Đánh cược với rủi ro!

Đầu tháng 3-2005, trong vai người đi tìm mua căn nhà để hai vợ chồng ở tạm, chúng tôi được một số người dân tại phường 28, quận Bình Thạnh tận tình mách bảo về địa điểm, thủ tục khi mua nhà tại đây.

Khi giải tỏa... lời chắc!

Sau một hồi được dẫn đi loanh quanh trên những con đường ruộng, chúng tôi cũng đến được căn nhà cần tìm, nằm trong khu nhà liền kề cách mặt lộ (đường Bình Quới) hơn 1 cây số. Căn nhà có điện, nước đầy đủ (nước giếng), diện tích khoảng 100 m2 có giá 200 triệu đồng. Ông Hoàng, một người dân địa phương, giới thiệu khu nhà trên của bà Năm X. đã sang nhượng cho những người có nhu cầu từ nơi khác đến. Đặt vấn đề về thủ tục mua bán, ông Hoàng cho biết ở đây việc giao dịch chỉ thông qua giấy tay miễn có người làm chứng là xong! Quan trọng là “hợp đồng tay” phải đầy đủ những cam kết để mình không bị thiệt khi chủ nhà lật kèo...”. Ông Hoàng hướng dẫn cụ thể trong hợp đồng phải ghi rõ: Khi Nhà nước bồi thường, giải tỏa, tiền đền bù và một suất tái định cư phải thuộc về người mua nhà...”(!?).

Tương tự, chiều 5-3, tại một khu dân cư tự phát nằm trong quy hoạch khu Nam thuộc ấp 4, xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh, chúng tôi cũng nhận được nhiều lời chào mời mua nhà khá hấp dẫn. Tại đường Phạm Hùng, căn nhà đầu tiên chúng tôi được các nhà môi giới dẫn đi xem khá khang trang với 1 trệt, 1 lầu, cửa cuốn (diện tích 6 m x 16 m), được chào bán giá 100 lượng vàng. Hỏi đến giấy tờ, các nhà môi giới cho biết chỉ có giấy tay và “bảo đảm nhà này tuy nằm trong khu quy hoạch, nhưng là khu dân cư tự chỉnh trang. Nếu có giải tỏa thì cũng lời chắc vì được đền bù theo giá thị trường, chưa kể còn được hưởng 1 suất tái định cư”. Thấy chúng tôi lưỡng lự, “cò” Dũng chỉ tay sang một căn nhà đối diện (diện tích 4 m x 15 m), có giá 40 lượng vàng. Theo Dũng, chủ nhà quê ở Vĩnh Long, nếu chúng tôi muốn mua thì phải cho cái hẹn.

Tại những khu quy hoạch và dự án lớn khác, như: Tân Sơn Nhất – Bình Lợi (quận Bình Thạnh, Gò Vấp), cầu đường Thủ Thiêm (Bình Thạnh)... vẫn có những trường hợp mua bán nhà trao tay.

Mua nhà “lụi” để hưởng tái định cư?

Trước đây, tại dự án đại lộ Đông – Tây đã xuất hiện tình trạng các “cò” nhà đất đi gom các suất tái định cư của dân trong diện giải tỏa với giá rẻ, sau đó bán lại kiếm lời. Khi sự việc đổ bể, một số cán bộ Nhà nước tiếp tay cho việc làm trên bị truy cứu trách nhiệm hình sự, các “cò” rút kinh nghiệm, bày kế khác an toàn hơn. Đó là mua lại nhà của những người thuộc diện giải tỏa, nhưng không chuyển nhượng mà chỉ ký hợp đồng mua bán bằng giấy tay nhằm hưởng lợi ngầm khi Nhà nước bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. “Tiếng lành đồn xa”, một số đối tượng không đủ tiền mua nhà, đất trong dự án hoặc chung cư bán với giá kinh doanh cũng lao vào với hy vọng vừa có chỗ ở tạm thời, khỏi phải đi thuê nhà ở, lại bảo toàn vốn khi Nhà nước thực hiện dự án. Một chuyên gia địa ốc trên đường Phạm Hùng, huyện Bình Chánh, phân tích: Những căn nhà nằm trong khu quy hoạch, dự án đang chờ bị giải tỏa chắc chắn giá sẽ rớt vì yếu tố tâm lý, ít người dám mua do độ rủi ro cao. Bên cạnh đó, giá đền bù tại các dự án ở các khu vực này khó mà xác định được là bao nhiêu, nhưng chắc chắn thấp hơn giá thực tế. “Chính vì vậy, những người dám mua nhà ở các khu vực trên như đang đánh cược, 5 ăn, 5 thua”.

Người mua nhà trái pháp luật sẽ bị thiệt

Trao đổi với chúng tôi về tình trạng mua bán nhà trong khu quy hoạch tại bán đảo Bình Quới – Thanh Đa, ông Nguyễn Quốc Hùng, Chủ tịch UBND quận Bình Thạnh, cho biết khu vực này (410 ha) đã được UBND TP giao Tổng Công ty Xây dựng Sài Gòn đầu tư xây dựng khu đô thị mới. Hiện nay, các cơ quan chức năng đang tổ chức cuộc thi thiết kế cho khu đô thị này tương tự như khu đô thị mới Thủ Thiêm. Quận đã khảo sát, lên danh sách các hộ dân trong diện giải tỏa, bồi thường và cũng đã đo đạc, lập hồ sơ hiện trạng từng căn nhà, khu đất... “Do đó, chính quyền địa phương không công nhận việc mua bán nhà bằng giấy tay. Những người mua nhà sau thời điểm TP có quyết định thu hồi, giao đất để làm dự án thì không được hưởng chính sách đền bù, giải tỏa như người cư ngụ lâu năm tại địa phương”. Còn ông Lê Minh Huệ, Phó Chủ tịch UBND huyện Bình Chánh, khẳng định việc mua bán nhà trong khu quy hoạch là trái pháp luật. Việc bồi thường, tái định cư phải thực hiện đúng theo quy định của Nhà nước. Cụ thể, người tạo lập nhà trước năm 1993 thì được xem xét tái định cư, còn những người mua bán trái phép chỉ được hưởng tiền hỗ trợ, có khi chỉ bằng 30% so với người đủ điều kiện...”.