MỆNH LỆNH TỪ TRÁI TIM (*): Nỗ lực đưa các anh trở về

Họ hiểu rằng dưới mỗi gốc cây, mỗi sườn đồi, mỗi khe suối vẫn có thể còn đồng đội đang nằm lại…

Những ngày cuối tháng 6-2026, miền núi Quảng Trị khô khốc trong cái nắng chói chang. Thời tiết khắc nghiệt không ngăn được bước chân của những cán bộ, chiến sĩ làm công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ. Cứ mỗi lớp đất được lật lên là họ lại lóe lên tia hy vọng...

"Soi" từng nắm đất

Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 (Quân khu 4) vừa quy tập được 8 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật được tìm thấy tại khu vực khe núi Cha Lỳ, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị. Đây là khu vực rừng núi hiểm trở, ít người lui tới. Để đến nơi, các cán bộ, chiến sĩ phải lội bộ, hành quân qua những bãi đá gồ ghề, những dốc núi dựng đứng...

Trước đó, sau nhiều tháng bám rừng với hàng chục hố sâu được khai quật, 8 hài cốt liệt sĩ đã được đội tìm thấy. Đến nay, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực này tạm thời kết thúc. Không nghỉ ngơi, lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ của Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 lại di chuyển đến khu vực đồi Cu Vơ, xã Khe Sanh - cách đó hàng chục cây số, để tiếp tục công tác tìm kiếm.

Theo trung tá Phan Đình Phi, Đội trưởng Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, quá trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ được thực hiện tỉ mỉ, cẩn trọng. Mỗi nắm đất lật lên đều được "soi" kỹ, bởi có thể ẩn chứa các hiện vật, di vật, là manh mối quan trọng để xác định vị trí khai quật có hài cốt liệt sĩ hay không. Vì thế, mỗi huyệt hay hố khai quật đều do 2 chiến sĩ phụ trách. Một người đào bên dưới, người còn lại ở trên dùng tay bới nát từng nắm đất, tỉ mỉ quan sát.

Không riêng Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, trong mùa khô 2025-2026, các đội tìm kiếm trên địa bàn Quảng Trị cũng nỗ lực hết mình. Suốt nhiều tháng qua, các đội quy tập 584, 589 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, Đội Quy tập Sư đoàn 968… vẫn bám sát địa bàn, kiên trì khảo sát từng khu vực.

Kết quả, trong đợt 1 mùa khô 2025-2026, các đơn vị đã quy tập được 151 hài cốt liệt sĩ, gồm 123 hài cốt trên địa bàn Quảng Trị và 28 hài cốt tại 2 tỉnh Savannakhet, Khammouane - Lào. Trong số này, điều đáng mừng là 2 hài cốt đã xác định được danh tính.

Hưởng ứng "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", từ ngày 15-3 đến nay, các đội đã tìm kiếm được thêm 59 hài cốt liệt sĩ trong và ngoài nước. Những kết quả này rất đáng biểu dương, ghi nhận trong bối cảnh công tác tìm kiếm, quy tập ngày càng khó khăn.

Chạy đua thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm"

Song song với việc tìm kiếm ngoài thực địa, tỉnh Quảng Trị còn triển khai một khối lượng công việc rất lớn nhằm xác định danh tính liệt sĩ. Từ đầu tháng 6-2026, tỉnh đồng loạt triển khai lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN tại nhiều nghĩa trang liệt sĩ. Lực lượng nòng cốt thực hiện nhiệm vụ là Đội Quy tập 584, Đội Quy tập 589, phối hợp với các ngành nội vụ, y tế, công an và chính quyền địa phương.

Theo Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515) tỉnh Quảng Trị, đến nay, các đơn vị đã lấy mẫu ADN đối với 29 hài cốt liệt sĩ mới quy tập và 1.402 phần mộ chưa xác định thông tin. Trong "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", địa phương sẽ khai quật, lấy mẫu giám định ADN hơn 22.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin.

Để phục vụ công tác đối sánh ADN, Quảng Trị đã rà soát, cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Kết quả, tỉnh đã thu thập 2.771 mẫu đối chứng thân nhân theo dòng mẹ của 2.138 liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn.

Tại hội nghị tổng kết thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ mùa khô 2025-2026 tổ chức ngày 26-6, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Trị cho biết việc rà soát vẫn đang tiếp tục nhằm tránh bỏ sót thông tin về liệt sĩ và thân nhân.

Tại hội nghị này, Thiếu tướng Lê Văn Vỹ - Phó Tham mưu trưởng Quân khu 4, Phó trưởng Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 4 - ghi nhận những nỗ lực, cố gắng của các lực lượng làm nhiệm vụ. "Kết quả đạt được thời gian qua thể hiện sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy, chính quyền địa phương; sự phối hợp chặt chẽ của các sở, ban, ngành và tinh thần trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ" - Thiếu tướng Lê Văn Vỹ nhấn mạnh.

Thiếu tướng Lê Văn Vỹ đề nghị các đơn vị, lực lượng tập trung hoàn thành những mục tiêu của "Chiến dịch 500 ngày đêm" bằng tất cả trách nhiệm thiêng liêng vì các liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì Tổ quốc. Trong đó, chú trọng việc khai quật, lấy mẫu sinh phẩm và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bảo đảm đúng quy trình, kỹ thuật, chặt chẽ, khoa học. Song song đó, tiếp tục kiện toàn lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; quan tâm chăm lo, bảo đảm kịp thời, đầy đủ các chế độ, chính sách đối với lực lượng làm nhiệm vụ. Mặt khác, cần tăng cường công tác đối ngoại quân sự, ngoại giao nhân dân, góp phần củng cố tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào trong quá trình phối hợp tìm kiếm, hồi hương hài cốt liệt sĩ... 

(*) Xem Báo Người Lao Động từ số ra ngày 22-6