NGHỊ QUYẾT 80 - "SOI ĐƯỜNG" CHO VĂN HÓA VIỆT NAM: Kiến tạo hệ sinh thái mới

Ngày 24-2, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 30/NQ-CP, ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW (gọi tắt là Nghị quyết 80) ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Một trong 8 nhiệm vụ trọng tâm của chương trình này là thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa thương hiệu quốc gia, gắn với phát triển du lịch văn hóa.

Khơi thông nguồn lực

Nghị quyết 80 đặt ra yêu cầu tập trung phát triển có trọng tâm, trọng điểm một số lĩnh vực công nghiệp văn hóa (điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang, thủ công truyền thống, trò chơi điện tử, ẩm thực và phần mềm/nội dung số). Đồng thời triển khai nghiên cứu, xây dựng thí điểm các mô hình ứng dụng công nghệ cao trong toàn bộ chuỗi giá trị của các ngành công nghiệp văn hóa, từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu thụ và bảo vệ bản quyền.

Nghị quyết cũng đặt vấn đề xây dựng hạ tầng và kiến tạo thị trường trọng điểm cho các ngành công nghiệp văn hóa có lợi thế cạnh tranh; hình thành các cụm, khu và tổ hợp văn hóa - sáng tạo; phát triển các tập đoàn văn hóa - sáng tạo tầm cỡ quốc gia và quốc tế; xây dựng và vận hành sàn giao dịch sản phẩm văn hóa, nghệ thuật, đặc biệt dưới dạng tài sản số; xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới...

Với việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 80 và liền sau đó Chính phủ ban hành chương trình hành động thực hiện nghị quyết chiến lược này, PGS-TS Phạm Quang Long, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, nhận định đây là cơ sở, nền tảng quan trọng, tạo xung lực cho việc kiến tạo hệ sinh thái mới cho nền công nghiệp văn hóa nước nhà.

Theo ông Long, lần đầu tiên, văn hóa được chuyển từ vị trí lĩnh vực phụ trợ sang lực lượng chiến lược của phát triển, đặt con người làm trung tâm và mở rộng không gian sáng tạo, cạnh tranh, gắn sản phẩm văn hóa với thị trường. Phát triển công nghiệp văn hóa không còn là định hướng cho tương lai xa, mà trở thành yêu cầu giải quyết những bài toán cụ thể của phát triển, coi đây là một trong những trụ cột quan trọng. "Chính việc nhà nước giữ vai trò "bà đỡ" về chính sách, tạo cơ chế; cùng với sự chung tay của các nhà đầu tư, doanh nghiệp văn hóa trong kiến tạo một nền kinh tế mới phù hợp yêu cầu giai đoạn phát triển mới đã tạo nên cú hích mạnh mẽ cho công nghiệp văn hóa" - ông Long nhìn nhận.

PGS-TS Nguyễn Thế Kỷ, nguyên Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nhấn mạnh văn hóa vừa là nguồn lực tinh thần, vừa tạo ra nguồn lực vật chất, làm giàu cho đất nước, cho trí tuệ, tâm hồn và đời sống tinh thần của con người Việt Nam. Điều đó vừa bảo đảm chiều sâu văn hóa, vừa mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực.

Đầy đủ lợi thế

Năm 2025, khán giả cả nước chứng kiến sự bùng nổ của các chương trình chính luận - nghệ thuật hùng tráng và những concert giải trí hiện đại. Chỉ riêng tại Hà Nội, dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, trong hơn một tháng, gần 10 chương trình cấp quốc gia đã được tổ chức tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, Trung tâm Triển lãm quốc gia, Quảng trường Cách mạng Tháng Tám và Khu Di tích Hoàng thành Thăng Long. Mỗi sự kiện thu hút hàng chục ngàn khán giả.

Bên cạnh đó là các concert giải trí quy mô lớn, thể hiện sức sống sôi động của thị trường biểu diễn đương đại. Các chương trình dành cho giới trẻ cùng nhiều festival âm nhạc quy mô lớn với hàng vạn khán giả đã tạo nên nhịp điệu trẻ trung, sôi động. Live concert "See the Light" của Mỹ Tâm tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình, với 40.000 khán giả vào giữa tháng 12-2025, được xem là "đại tiệc âm nhạc", xác lập kỷ lục liveshow cá nhân lớn nhất Việt Nam.

Không chỉ hào hứng với các concert của nghệ sĩ trong nước, khán giả còn được thưởng thức tour diễn của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng thế giới. G-Dragon 2025 World Tour diễn ra tháng 11-2025 đã thu hút khoảng 100.000 khán giả trong và ngoài nước, góp phần đưa Hà Nội - Việt Nam gia nhập nhóm những thị trường giải trí mới nổi hấp dẫn của châu Á. Mỗi chương trình kéo theo lượng khách du lịch tăng cao, khiến hệ thống lưu trú, dịch vụ, vận tải và ẩm thực sôi động hơn hẳn. Nắm bắt xu hướng này, nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng xây dựng các gói trải nghiệm kết hợp "xem concert - khám phá Hà Nội". Bên cạnh đó, việc livestream, ghi hình và lan tỏa chương trình trên nền tảng số cũng tạo ra nguồn nội dung giá trị. Mỗi sự kiện tạo việc làm cho hàng ngàn lao động ở các khâu kỹ thuật, hậu cần, sáng tạo nội dung và truyền thông.

Theo các chuyên gia, từ định hướng chiến lược của Nghị quyết 80 đến những chuyển động sôi động của đời sống nghệ thuật, có thể thấy một tiến trình rõ ràng: từng bước hình thành cấu trúc liên kết giữa sáng tạo, thị trường, công nghệ và quản trị hiện đại. Đây chính là nền tảng để kiến tạo hệ sinh thái mới cho văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển.

PGS-TS Phạm Quang Long khẳng định chúng ta có đầy đủ lợi thế khi sở hữu bề dày, sự đa dạng, phong phú trong lịch sử và bản sắc văn hóa dân tộc, cùng đội ngũ nghệ sĩ trẻ tài năng, sáng tạo. Khi xác định phát triển công nghiệp văn hóa là một mũi nhọn. Đây rõ ràng là hướng đi quan trọng và cần thiết để phát triển bền vững đất nước.