Mỹ khó ép Iran nhượng bộ

Ngày 11-6, Mỹ tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran, dẫn đến động thái trả đũa của Tehran. Theo kênh Fox News, Tổng thống Donald Trump cho biết lực lượng Mỹ đã phóng 49 tên lửa hành trình Tomahawk vào Iran, bao gồm cả một số mục tiêu chỉ cách thủ đô Tehran khoảng 60 km.

Quân đội Mỹ cho hay các đợt tấn công mới nhất đã nhắm vào những hệ thống giám sát quân sự, mạng lưới thông tin liên lạc và các vị trí phòng không trên khắp Iran, nhằm đáp trả những gì Washington mô tả là hành động gây hấn liên tục và không có lý do chính đáng từ phía Tehran.

Theo đài Al Jazeera, Iran tuyên bố đã tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ tại Bahrain, Kuwait và Jordan để đáp trả hành động của Washington.

Đây là ngày thứ 2 liên tiếp, Mỹ và Iran không kích các mục tiêu của nhau, khiến căng thẳng leo thang và triển vọng sớm đạt được một thỏa thuận hòa bình ngày càng mờ nhạt. Cùng với cáo buộc phía Iran cố tình kéo dài các cuộc đàm phán, ông Donald Trump cảnh báo sẽ tiến hành thêm các đợt không kích nếu Tehran không lập tức chấp nhận một thỏa thuận hòa bình.

Tiến trình đàm phán vẫn giẫm chân tại chỗ bởi những lợi ích cốt lõi nhất của hai bên lại mâu thuẫn trực tiếp với nhau. Mỹ đang tìm cách buộc Iran nhượng bộ trong vấn đề hạt nhân và khôi phục hoàn toàn hoạt động hàng hải thương mại qua eo biển Hormuz. Ngược lại, Tehran muốn được giải tỏa các tài sản bị đóng băng, bảo đảm một lệnh ngừng bắn bền vững giữa Israel và phong trào Hezbollah ở Lebanon.

Đáng chú ý, bất đồng về chương trình hạt nhân vẫn là trở ngại lớn nhất. Bởi lẽ, Iran khó có thể chấp nhận yêu cầu của Mỹ về việc phá bỏ hạ tầng hạt nhân và từ bỏ hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium.

Trong bối cảnh đó, Mỹ và Iran đều muốn phô trương sức mạnh để gây sức ép, buộc đối phương chấp nhận một thỏa thuận đáp ứng những lợi ích cốt lõi của mình. Dù vậy, hai bên cũng không muốn lệnh ngừng bắn mong manh hiện nay sụp đổ hoàn toàn.

Đề cập các đợt không kích mới nhất nêu trên, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth tuyên bố động thái này nhằm gây sức ép, buộc Iran chấp nhận một thỏa thuận để chấm dứt xung đột. Theo ông Hegseth, các cuộc không kích sẽ thúc đẩy lợi ích quân sự của Mỹ, đồng thời tăng cường vị thế của Washington trên bàn đàm phán. "Nếu cần phải đàm phán bằng bom đạn, chúng tôi sẽ đàm phán bằng bom đạn" - ông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, trang The Conversation cho rằng việc leo thang quân sự để ép đối phương nhượng bộ chỉ phát huy tác dụng khi bên kia không đáp trả bằng chính chiến lược tương tự. Ngược lại, nếu cả hai bên đều theo đuổi chiến thuật đó cùng lúc, họ rất dễ mắc kẹt trong một vòng xoáy leo thang, liên tục gia tăng cường độ tấn công và ngày càng khó tìm được lối thoát hoặc xuống thang căng thẳng.

Theo đài CNN, những gì diễn ra trong 3 tháng qua cho thấy việc Mỹ gia tăng sức ép quân sự dường như chỉ khiến giới lãnh đạo Iran trở nên cứng rắn hơn. Đồng thời, Tehran càng củng cố lập trường rằng không thể đặt niềm tin vào việc đạt được bất kỳ thỏa thuận nào với Tổng thống Donald Trump.

"Không một thỏa thuận bền vững nào có thể đạt được bằng đe dọa, ép buộc hoặc sử dụng vũ lực" - Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravani khẳng định hôm 10-6. Nói cách khác, Iran muốn cho thế giới biết nước này không thể bị buộc quay lại bàn đàm phán bằng sức ép quân sự.