Phần Lan: Dạy học sinh cách chống tin giả

Tại một tiết học gần đây ở Trường Tiểu học Tapanila ở TP Helsinki - Phần Lan, các học sinh lớp 4 được giao nhiệm vụ nêu ra 5 điều cần lưu ý khi đọc tin tức trực tuyến để bảo đảm thông tin đó đáng tin cậy.

Theo Phó hiệu trưởng Ville Vanhanen, các em học sinh này đã được tiếp cận với chương trình giáo dục về tin giả và thông tin sai lệch trong nhiều năm, bắt đầu từ các nhiệm vụ đơn giản như đọc tiêu đề và các đoạn nội dung ngắn. 

Gần đây, các em cũng được học về hiểu biết công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), một kỹ năng đang nhanh chóng trở nên thiết yếu. "Chúng tôi đã học cách nhận biết liệu một bức ảnh hoặc một video có phải do AI tạo ra hay không" - thầy Vanhanen cho biết.

Trong nhiều thập kỷ, quốc gia Bắc Âu này đã đưa hiểu biết truyền thông - bao gồm khả năng phân tích các loại hình truyền thông khác nhau và nhận biết thông tin sai lệch - vào chương trình giáo dục quốc gia, áp dụng ngay từ lớp học mầm non. 

Ngoài ra, còn có các khóa học bổ sung dành cho người lớn tuổi - nhóm có thể đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin sai lệch. Những bước đi này là một phần của chương trình nhằm giúp người dân ở Phần Lan ứng phó tốt hơn với thông tin sai sự thật. 

Chuyên gia về sư phạm Kiia Hakkala nhận định với hãng tin AP rằng hiểu biết về truyền thông là một kỹ năng rất cần thiết với công dân và đóng vai trò quan trọng đối với an ninh quốc gia.

Truyền thông Phần Lan cũng góp phần trong nỗ lực trên bằng cách tổ chức "Tuần lễ Báo chí" hằng năm, trong đó báo in và các bản tin khác được gửi đến cho giới trẻ để các em đọc và tiếp cận. Năm 2024, tờ Helsingin Sanomat đã phối hợp thực hiện cuốn "Sách ABC về hiểu biết truyền thông", phát cho tất cả học sinh 15 tuổi trên toàn quốc khi các em bắt đầu bậc trung học phổ thông.

Những kỹ năng trên đã ăn sâu vào văn hóa đến mức quốc gia Bắc Âu với dân số 5,6 triệu người này thường xuyên xếp hạng cao nhất trong Chỉ số hiểu biết truyền thông châu Âu. Chỉ số này do Viện Xã hội Mở tại Bulgaria xây dựng trong giai đoạn 2017-2023.

Giờ đây, cùng với sự phát triển nhanh chóng của các công cụ AI, các nhà giáo dục và chuyên gia đang gấp rút hướng dẫn cho học sinh cũng như công chúng cách phân biệt đâu là sự thật, đâu là tin giả. 

Các giáo viên cũng được yêu cầu cập nhật kiến thức về AI vào chương trình giảng dạy. Một số chuyên gia cảnh báo một khi AI ngày càng tiến bộ, việc phát hiện nội dung giả do AI tạo ra sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều.