NGƯỜI THẦY THUỐC TRONG TÔI: Đôi tay chữa lành

Nhận ra giá trị nhân văn bền vững của y học cổ truyền (YHCT), BS.CKII Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM (cơ sở 3), gắn bó với lĩnh vực này hàng chục năm qua. Với ông, đây không chỉ là những phương pháp chữa bệnh mà còn giúp con người hiểu cơ thể mình, sống hài hòa với tự nhiên và phòng bệnh từ gốc.

Hạt mầm tư duy

"Từ nhỏ tôi cũng hay thắc mắc tại sao thịt vịt lại ăn chung với mắm gừng mà không phải một loại khác, ba mẹ mới giải thích là do con vịt thường hay ở dưới nước (bị nhiễm hàn) nên ăn chung với gừng (có tính ấm) có thể trung hòa lại và rất ngon. Những lý giải giản dị ấy đã gieo vào tôi những hạt mầm đầu tiên về tư duy âm dương trong YHCT" - ông nhớ lại.

Hành trình đến với YHCT của bác sĩ Vũ có ảnh hưởng lớn từ gia đình, đặc biệt những câu chuyện cha kể. Chính từ điều giản dị đầy nhân văn ấy sớm hun đúc tình yêu trong người cậu bé Huỳnh Tấn Vũ. "Lúc còn nhỏ, tôi thường được nghe cha kể về một người đồng hương theo YHCT mà ông vô cùng ngưỡng mộ, đó là GS Bùi Chí Hiếu. Qua lời kể ấy, hình ảnh người thầy thuốc hiện lên không chỉ là người có tay nghề giỏi mà còn là người sống có đạo đức, được bà con tin yêu. Dù chưa có nhiều cơ hội tiếp xúc, song trong suy nghĩ non trẻ của tôi khi ấy, vị GS này đã trở thành một hình mẫu lý tưởng, một thần tượng để học tập, theo nghề" - BS Vũ hoài niệm.

Từ sự ngưỡng mộ ban đầu ấy, cùng với những trải nghiệm và học hỏi sau này hành nghề, ông dần xác định rõ rằng YHCT không chỉ là một nghề mà là niềm yêu thích, đam mê và một giá trị sống mà ông muốn gắn bó, tiếp nối lâu dài. Đây không chỉ là chữa bệnh mà là một triết lý sống - giúp con người hiểu cơ thể mình, sống hài hòa với tự nhiên. Đó không phải là một khoảnh khắc bùng nổ mà là sự thấm dần qua những trải nghiệm cuộc sống đời thường. "Tôi nhận ra điều ấy khi thấy các nguyên lý âm dương, hàn - nhiệt, hư - thực của YHCT hiện diện rõ ràng trong đời sống hằng ngày, từ bữa ăn, giấc ngủ đến cách con người thích nghi với môi trường sống. Đặc biệt là trăn trở với quan niệm "đau thì uống thuốc" và luôn tự hỏi: Liệu có thể cải thiện hoặc giải quyết cơn đau bằng những phương pháp khác, không lệ thuộc vào thuốc hay không?" - ông trăn trở.

Khi thực sự hành nghề, bác sĩ Vũ nhận ra rằng xoa bóp - bấm huyệt chính là lời giải. Đây là phương pháp điều trị không dùng thuốc, đơn giản nhưng hiệu quả, linh hoạt trong nhiều hoàn cảnh, không phụ thuộc vào máy móc, có phạm vi ứng dụng rộng từ phòng bệnh, phục hồi sức khỏe đến điều trị. Quan trọng hơn là dễ tiếp nhận, tạo cảm giác thoải mái cho người bệnh và ít tai biến khi thực hiện đúng kỹ thuật. Ngày nay, xoa bóp - bấm huyệt ngày càng được xã hội quan tâm và ứng dụng sâu rộng trong phục hồi sức khỏe, thẩm mỹ và trị bệnh. Từ thực tiễn ấy, bác sĩ Vũ càng tin rằng mình đã chọn đúng con đường để cống hiến và gắn bó suốt đời. "Cảm giác được giúp người bệnh hồi phục bằng chính đôi bàn tay, bằng sự thấu hiểu và kinh nghiệm nghề nghiệp đã nuôi dưỡng niềm tin bền bỉ trong tôi" - BS Vũ nhìn nhận.

