Giữ nghề đá Non Nước

Trở về sau chiến tranh, ông Nguyễn Việt Minh đã tìm cách khôi phục làng nghề điêu khắc đá đang đứng trước nguy cơ mai một. Tâm huyết ấy đã trở thành hiện thực khi giờ đây, làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước (quận Ngũ Hành Sơn - TP Đà Nẵng) đã trở nên nổi tiếng khắp đất nước và cả thế giới.

Để nghề không thất truyền

Lý do khiến ông Minh quyết định mở lớp dạy điêu khắc đá là vì không muốn nghề đá bị thất truyền. Ông tâm sự: “Tôi nghĩ chắc gì con cháu mình đã theo nghiệp này? Vậy nên phải bằng mọi cách truyền nghề cho người khác. Nghề này không dễ dàng nên những ai muốn học thì chắc chắn phải là người có sự say mê và nhiệt huyết. Nghĩ vậy mà tôi sẵn sàng truyền nghề cho những ai muốn học; đồng thời tạo công ăn việc làm cho họ để nghề điêu khắc đá vươn xa, phát triển”.

Đòi hỏi khắt khe với chính mình

Ông Nguyễn Việt Minh có một người con học đại học ngành hội họa nhưng sản phẩm của con ông cũng như những nhà điêu khắc trẻ hiện nay hầu hết theo xu hướng hiện đại. Ông tiết lộ: “Để làm ra những sản phẩm điêu khắc đá theo hướng hiện đại thì người thợ chỉ cần quan sát và nhìn bức điêu khắc sẽ có thể tạo ra một khuôn hình giống như vậy. Nhưng đối với những sản phẩm có vẻ đẹp cổ truyền thì không dễ dàng thực hiện. Có những sản phẩm phải bỏ ra hàng năm trời mới hoàn thành”.

Chính vì vậy, dù đã là bậc thầy của làng đá mỹ nghệ Non Nước, ông vẫn luôn học hỏi để phát triển tay nghề. Ông nói: “Tôi thích những khách hàng khó tính và rất sợ những khách hàng dễ tính”. Ông giải thích cho suy nghĩ tưởng chừng rất lạ đời này lại là những lý lẽ hết sức thuyết phục: Những khách hàng dễ tính đôi khi chỉ nhìn thoáng qua thấy vừa mắt là kêu đẹp; còn những sản phẩm đẹp, kết tinh từ nghệ thuật thì bị đánh giá thấp. Ngược lại, với những khách hàng khó tính, đòi hỏi cao sẽ giúp người thợ nâng cao tay nghề, kỹ năng và nghiêm khắc hơn với chính mình khi làm nghề.

Bây giờ, khi đã ở vào tuổi 69, ông vẫn là người chỉnh sửa lần cuối cùng những sản phẩm được sản xuất ở cơ sở của mình. Có nhiều khách hàng còn yêu cầu sản phẩm phải do chính tay ông làm và họ phải được tận mắt chứng kiến. Nghệ nhân Nguyễn Việt Minh bộc bạch: “Tôi không nề hà vất vả; ngược lại, tôi thấy mãn nguyện trước sự trù phú của làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước hôm nay”.