MỆNH LỆNH TỪ TRÁI TIM: Vì tình đồng chí, đồng đội

Tháng 6, nắng hè xứ Huế như đổ lửa. Tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP Huế, giữa những hàng thông xanh và những dãy mộ lặng im, các cán bộ, chiến sĩ vẫn miệt mài thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt: lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính để phục vụ giám định ADN.

Cẩn thận từng công đoạn

Những ngày này, đoàn công tác của Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515) TP Huế phối hợp với UBND phường An Cựu triển khai công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính phục vụ giám định ADN. Hoạt động này nằm trong Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" (gọi tắt là Chiến dịch 500 ngày đêm), hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2027).

Giữa Nghĩa trang Liệt sĩ TP Huế rộng lớn, nhiều tấm bia đã bạc màu theo thời gian. Trên đó, chỉ còn lại hai chữ "Vô danh". Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, tên tuổi, quê quán và người thân của hàng ngàn liệt sĩ vẫn chưa thể xác định.

Dưới cái nắng gay gắt của mùa hè miền Trung, những người làm nhiệm vụ bắt đầu từ sáng sớm và kéo dài đến chiều muộn. Họ hiểu rằng phía sau mỗi mẫu vật không đơn thuần là dữ liệu sinh học mà còn là hy vọng đoàn tụ của biết bao gia đình.

Việc lấy mẫu được thực hiện theo quy trình khoa học nghiêm ngặt: xác định vị trí mộ, đối chiếu hồ sơ, lựa chọn mẫu, gắn mã số, chụp ảnh, lập biên bản, đóng gói, lưu trữ và bàn giao theo đúng quy định chuyên môn. Mỗi phần mộ đều được kiểm tra nhiều lần nhằm tránh sai sót. Dữ liệu được số hóa, lưu hồ sơ điện tử để phục vụ công tác giám định ADN về sau. Sau khi hoàn tất, hài cốt liệt sĩ được an táng lại trang trọng, nguyên trạng khu vực mộ được hoàn trả.

Trung tá - quân nhân chuyên nghiệp Thái Sử Quân, Bệnh xá Bộ Chỉ huy Quân sự TP Huế, cho biết trước khi triển khai nhiệm vụ, anh đã được tập huấn chuyên sâu tại Hà Nội để hướng dẫn lại cho lực lượng tại cơ sở. Vì tình đồng chí, đồng đội nên các anh thực hiện nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao nhất, không bỏ sót bất kỳ công đoạn nào và bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật. Chiến dịch có ý nghĩa rất sâu sắc, không chỉ góp phần tìm lại danh tính các liệt sĩ mà còn giúp nhiều gia đình tìm lại người con, người chồng, người cha của mình.

Theo Bộ Chỉ huy Quân sự TP Huế, sau khi hoàn thành việc lấy mẫu tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP Huế, các lực lượng chức năng họp rút kinh nghiệm và triển khai đồng loạt trên toàn thành phố. Đến nay, TP Huế đã thực hiện lấy mẫu tại 6/40 nghĩa trang liệt sĩ theo kế hoạch.

Đại tá Hà Văn Ái, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự TP Huế, chia sẻ mục tiêu đặt ra là hoàn thành việc lấy mẫu tại toàn bộ 40 nghĩa trang trước mùa mưa năm nay. Sau đó, toàn bộ mẫu ADN sẽ được chuyển về cơ quan chuyên môn để phân tích, đối chiếu với cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ do Ban Chỉ đạo 515 quốc gia quản lý.

Hành trình thiêng liêng

Đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định thông tin của TP Huế được triển khai đến hết ngày 25-7, trong đó thời gian tổ chức thu nhận mẫu sinh phẩm ADN diễn ra từ ngày 9 đến 11-7 trên phạm vi toàn TP Huế.

Việc triển khai thu nhận mẫu ADN được kỳ vọng sẽ góp phần làm sáng tỏ thông tin về nhiều liệt sĩ còn chưa xác định được danh tính, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân các gia đình liệt sĩ, đồng thời thể hiện trách nhiệm và sự tri ân của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.

Nếu việc lấy mẫu ADN là hành trình trả lại tên tuổi cho những người đã được đưa về nghĩa trang, thì một nhiệm vụ không kém phần gian nan của Chiến dịch 500 ngày đêm là tìm kiếm những đồng đội vẫn còn nằm lại đâu đó.

Tại Huế, nơi từng diễn ra những trận chiến khốc liệt nhất trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ vẫn đang được triển khai khẩn trương. Mới đây, Ban Chỉ đạo 515 đã có văn bản đề nghị Ban Chỉ đạo 515 quốc gia cùng Cục Chính sách xã hội hỗ trợ máy radar xuyên đất và ê-kíp vận hành để khảo sát 4 điểm nghi có mộ tập thể liệt sĩ.

Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND TP Huế, khẳng định địa phương đang triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm với quyết tâm rất cao, đồng thời huy động tối đa các nguồn lực để xác minh, rà soát và tìm kiếm. "Thông qua công tác tuyên truyền, nhiều nhân chứng đã cung cấp những thông tin rất giá trị về các địa điểm chôn cất liệt sĩ tập thể. Chúng tôi đang kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để xác minh, đánh giá và xây dựng phương án tìm kiếm khoa học, chính xác nhất có thể" - ông Nguyễn Văn Mạnh thông tin.

Theo lãnh đạo TP Huế, từ sự hỗ trợ của Ban Chỉ đạo 515 quốc gia và các đối tác quốc tế, Huế đã tiếp cận được một số bản đồ chiến sự do phía Mỹ lưu giữ. Sau quá trình phiên dịch và nghiên cứu, các tài liệu này cho thấy nhiều khu vực quanh Đại Nội Huế từng là chiến trường đặc biệt ác liệt trong Tết Mậu Thân 1968. Những dữ liệu lịch sử này đang được đối chiếu với lời kể nhân chứng và các hồ sơ quân sự nhằm xác định những địa điểm có khả năng cao còn hài cốt liệt sĩ.

Chiến dịch 500 ngày đêm, một hành trình thiêng liêng đang được TP Huế thực hiện với quyết tâm cao nhất, với lòng biết ơn vô hạn đối với những người đã nằm lại cho hòa bình hôm nay.