Người thầy thuốc trong tôi: Cứu người giữa trùng khơi

từ biển đảo về đất liền để kịp thời điều trị.

Một chiều cuối năm 2025, anh H.N.K (36 tuổi, ở TP Đà Nẵng, công nhân Công ty TCDG) trong lúc lặn sâu tại khu vực quần đảo Trường Sa bất ngờ bị đau ngực trái, khó thở dữ dội. Anh được đưa vào Bệnh xá đảo Trường Sa Lớn trong tình trạng nguy kịch, tràn dịch, tràn khí màng phổi.

Những chuyến bay đặc biệt

Dù được phẫu thuật dẫn lưu khẩn, song anh K. bắt đầu có dấu hiệu sốc mất máu, tụt huyết áp, nguy cơ tử vong cao. Ngay lập tức, hệ thống Telemedicine được kích hoạt - kết nối với Bệnh viện Quân y 175 (TP HCM). Từ đất liền, hành trình cấp cứu đặc biệt xuyên biển, xuyên trời bắt đầu.

Lúc này, tại TP HCM, trực thăng EC225 của Binh đoàn 18 mang theo ê-kíp phẫu thuật của Bệnh viện Quân y 175 và đầy đủ trang thiết bị vượt sóng gió thẳng tiến Trường Sa. Buổi tối cùng ngày, trong phòng phẫu thuật dã chiến tại Bệnh xá đảo Trường Sa Lớn, ca phẫu thuật mang tính sống còn được tiến hành trong điều kiện vô cùng thiếu thốn.

"Khó khăn lớn nhất là bảo đảm an toàn gây mê và hồi sức cho bệnh nhân. Chúng tôi phải thực hiện hàng loạt kỹ thuật hồi sức nâng cao như đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, theo dõi huyết áp động mạch xâm lấn, duy trì thông khí một phổi để phẫu thuật viên có thể phẫu thuật mở ngực, thám sát phổi, quan sát và xác định chính xác vị trí chảy máu" - trung tá - BS Phạm Trường Thanh, kíp trưởng Tổ Cấp cứu đường không, nhớ lại.

Ca phẫu thuật thành công, anh K. vượt qua cửa tử trong gang tấc. Ngay sau khi bệnh nhân qua cơn nguy hiểm, trực thăng lại một lần nữa cất cánh, đưa bệnh nhân trở về đất liền.

Theo trung tá - BS Thanh, đây là một chuyến bay vận chuyển cấp cứu vô cùng thách thức bởi nguy cơ bệnh nhân bị tràn khí, tràn máu màng phổi, đe dọa tính mạng do sự thay đổi áp suất khi máy bay lên cao. Vì vậy, trong suốt chuyến bay đêm kéo dài, hai bác sĩ kíp cấp cứu đã túc trực, liên tục theo dõi chỉ số sinh tồn, truyền dịch, thở ôxy, bảo đảm an toàn tối đa. "Lúc này tâm lý của cả tổ bay đều căng thẳng, không ai dám lơ là dù chỉ một phút. Chỉ đến khi bàn giao bệnh nhân an toàn về đất liền, ai nấy mới thở phào nhẹ nhõm" - trung tá - BS Thanh kể tiếp.

Nhiều năm tham gia lực lượng cấp cứu đường không, đại úy - BS Tạ Văn Bạch, Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Quân y 175, nhớ mãi chuyến bay cấp cứu vào ngày 22-12-2025, đúng dịp kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đó là chuyến bay với thời gian dài kỷ lục - 14 giờ, vận chuyển cùng lúc 2 bệnh nhân về đất liền. Vào rạng sáng 22-12, anh nhận được lệnh lên đường làm nhiệm vụ đưa một phụ nữ mang thai về đất liền.

Tăng cường cho chuyến bay cấp cứu lần này là một chuyên gia sản khoa. Đúng 6 giờ, trực thăng bay ra biển; đến 12 giờ cùng ngày, tiếp cận được bệnh nhân tại đảo Sinh Tồn. Do tình thế nguy cấp, các bác sĩ đã phải tiến hành phẫu thuật cấp cứu và hồi sức cho bệnh nhân, sau đó đưa lên máy bay vận chuyển về đất liền.

Tuy nhiên, tình huống bất ngờ đã xảy ra, cùng lúc đó, kíp cấp cứu nhận tiếp lệnh đến đảo Trường Sa Lớn để đón thêm một nam bệnh nhân 32 tuổi bị chấn thương sọ não về đất liền trên cùng chuyến bay.

"Chúng tôi hầu như không có các trang thiết bị, vật tư y tế cần thiết nhưng vẫn cố gắng xử trí bằng mọi cách để đưa người bệnh lên trực thăng an toàn. Trong quá trình bay, do bệnh nhân bị chấn thương sọ não nên trực thăng phải bay thấp nhất có thể, vì thế thời gian bay kéo dài, nguy cơ nhiều hơn song chúng tôi vẫn động viên nhau vượt qua, tất cả vì mục tiêu: Sức khỏe của chiến sĩ và nhân dân là quan trọng nhất" - đại úy - BS Bạch trải lòng.

