Chương trình sau cai nghiện của TPHCM được xã hội đồng thuận

Mới đây, sau khi kiểm tra các trung tâm Nhị Xuân, Đức Hạnh, trung tâm trọng điểm, trung tâm Bình Đức..., làm việc với TP, đoàn công tác liên ngành của Chính phủ (Bộ LĐ-TB-XH, Công an, Y tế, Tư pháp) đã có những đánh giá bước đầu. Báo NLĐ có cuộc phỏng vấn ông Lê Đức Hiền, Phó Cục trưởng Cục Phòng chống tệ nạn -Bộ LĐTB & XH, thành viên đoàn công tác, về vấn đề này.

. Phóng viên: Tuy nhiên, bước đầu đề án đã chứng tỏ được tính hiệu quả của mình?

- Ông Lê Đức Hiền: Đúng vậy! TP đã chỉ đạo một cách đồng bộ, tập trung mọi nguồn lực để thực hiện. Thứ nhất, tạo được sự đồng thuận mạnh mẽ, tạo cơ sở cho việc xã hội hóa công tác cai nghiện. Đưa hơn 30.000 đối tượng vào trung tâm là con số cực kỳ lớn và chưa từng có tiền lệ nên rất khó khăn, phức tạp. Phải có đồng thuận, sự chỉ đạo cương quyết, mạnh mẽ, căng trí lực ra của Thành ủy, HĐND, UBND TP và toàn bộ các tổ chức, đoàn thể, xã hội. Theo khảo sát của Cục Phòng chống tệ nạn xã hội, khi mới bắt đầu thực hiện, 50% gia đình và 80% người nghiện chưa thống nhất với đề án (quản lý tập trung sau cai 2 - 3 năm), trên 90% gia đình và người cai đã đồng tình, nhất trí với thời gian quản lý sau cai đề án đưa ra. Thứ hai, sau 1 năm, TP đã đưa được 30.659 đối tượng vào tập trung tại 18 trường, trung tâm cai nghiện, cơ sở chữa bệnh, trong đó có 26.804 người nghiện ma túy. Số học viên cai nghiện tại các trung tâm của TPHCM hiện nay chiếm 2/3 số học viên cai nghiện ở các trung tâm của cả nước. Thứ ba, cùng với việc đưa các đối tượng vào các trung tâm là vấn đề xây dựng xã, phường lành mạnh. TP đã xây dựng được 273/317 xã, phường và 18/24 quận, huyện cơ bản không còn đối tượng nghiện ma túy. Đây là thành công rất lớn trong điều kiện TPHCM là đô thị lớn nhất nước, nhiều đối tượng xã hội phức tạp tập trung về.

. Đấy mới chỉ là những nỗ lực về phía các cơ quan Đảng, chính quyền TP?

- Tôi xin đơn cử 2 ví dụ nhỏ để chứng minh TPHCM đã tạo được sự đồng thuận của toàn xã hội: 1/ Riêng ngôi chùa Châu An ở quận Gò Vấp đã tặng cho học viên các trung tâm 160 máy may công nghiệp, 2 máy cày loại nhỏ, hàng chục dàn vi tính để các em thực hành... 2/ Nhiều hội đoàn thể như Hội Nhà báo, Hội Sân khấu, Công ty Biểu diễn tư nhân Phước Sang, nhóm ca sĩ trẻ Phương Thanh, Sân khấu Kịch Sài Gòn, Đoàn Xiếc TP..., đã tổ chức nhiều buổi biểu diễn phục vụ các trung tâm, nhất là trong những ngày lễ lớn, Tết cổ truyền.

6 khó khăn cần tháo gỡ.- Việc thực hiện đề án này chưa từng có tiền lệ, nên TPHCM đang gặp phải nhiều khó khăn như văn bản chính sách, pháp luật để triển khai thực hiện còn thiếu, đại bộ phận học viên văn hóa thấp, không nghề nghiệp nên chính sách và kinh phí dạy nghề còn nhiều hạn chế... Những khó khăn này sẽ tác động không nhỏ tới việc thực hiện đề án của TP?

