Mở hướng phát triển kinh tế vịnh biển

Ngày 7-3, Báo Tiền Phong tổ chức hội thảo "Kỷ nguyên vịnh biển: Xu hướng toàn cầu cảng giải trí du thuyền". Đây được xem là diễn đàn để các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia kinh tế, tổ chức tư vấn quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp đánh giá xu hướng phát triển cảng du thuyền và kinh tế vịnh biển trên thế giới, cũng như lợi thế, tiềm năng, cách thức khai thác kinh tế vịnh biển của Việt Nam.

Đóng góp 50% GDP cả nước

TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng với đường bờ biển dài hơn 3.200 km, hàng nghìn hòn đảo cùng hệ sinh thái biển phong phú, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có lợi thế nổi bật để phát triển kinh tế biển. Vị trí nằm bên biển Đông - tuyến hàng hải quan trọng kết nối trực tiếp với Thái Bình Dương - không chỉ giúp Việt Nam nâng cao vị thế địa chiến lược của quốc gia mà còn mở ra cơ hội lớn để phát triển đồng thời các ngành kinh tế hàng hải, logistics, năng lượng tái tạo và đặc biệt là du lịch biển.

Thực tế cho thấy kinh tế biển và du lịch đang mang lại giá trị gia tăng rất cao cho nền kinh tế. Nhiều nghiên cứu cho thấy các thành phố ven biển hiện đóng góp khoảng một nửa GDP của cả nước. Bên cạnh tạo nguồn thu lớn từ du lịch và dịch vụ, sự phát triển của đô thị biển còn kéo theo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tới nhiều ngành khác như thương mại, bất động sản, giao thông và logistics, đồng thời tạo ra quy mô việc làm lớn và ổn định cho xã hội.

Ở Việt Nam, quá trình quy hoạch và phát triển đô thị ven biển đang cho thấy những bước tiến rõ rệt. Đà Nẵng là ví dụ tiêu biểu khi kết hợp hài hòa giữa phát triển du lịch, dịch vụ và không gian sống ven biển; qua đó góp phần xây dựng thành công hình ảnh "thành phố đáng sống" và đưa du lịch trở thành trụ cột kinh tế. Tại Khánh Hòa, khu vực Nha Trang - Bắc Vân Phong đang nổi lên với tiềm năng lớn để hình thành hệ sinh thái đô thị biển, đô thị đảo và đô thị sinh thái quy mô, hướng tới trở thành trung tâm du lịch tầm quốc gia và quốc tế.

Bà Nguyễn Thanh Bình - Phó trưởng Phòng Lưu trú, Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - chỉ ra những xu hướng mới của thị trường cũng như cơ hội để ngành du lịch biển bứt phá trong thời gian tới. Tuy nhiên, để phát triển hiệu quả du lịch nghỉ dưỡng ven vịnh biển, Việt Nam phải giải quyết nhiều vấn đề mang tính thách thức, như ý thức chấp hành pháp luật, ô nhiễm môi trường biển, biến đổi khí hậu, chất lượng dịch vụ chưa ổn định, thiếu hụt nhân lực chất lượng cao và sự phát triển nóng của cơ sở lưu trú du lịch tại một số địa phương...

Quản lý còn chồng chéo

Ông Vũ Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng), cho biết Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển và 48 vũng, vịnh. Đây là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế vịnh biển cũng như thị trường bất động sản vịnh biển.

Những năm gần đây, thị trường bất động sản ven biển phát triển nhanh, góp phần thúc đẩy du lịch, dịch vụ và hạ tầng. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra nhiều thách thức liên quan đến bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững. Nhà nước đã từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật và quy hoạch nhằm quản lý hiệu quả không gian biển và ven biển, phù hợp với định hướng Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Cũng theo ông Tú, bên cạnh hệ thống pháp luật, các quy hoạch cấp quốc gia, vùng và tỉnh đã lồng ghép nội dung định hướng phát triển và kiểm soát không gian biển, ven biển. Trên thực tế, nhiều dự án lớn đã hình thành, khai thác hiệu quả tiềm năng biển tại Cần Giờ (TP HCM), Cam Ranh (tỉnh Khánh Hòa) hay Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh).

Theo Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA), năm 2025, nguồn cung bất động sản tăng khoảng 22%, dự kiến tiếp tục tăng nhờ sự phát triển của hạ tầng giao thông như tuyến cao tốc ven biển và cảng du lịch. Dù vậy, công tác quản lý vẫn còn một số hạn chế như sự chồng chéo giữa quy hoạch không gian biển và quy hoạch đô thị; việc thực thi ở một số địa phương chưa đồng bộ; chế tài đối với vi phạm môi trường vịnh biển chưa đủ mạnh; quy hoạch chưa tích hợp đầy đủ các yếu tố môi trường - xã hội - quản trị (ESG) và còn thiếu cơ chế giám sát dài hạn.

Các chuyên gia khuyến nghị cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật; ban hành các chính sách ưu đãi như thuế, tín dụng cho các dự án xanh ven vịnh; thúc đẩy mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong đầu tư hạ tầng. Đồng thời, cần phân vùng chức năng rõ ràng, tăng cường liên kết vùng, kiểm soát chặt chẽ hoạt động lấn biển, ưu tiên không gian công cộng ven vịnh và kết nối đồng bộ hệ thống giao thông, cảng biển, sân bay. Những giải pháp này sẽ giúp khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, đồng thời bảo đảm phát triển bền vững và tránh tình trạng quá tải đối với các vịnh biển.