Sang Nga nhiều rủi ro

Theo khuyến cáo ngày 9-6 của Cục Quản lý lao động ngoài nước, thời gian gần đây, các cơ quan chức năng của Nga tăng cường kiểm soát và ngăn chặn người nước ngoài  nhập cư trái phép và đã bắt giữ một số lao động Việt Nam đưa sang nước này làm việc bất hợp pháp…

Làm “chui”

Ngày 12-5 vừa qua, sau khi trốn từ Nga trở về, anh Huỳnh Anh D. (xã Hòa Thắng, TP Buôn Ma Thuột) đã đến Công an huyện Cư Kuin - Đắk Lắk tố cáo một phụ nữ tên Nguyễn Thị P. (xã Cư Ewi, huyện Cư Kuin) lợi dụng đưa anh sang Nga làm bất hợp pháp cho một xưởng may “đen”, thu 120 triệu đồng. Anh D. cùng 6 người khác nhập cảnh Nga ngày 7-9-2010. Do việc làm, thu nhập không đúng như cam kết, lại phải sống bất hợp pháp nên đến ngày 29-10-2010, anh D. tìm cách trốn thoát về nước. Xưởng may này có khoảng 300 người làm chui như anh D.

Cục Quản lý lao động ngoài nước cho biết đã có nhiều vụ lừa đảo đưa lao động sang Nga xảy ra thời gian gần đây. Lợi dụng nhu cầu sang Nga làm việc của người lao động, một số cá nhân, tổ chức không có chức năng xuất khẩu lao động (XKLĐ)... “thổi bong bóng” thu nhập cao 700 - 800 USD/tháng (thực tế từ 300-400 USD/tháng), sau đó đưa họ sang các xưởng may “đen” bằng visa du lịch hoặc những hình thức khác, đẩy họ vào chỗ cư trú và làm việc bất hợp pháp.

Chị N.T.B.T (Củ Chi - TPHCM), nạn nhân của đường dây đưa lao động sang Nga trái phép. Ảnh: QUỐC LỢI

Theo thông tin từ Đại sứ quán Việt Nam tại Nga, hàng ngàn lao động Việt Nam đang phải chịu cảnh “khổ sai” trong các xưởng may “đen” tại Nga. Người lao động đã bị bóc lột một cách thậm tệ, bị cách ly ở những nơi hẻo lánh, không cho ra ngoài, bị thu hoàn toàn giấy tờ tùy thân và cũng không có khả năng tài chính để mua vé trở về Việt Nam.

Đi hợp pháp cũng rủi ro

Đại sứ quán Việt Nam tại Nga cảnh báo người lao động sẽ rất dễ bị lừa và không thể kiếm được chỗ làm hợp pháp tại Nga, nếu không qua doanh nghiệp (DN) XKLĐ. Nhưng thực tế, đi qua DN XKLĐ cũng có nhiều rủi ro mà chính các DN cũng không lường hết được.

Tháng 12-2008, 81 lao động Việt Nam được Công ty Sovilaco đưa sang Nga làm việc. Đến tháng 4-2009, hầu hết số lao động này phải về nước trước hạn do thu nhập, việc làm không như cam kết. Ngày 9-11-2010, hàng chục lao động do Công ty Việt Thắng đưa sang Nga làm thợ may và xây dựng kéo đến công ty này đòi giải quyết quyền lợi sau một năm về nước trước hạn. Trong vụ này, người lao động sau khi sang Nga bị bắt làm việc nhiều nhưng không được trả lương, lương thấp, bị chủ thu giữ giấy tờ tùy thân.

Cục Quản lý lao động ngoài nước thừa nhận thời gian vừa qua, đã có một số vụ việc phát sinh liên quan đến lao động Việt Nam sang Nga làm việc thông qua phái cử của DN XKLĐ. Nguyên nhân là do tay nghề thấp, năng suất làm việc ít dẫn đến lương, thu nhập của họ bị giảm, không đúng như hợp đồng. Một nguyên nhân khác là do ảnh hưởng từ suy thoái kinh tế, nhiều chủ sử dụng lao động Nga thu hẹp sản xuất, phá sản không có tiền trả lương cho người lao động hoặc nợ lương kéo dài.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, nguyên nhân chủ yếu là do các DN XKLĐ không tìm hiểu kỹ nhà máy, không chọn được đối tác tốt. Một cán bộ lãnh đạo của cục thừa nhận hầu hết DN đều tìm đối tác là người Việt ở Nga và phần lớn rủi ro xảy ra đều do bắt tay với những đối tác này.

Chấn chỉnh thiếu sót

Tình hình lao động Việt Nam tại Nga hiện nay vẫn còn nhiều phức tạp. Ngoài những lao động đang bị bắt giữ, trục xuất về nước, còn nhiều người đang phải sống trong cảnh trốn tránh trái phép mà các cơ quan chức năng chưa thống kê được.

Theo ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước, trước tình hình trên, mới đây, cục đã có văn bản gửi Đại sứ quán Việt Nam tại Nga đề nghị hỗ trợ tìm hiểu, xác minh thông tin và nắm tình hình lao động của ta để qua đó sớm có biện pháp giải quyết vụ việc.  Ngoài ra, cục cũng đã tổ chức cuộc họp với các DN để đánh giá lại tình hình đưa lao động sang Nga trong thời gian qua, chấn chỉnh kịp thời những thiếu sót trong việc khai thác thị trường này cũng như đưa ra biện pháp giải quyết các vụ việc phát sinh.