- Việc thực hiện đề án này ở TPHCM đang vấp phải 6 khó khăn. Chẳng hạn như học viên ở các trung tâm đại bộ phận là người nghiện nặng, số nhiễm HIV/AIDS và các bệnh xã hội chiếm tỉ lệ cao nên sức khỏe yếu, dẫn đến năng suất lao động thấp, không bảo đảm ngày công, không tự nuôi sống bằng sức lao động của mình. Nhiều văn bản hướng dẫn, quy định cụ thể hóa chưa kịp ban hành nên đã ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện như: chính sách thu hút đầu tư, ưu đãi thuế (nhất là thuế GTGT), tiền thuê đất, chính sách ưu đãi tín dụng, xuất khẩu sản phẩm của các cơ sở sản xuất kinh doanh... Ngoài ra, các quy định về ký HĐLĐ, BHXH, BHYT, chế độ nghỉ phép của học viên sau cai... có tính chất rất đặc thù nên có những khó khăn nhất định.

. Tỉ lệ tái nghiện chung của cả nước đang ở mức trên 90%, một trong những nguyên nhân chính là do người sau cai không tìm được việc làm để ổn định cuộc sống dẫn đến chán nản lại tìm đến với ma túy để “giải khuây”. Ông đánh giá gì về công tác giải quyết việc làm sau cai của TPHCM?

- Hiện nay, phương thức bố trí lao động cho người sau cai, đến thời điểm này mới chủ yếu thực hiện phương án làm việc tại chỗ ở các trung tâm. Tuy nhiên, tôi tin rằng TP sẽ bảo đảm thực hiện được. Trước mắt, cần đẩy mạnh hơn nữa việc triển khai 3 phương thức bố trí lao động mà đề án đặt ra (làm việc tại các cụm công nghiệp đặc biệt; làm việc tại những công trình lớn, cần nhiều lao động đơn giản của TP và quốc gia trong các đội, tổng đội lao động thanh niên tình nguyện có tính cơ động; làm việc tại các HTX, các cơ sở sản xuất do gia đình người sau cai và các tổ chức, cá nhân đầu tư), bảo đảm tiến độ giải quyết việc làm cho học viên hết thời gian cai nghiện 24 tháng. Không để học viên chờ bố trí việc làm quá lâu. Có chính sách thu hút, khuyến khích các nhà đầu tư vào các trung tâm, trường liên kết sản xuất. Triển khai đề án xây dựng cụm công nghiệp đặc thù ở Hóc Môn và Củ Chi để giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện.

Ngoài ra, chương trình “3 giảm” của TP có chuyển biến tốt nhưng một số nơi chưa thật sự căn bản. Tình trạng tái nghiện từ hơn 7.000 người chấp hành xong án tù hình sự hoặc ở các cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng trở về nhưng chưa được tham gia học nghề và giải quyết việc làm, làm ảnh hưởng việc làm trong sạch địa bàn cũng là vấn đề cần lưu ý.

. Sau khi khảo sát, thấy hết những khó khăn này, Chính phủ sẽ có những giải pháp gì để tháo gỡ khó khăn cho TPHCM trong việc thực hiện đề án?

- Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan sẽ phải xem xét, trình Chính phủ chấp thuận chính sách miễn giảm thuế GTGT mà cơ sở sản xuất kinh doanh sử dụng học viên sau cai đã đóng. Trong đó, 50% hỗ trợ lại cho sản xuất, 50% hỗ trợ cho học viên và người sau cai tham gia lao động. NHNN phối hợp với UBND TP lập kế hoạch hỗ trợ tín dụng để thực hiện đề án. Bộ GTVT -NN&PTNT - Công nghiệp... xem xét ưu tiên cho TPHCM một số công trình cần nhiều lao động phổ thông để giải quyết việc làm cho học viên. Bộ LĐ-TB-XH, Y tế, Tư pháp, Tài chính, Thương mại, KH-ĐT, Công an..., kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của TP trong thực hiện công tác quản lý, dạy nghề, BHXH, BHYT, HĐLĐ, quota xuất khẩu sản phẩm do học viên làm ra. Xem xét chấp thuận việc đưa học viên có tiền án, tiền sự, băng nhóm “đại bàng” gây rối, quậy phá ở các trung tâm sang quản lý, giáo dục tại các cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng do ngành công an quản lý.