Vững y đạo, sáng y đức

Khi mới bước chân vào giảng đường y khoa, BS Vũ hình dung về nghề bác sĩ vẫn còn khá giản dị: Học giỏi chuyên môn, chữa được nhiều ca bệnh và trở thành một thầy thuốc giỏi. Nhưng càng học sâu và tiếp xúc nhiều hơn với YHCT, ông nhận thấy thực tế phong phú và toàn diện hơn rất nhiều so với những gì từng nghĩ. Lúc mới ra trường, về công tác tại Trường Tuệ Tĩnh II (TP HCM), ông được phân công làm việc tại thư viện với nhiệm vụ hỗ trợ học sinh, sinh viên tra cứu, mượn sách, tài liệu tham khảo về y, đặc biệt là YHCT. Ông cũng nhìn thấy đó là cơ hội lớn để tiếp xúc với sách vở giúp mình củng cố nền tảng y lý, trau dồi chuyên môn, đặc biệt là các trước tác kinh điển.

"Thoạt đầu, đây thực sự là một thử thách không nhỏ đối với một bác sĩ trẻ. Tuy nhiên, tôi nhanh chóng nhận ra rằng đó cũng chính là một cơ hội quý giá cho tôi vừa tham khảo sách vừa trau dồi chuyên môn. Tôi xem thư viện như "tàng kinh các" - nơi lưu giữ những tinh hoa kinh điển của YHCT. Bên cạnh đó, quãng thời gian này cũng giúp tôi rèn luyện khả năng viết lách, tập tành viết bài, chia sẻ kiến thức chuyên môn. Chính những năm tháng tưởng như thầm lặng ấy đã trở thành bước đệm quan trọng, giúp tôi vững vàng hơn về học thuật và tư duy nghề nghiệp cho chặng đường hành nghề sau này" - ông tâm huyết.

Theo BS Vũ, YHCT có lẽ đặc thù hơn so với nhiều ngành nghề khác nhất là trong cùng hệ thống ngành y, người muốn tiếp bước trên con đường YHCT phải thực hiện phương châm: "Vững y đạo, sáng y đức, sâu về y lý, giỏi về y thuật mới bền về y nghiệp". Thầy thuốc YHCT là sự kết hợp "3 ông thầy": Thầy thuốc, Thầy giáo, "Thầy đời". Thầy thuốc để tận tâm cứu người. Thầy giáo để truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng thực hành cho cộng đồng và thế hệ sau. "Thầy đời" - biết hòa vào đời sống xã hội, thấu hiểu hoàn cảnh của bệnh nhân và cộng đồng. Khi sống cùng đời, hiểu người - hiểu bệnh - hiểu xã hội, người thầy thuốc mới có thể hành nghề một cách sâu sắc, nhân văn và bền vững. Chính sự dung hòa ấy đã nuôi dưỡng ông suốt nhiều năm làm nghề.

Tâm - thiện - nhẫn

Với ông, YHCT không chỉ đòi hỏi kiến thức y lý, nắm vững tứ chẩn: vọng - văn - vấn - thiết, đồng thời biết kết hợp với y học hiện đại để chẩn đoán chính xác, lượng giá khách quan và khẳng định giá trị điều trị của YHCT. Trong điều trị, mục tiêu cốt lõi vẫn là: "Khí huyết lưu thông, tinh thần thoải mái là sức khỏe". Và hơn hết, YHCT còn có một "phương thuốc" rất đặc biệt - phương thuốc thời gian: Thời gian giúp xoa dịu nỗi đau, cải thiện bệnh tật, giúp người bệnh lấy lại nghị lực, sống lạc quan và phục hồi tự nhiên theo đúng quy luật âm dương - ngũ hành. Người thầy thuốc YHCT phải hiểu sâu về con người và đời sống. Nhiều khi, lắng nghe, quan sát, trò chuyện và thấu cảm còn quan trọng không kém việc kê toa hay thực hiện các kỹ thuật điều trị.