Mệnh lệnh từ trái tim

"Giữa năm 2025, khi đang làm việc trên tàu cá ở khu vực vùng biển Trường Sa thì tôi bị té ngã, vỡ gan phải và được đưa vào Bệnh xá đảo Nam Yết cấp cứu. Lúc đó tôi mất máu rất nhiều, tình trạng nguy kịch nên được các bác sĩ điều trực thăng đưa về đất liền.

Quá trình bay còn gặp trời mưa nhưng tổ bay cấp cứu vẫn đưa tôi về an toàn, kịp thời. Lúc đó tôi nghĩ mình đã không thể sống được nhưng các y - bác sĩ, tổ bay đã giữ lại tính mạng cho tôi. Tôi biết ơn các y - bác sĩ ở Bệnh xá đảo Nam Yết, tổ bay cấp cứu rất nhiều" - ông T.T.T (48 tuổi, ở Khánh Hòa) xúc động gửi lời tri ân.

Ông T. là một trong 90 trường hợp gặp sự cố sức khỏe từ giữa trùng khơi được vận chuyển về đất liền, cứu sống kịp thời bằng đường hàng không trong những năm qua.

Theo đại tá - TS-BS Phan Đình Mừng, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 175, thành công của các ca cấp cứu, vận chuyển kịp thời người bệnh trong tình huống khẩn cấp về đất liền những năm qua đã giúp bộ đội và ngư dân ở Trường Sa tin tưởng hơn vào hệ thống quân dân y, giúp họ yên tâm bám biển, bám ngư trường, góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng.

Với những chiến sĩ quân y, được tham gia nhiệm vụ cấp cứu cho Trường Sa vừa là vinh dự nhưng cũng là trách nhiệm. Mỗi thành viên luôn trong tâm thế sẵn sàng, chỉ cần 10-15 phút sau khi nhận được lệnh là lên đường.

Việc tác chiến trên không là thách thức khi không gian máy bay chật hẹp, rung lắc, tiếng động cơ ồn ào. Chưa kể, rất nhiều lần phải bay xuyên đêm, xuyên bão để kịp thời cấp cứu người bệnh.

Đại úy - ThS Nguyễn Cảnh Chung, Tổ trưởng Tổ Cấp cứu đường không, chia sẻ kỷ niệm về chuyến bay vận chuyển cùng lúc 3 bệnh nhân nặng mà anh trải qua hồi tháng 8-2024. Đó là lần đầu tiên chuyến bay cấp cứu vận chuyển cùng lúc 3 bệnh nhân về đất liền.

"Tôi nhớ chuyến bay đó thời tiết rất xấu, biển động mạnh; trong 3 bệnh nhân có một người bị chấn thương sọ não nên trực thăng phải bay thấp, không gian trong máy bay lúc này vô cùng chật hẹp, rất khó di chuyển và may mắn là cuối cùng máy bay vẫn hạ cánh an toàn" - đại úy Chung kể.

Đại úy - BS Nguyễn Thế Nhã thì không quên được chuyến bay cấp cứu vào ngày 14-1 vừa qua. Anh phụ trách kíp cấp cứu đưa một bệnh nhân nghi nhiễm trùng thần kinh trung ương từ đảo Sinh Tồn về đất liền. "Đây là trường hợp nghi ngờ bệnh lý truyền nhiễm nguy hiểm, vì vậy kíp cấp cứu và tổ bay đã thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn trong suốt quá trình vận chuyển để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho bệnh nhân và lực lượng tham gia nhiệm vụ" - BS Nhã cho hay.

Đằng sau những chuyến bay cấp cứu là ý chí và mệnh lệnh từ trái tim những người lính. Họ - những chiến sĩ quân y - luôn trong tâm thế sẵn sàng bay trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, đối mặt với hiểm nguy rình rập chỉ để giữ tính mạng cho chiến sĩ, đồng bào.

Và tự bao giờ, mỗi chuyến bay cấp cứu vận chuyển người bệnh từ Trường Sa đã trở thành niềm tin và hy vọng, là điểm tựa giữa biển khơi cho những người đang kiên cường bám biển, bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. 

Mở ra quốc tế

Bắt đầu từ năm 2016, Bệnh viện Quân y 175 phối hợp cùng Binh đoàn 18 - Bộ Quốc phòng triển khai hoạt động cấp cứu đường hàng không, đưa người trên biển đảo về đất liền khi có biến cố sức khỏe.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Hồng Sơn, nguyên Giám đốc Bệnh viện Quân y 175, sự ra đời của hoạt động này, đặc biệt là các loại trực thăng và thủy phi cơ có khả năng bay cả ngày lẫn đêm cùng hệ thống Telemedicine, đã giúp những người lính quân y "cướp" lại được "giờ vàng" quý giá để cứu sống hàng trăm cán bộ, chiến sĩ, ngư dân nơi đảo xa trong tình huống hiểm nghèo.

Điều này không chỉ làm thay đổi căn bản chất lượng chăm sóc sức khỏe cho bộ đội và nhân dân trên biển đảo mà còn trở thành một thế mạnh được quốc tế công nhận. Cấp cứu hàng không trở thành một phần quan trọng giúp bệnh viện dã chiến của Việt Nam hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại Nam Sudan.