các chính sách, phúc lợi cho NLĐ được DN thực hiện chu đáo. Bà Lưu Thuấn Hạnh, Phó Tổng Giám đốc công ty, cho hay năm 2025, việc tuyển dụng lao động để đáp ứng yêu cầu sản xuất là thách thức lớn của DN này.

Công ty Oasis có 2 nhà máy tại TP HCM và tỉnh Gia Lai. Nếu như ở TP HCM, DN khó tuyển lao động vì khan hiếm thì tại Gia Lai, tình hình "dễ thở" hơn. Tuy nhiên, NLĐ ở đây lại hạn chế về tác phong công nghiệp và chưa tuân thủ quy định của DN, trong khi công ty luôn đề cao việc này nhằm bảo đảm tiêu chuẩn về năng suất, chất lượng sản phẩm. Công ty phải đẩy mạnh đầu tư máy móc theo hướng tự động hóa và hợp lý hóa quy trình sản xuất. Bà Hạnh dự báo sau Tết, việc tuyển dụng lao động sẽ tiếp tục căng thẳng.

Thời gian qua, Công ty TNHH PouYuen Việt Nam (phường Tân Tạo, TP HCM) đã tăng cường tuyển dụng lao động song không đủ nhu cầu. Đơn hàng của công ty hiện rất dồi dào - đến hết quý II/2026, nên DN cần bổ sung khoảng 3.000 lao động sau Tết. Chỉ cần NLĐ có sức khỏe tốt, tuổi từ 18 trở lên (có thể đến 55 tuổi, tùy vị trí), không yêu cầu tay nghề, DN sẽ đào tạo sau khi tuyển dụng.

Theo ông Củ Phát Nghiệp, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH PouYuen Việt Nam, để giữ chân NLĐ hiện nay và thu hút thêm công nhân mới, từ 1-1-2026, DN điều chỉnh lương tối thiểu lên 350.000 - 1,3 triệu đồng/người/tháng. Năm nay, công ty thưởng Tết Nguyên đán với mức từ 1 đến 2,2 tháng lương…

Tăng cường kết nối cung - cầu

Báo cáo của Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) tại TP HCM qua việc khảo sát thực trạng khoảng 900 DN Nhật Bản ở Việt Nam cho thấy 2 năm gần đây, việc tuyển dụng lao động cũng gặp nhiều khó khăn.

Cụ thể, trong ngành chế tạo, 66,7% DN cho rằng việc tuyển dụng trở nên khó khăn hơn vì các lý do: dân số ngày càng già hóa; ứng viên không phù hợp yêu cầu, kỹ năng; yêu cầu về tiền lương, đãi ngộ tăng; sự cạnh tranh nhân lực với các DN khác (có vốn đầu tư nước ngoài) ngày càng gay gắt.

Để giảm thiểu tác động do thiếu lao động, nhiều DN sản xuất của Nhật Bản đã phải tăng mức độ tự động hóa, lắp đặt thêm máy móc. Tuy nhiên, nhiều DN dù có mức độ tự động hóa rất cao cũng chưa thể chuyển 100% công việc sang máy móc, rất nhiều công đoạn sản xuất vẫn cần NLĐ có tay nghề.

Đại diện JETRO nhìn nhận thời gian tới, việc thiếu lao động vẫn là một trong những thách thức nổi bật của DN. Do đó, các công ty cần chủ động tăng cường đào tạo và kết nối cung - cầu lao động.

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM, năm 2025, toàn thành phố có 191.790 người đăng ký tìm việc, trong khi nhu cầu tuyển dụng của DN lên tới 313.681 vị trí - gấp 1,64 lần nguồn cung. Dựa vào dữ liệu năm 2025 và chu kỳ nhiều năm qua, trung tâm dự báo năm 2026, thị trường lao động của TP HCM vẫn duy trì trạng thái "cầu vượt cung". Trong nửa đầu năm, thậm chí cả năm 2026, tình trạng thiếu hụt lao động đạt chuẩn vẫn là thách thức lớn với DN, nhất là ở các ngành cần kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp và khả năng làm việc ca kíp.

Trước thực trạng nêu trên, bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM, cho biết năm 2026, trung tâm sẽ tập trung nâng cao năng lực dự báo ngắn hạn, theo tháng và quý; bám sát biến động thị trường sau Tết - thời điểm nhu cầu tuyển dụng và dịch chuyển việc làm tăng mạnh, để chủ động chuẩn bị nguồn cung lao động phù hợp. Trung tâm sẽ đẩy mạnh tư vấn định hướng nghề nghiệp, tận dụng dữ liệu năm 2025 về tình trạng lệch pha cung - cầu để thiết kế các khóa đào tạo ngắn hạn nhằm đáp ứng những công việc nhanh như thao tác thiết bị, an toàn lao động, kỹ năng số nền tảng...

Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM cũng sẽ nâng cao hiệu quả kênh tuyển dụng trực tuyến, đồng bộ hóa hồ sơ số, phỏng vấn trực tuyến và đánh giá kỹ năng, nhằm đáp ứng nhu cầu của các DN. Ngoài ra, trung tâm còn tăng cường điều phối giữa các khu vực, điều tiết dòng lao động từ nơi dư nguồn cung sang nơi thiếu, nhất là từ nhóm ngành truyền thống sang logistics - cảng - dịch vụ chất lượng cao…