Hình ảnh ông nhớ mãi là một bệnh nhân nam lớn tuổi đến khám để phục hồi chức năng sau đột quỵ. Do tuổi cao, lại có những di chứng vận động sau đột quỵ nên tính tình có lúc rất hợp tác trong tập luyện, đôi khi tỏ ra không kiên nhẫn, từ chối phối hợp. "Trong một lần trò chuyện, bệnh nhân bất chợt hỏi tôi: "Bác sĩ, bộ tui khó tính lắm phải không?". Tôi mỉm cười và đáp: "Không, ông không phải là khó tính mà ông là người rất cá tính!". Câu trả lời tưởng chừng đơn giản ấy lại khiến bệnh nhân bật cười thích thú, không khí giữa thầy thuốc và bệnh nhân trở nên nhẹ nhàng hơn. Từ đó, ông hợp tác tốt hơn trong quá trình điều trị. Qua đó tôi càng thấy rõ hơn bên cạnh chuyên môn thì sự thấu hiểu, cách giao tiếp và một chút tinh tế trong lời nói cũng có thể trở thành "liều thuốc" giúp người bệnh thêm tin tưởng và đồng hành với thầy thuốc trong hành trình hồi phục" - BS Vũ nhớ lại.

Những năm tháng hành nghề, ông gặp nhiều ca bệnh rất đáng "báo động vì ý thức sử dụng thuốc của người bệnh". Một ca bệnh để lại dấu ấn sâu đậm trong ông là nam bệnh nhân khoảng 50 tuổi, bị teo cơ, yếu tứ chi do thoái triển cơ trong hội chứng Cushing. Khi đến khám, các khớp bàn - ngón tay, cổ tay, cổ chân và khớp gối của bệnh nhân đều trong tình trạng sưng, nóng, đỏ và đã biến dạng nặng nề. Khai thác tiền sử cho thấy bệnh nhân đã lạm dụng thuốc giảm đau, kháng viêm trong thời gian dài. Hễ đau là tự ra hiệu thuốc mua uống, hoặc nghe ai mách ở đâu "uống thấy đỡ" là mua theo, hoàn toàn không biết đó là thuốc gì, tác dụng ra sao, cũng như những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra khi dùng thuốc kéo dài.

Đến khi bệnh trở nặng, bệnh nhân lệ thuộc hoàn toàn vào thuốc giảm đau, kháng viêm, gần như rơi vào tình trạng "nghiện thuốc". Đi khám ở đâu mà không được cho thuốc hoặc cho không đủ "phê" là người bệnh đổi chỗ khác, mặc kệ lời khuyên của bác sĩ. Hậu quả để lại là tổn thương cơ - khớp nghiêm trọng, làm suy giảm rõ rệt chức năng vận động và chất lượng cuộc sống.

Những câu chuyện nghề ấy là những bài học sâu sắc nhắc ông rằng hiệu quả điều trị không chỉ đến từ thuốc men hay kỹ thuật chuyên môn mà còn từ sự thấu hiểu, giao tiếp tinh tế, nhận thức đúng đắn, niềm tin và sự đồng hành, hợp tác giữa thầy thuốc và người bệnh. Hơn 43 năm gắn bó với YHCT, bác sĩ Vũ vẫn bước chân chưa mỏi, tiếp tục tu dưỡng chuyên môn, truyền lửa đam mê cho thế hệ kế tiếp. Với ông, bác sĩ YHCT là hành trình cả đời nuôi dưỡng y đức, tu dưỡng nhân cách và góp phần cống hiến cho sự nghiệp thừa kế và phát triển.